Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 kwietnia 2025 r. sygn. akt II SA/Wr 652/24 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi K.A. na zarządzenie pokontrolne [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 18 czerwca 2024 r. nr DW 15/2024 w przedmiocie nałożenia obowiązków w zakresie zakazu używania instalacji lub urządzeń nagłaśniających postanawia oddalić zażalenie.

K.A. – proboszcz Parafii Rzymskokatolickiej [...] (dalej w skrócie: "skarżący") złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na zarządzenie pokontrolne [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 18 czerwca 2024 r. nr DW 15/2024 w przedmiocie nałożenia obowiązków w zakresie zakazu używania instalacji lub urządzeń nagłaśniających.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 19 września 2024 r. sygn. akt II SA/Wr 652/24 odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej w skrócie: "p.p.s.a."), tj. jako złożoną po upływie terminu do jej wniesienia.

Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, składając jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wskazał, że do uchybienia terminu nie doszło z jego winy lub ze złej woli, a wynikało to z wewnętrznej struktury organizacyjnej, jaką objęte są kościoły. Skarżący zwrócił uwagę, że struktura działania parafii wygląda inaczej niż w świeckich urzędach. Proboszcz, po odebraniu korespondencji, zobowiązany jest do dostarczenia jej kurii, celem zapoznania z jej treścią. Następnie ma miejsce przyjęcie korespondencji i od tej daty liczony jest termin do dokonania czynności.

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 17 grudnia 2024 r. sygn. akt III OZ 532/24 oddalił zażalenie. W jego ocenie, Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że skarga została wniesiona z uchybieniem terminu określonego w art. 53 § 2 p.p.s.a. Zaskarżone zarządzenie pokontrolne (zawierające prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie wniesienia skargi) zostało bowiem doręczone skarżącemu w dniu 21 czerwca 2024 r., co potwierdził własnoręcznym podpisem. Termin do złożenia skargi upłynął zatem z dniem 22 lipca 2024 r., tymczasem nadanie skargi w placówce operatora pocztowego nastąpiło w dniu 26 lipca 2024 r. Odnosząc się do stanowiska skarżącego NSA podkreślił, że doręczenie następuje w dacie potwierdzenia odbioru pisma przez adresata bądź upoważnioną osobę. W tym zakresie wewnętrzna organizacja działalności adresata korespondencji pozostaje bez znaczenia, bowiem doręczenia i terminy w postępowaniu sądowoadministracyjnym wynikają z przepisów prawa powszechnie obowiązującego.

W piśmie procesowym z dnia 11 marca 2025 r. skarżący ponownie wskazał, iż jako proboszcz parafii jest zależny w podejmowaniu decyzji od [...] Kurii Biskupiej i czekał na jej aprobatę. W załączeniu przesłał m.in. zaświadczenia [...] Kurii Biskupiej. W pierwszym z nich wskazano, że w dniu 19 lipca 2024 r. wpłynęła petycja zawierająca prośbę mieszkańców o wniesienie przez Kurię skargi, w imieniu proboszcza, ale z uwagi na czas urlopowy nie została ona rozpatrzona w lipcu, a wobec wniesienia skargi przez proboszcza została pozostawiona bez odpowiedzi. W drugim zaświadczeniu wskazano natomiast, że w dniu 27 czerwca 2024 r. skarżący przybył w do siedziby Kurii w [...] i okazał korespondencję otrzymaną od [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska dotyczącą zakazu używania dzwonów kościelnych i kurantów, lecz po jej weryfikacji została ona tego samego dnia zwrócona skarżącemu wraz z informacją, że on sam, jako "organ Parafii", jest jedynie kompetentny do ewentualnego zaskarżenia otrzymanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2025 r. sygn. akt II SA/Wr 652/24 odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia powołał treść art. 86 § 1 i § 2 oraz art. 87 § 1, § 2 i § 4 p.p.s.a., wskazując, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonujący uzasadni brak swojej winy. Brak winy należy z kolei oceniać mając na względzie wszystkie okoliczności danej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych lekkim niedbalstwem. W ocenie Sądu pierwszej instancji, złożony przez skarżącego wniosek nie mógł zostać uwzględniony, bowiem przywrócenie terminu ma miejsce wyłącznie wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W realiach badanej sprawy nie mamy zaś do czynienia z taką przeszkodą, ponieważ z załączonego do akt zaświadczenia [...] Kurii Biskupiej wynika, iż w dniu 27 czerwca 20024 r. skarżący został poinformowany, że sam jest jedynie kompetentny do ewentualnego zaskarżenia decyzji z dnia 18 czerwca 2024 r. Ponadto, jak zauważył już Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 17 grudnia 2024 r. sygn. akt. III OZ 532/24, doręczenia i terminy w postępowaniu sądowoadministracyjnym wynikają z przepisów prawa powszechnie obowiązującego i tym samym bez znaczenia pozostaje wewnętrzna organizacja działalności adresata.

Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia K.A. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyraził niezadowolenie z zajętego przez Sąd pierwszej instancji stanowiska. Zarzucił naruszenie art. 86 w zw. z art. 87 p.p.s.a., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Podkreślił, że uchybienie terminu nie wynikało ze złej woli skarżącego, tylko z wewnętrznej struktury organizacyjnej jaką objęte są kościoły oraz okresu wakacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. Zgodnie z art. 87 § 5 p.p.s.a., po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych.

Wyjaśnić należy, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa. Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności. Przy ocenie winy należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu dotrzymanie terminu (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia: 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98, publ. LEX nr 50679; 7 lutego 2000 r., sygn. akt I CKN 1261/99, publ. Biuletyn SN 2000/5/12).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, argumentacja skarżącego podniesiona zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak również powtórzona w zażaleniu, nie zasługuje na uwzględnienie i nie uzasadnia braku jego winy w uchybieniu terminu, gdyż nie sposób dopatrzyć się w niej obiektywnych i niezależnych od strony przeszkód w prawidłowym i terminowym wniesieniu skargi na zarządzenie pokontrolne [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 18 czerwca 2024 r. nr DW 15/2024, których nie można było usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Twierdzenia skarżącego skupiają się w istocie na kwestii wewnętrznej struktury organizacyjnej jaką objęte są kościoły, co w jego ocenie miałoby wyłączać winę skarżącego w uchybieniu terminu, tymczasem – na co wskazał już Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wydanego w niniejszej sprawie postanowienia z dnia 17 grudnia 2024 r. sygn. akt III OZ 532/24 – doręczenie następuje w dacie potwierdzenia odbioru pisma przez adresata bądź upoważnioną osobę i w tym zakresie wewnętrzna organizacja działalności adresata korespondencji pozostaje bez znaczenia, bowiem doręczenia i terminy w postępowaniu sądowoadministracyjnym wynikają z przepisów prawa powszechnie obowiązującego.

W konsekwencji Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że wniosek o przywrócenie terminu nie zasługiwał na uwzględnienie, a zatem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.