Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędziowie Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 lipca 2023 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 14 grudnia 2022 r. nr SKO/RŚ-423/622/2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy utrzymało w mocy orzeczenie Wójta Gminy Z. z dnia 2 października 2022 r. odmawiające M. G. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką.

Jak wynikało z akt sprawy w dniu 25 sierpnia 2022 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką niepełnosprawną B. G.(ur. [...] października 1968 r.).

Powołaną na wstępie decyzją organ I instancji odmówił żądaniu strony. W uzasadnieniu wskazał, że matka skarżącego legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym w dniu 1 października 2021 r. przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Z., orzekającym, że ustalony stopień niepełnosprawności datowany jest do dnia 31 października 2022 r. Stwierdzono także, że skarżący ma prawo do zasiłku dla bezrobotnych i pobiera to świadczenie od dnia 12 września 2022 r. Jest jedynym dzieckiem niepełnosprawnej, która jest panną. Organ wskazał na ustalenia wywiadu środowiskowego oraz ankiety, z których wynikało, że matka skarżącego wymaga opieki i monitorowania potrzeb życiowych. Leczy się onkologicznie na nowotwór żołądka. Samodzielnie porusza się po mieszkaniu, sama przygotowuje i spożywa posiłki, nie ma problemów w zaspokajaniu codziennych potrzeb higienicznych, nie wymaga pomocy w uzgadnianiu wizyt lekarskich i pielęgniarskich. Opieka strony polega na pomocy w cięższych pracach domowych takich jak: pranie, sprzątanie, zmiana i pranie pościeli, przygotowywanie posiłków. Skarżący robi także zakupy, wykupuje leki i pomaga matce w poruszaniu się poza domem, gdyż jest bardzo słaba, zawozi ją do lekarza. Wskazując na cele świadczenia pielęgnacyjnego i konieczność istnienia związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem opieki a rezygnacją z pracy (niepodejmowaniem zatrudnienia) organ wyjaśniał, że w sprawie taki związek nie wystąpił. Wskazał na znaczącą samodzielność osoby niepełnosprawnej i zakres obowiązków skarżącego, które można połączyć ze świadczeniem pracy.

Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze przywołało regulacje art. 17 ust. 1, ust. 1b, ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., dalej: u.ś.r.). Przywołując wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 oraz orzecznictwo sądów administracyjnych organ wskazał, że moment powstania niepełnosprawności nie stanowi podstawy wyłączającej przyznanie świadczenia. Odnosząc się do przesłanek wskazanych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. wywodził, że spełniony jest wymóg istnienia wymaganego prawem pokrewieństwa jednakże nie wystąpiła inna z wymaganych przez ustawę przesłanek, tj. konieczności sprawowania stałej lub długotrwałej opieki stanowiącej przeszkodę w wykonywaniu pracy zawodowej. Odnosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy organ wskazał, że matka skarżącego jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, jako bezsporne przyjął, że wymaga ona opieki innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Ten fakt jednak w okolicznościach sprawy nie wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia przez opiekuna. Podkreślał, że ocena stanu niepełnosprawności i konieczności objęcia opieką osoby niepełnosprawnej pozostaje poza kompetencjami organu, może on jednak zbadać czy zakres świadczonej opieki umożliwia podjęcie zatrudnienia przez opiekuna.

Odnosząc się do dokonanych w toku postępowania ustaleń organ wskazał, że matka strony choruje na nowotwór żołądka i jest pod stałą opieką lekarza specjalisty. Z uwagi na chorobę właściwie nie przyjmuje posiłków i jest bardzo osłabiona, waży 30 kg, nie może samodzielnie funkcjonować w domu i poza nim. Jednakże w domu porusza się samodzielnie, nie ma problemów z pamięcią, mówieniem i słuchem, do czytania potrzebuje okularów. Poza domem porusza się przy pomocy drugiej osoby, potrzebuje pomocy w cięższych pracach domowych, ich zakres wskazano w orzeczeniu (oraz przywołanym orzeczeniu organu I instancji). Z ustaleń tych wynika, że matka strony sama spożywa posiłki, ubiera się, dba o higienę. Okoliczności te zostały potwierdzone w ankiecie sporządzonej w dniu 14 września 2022 r. przez stronę i osobę niepełnosprawną. Potwierdza ona samodzielność niepełnoprawnej w poruszaniu się po domu, poza domem wymaga pomocy drugiej osoby, brak problemów związanych z mówieniem, pamięcią, słuchem. Część czynności związanych z przygotowaniem posiłków niepełnosprawna wykonuje samodzielnie, sama je spożywa, dba o higienę osobistą, wymaga pomocy w cięższych pracach domowych i zakupach, wymianie pościeli, wykupie leków, które sama przyjmuje.

Organ wskazał także na przedłożone przez stronę dokumenty dotyczące zatrudnienia, z których wynika, że ostatnie z nich miało miejsce w okresie od dnia 1 października 2020 r. do dnia 31 maja 2022 r. stosunek pracy ustał na mocy porozumienia stron. W okresie od dnia 14 czerwca 2022 r. do dnia 11 września 2022r. skarżący posiadał status bezrobotnego bez prawa do zasiłku, które to uprawnienie nabył od dnia 12 września 2022 r.

W opinii organu osoba niepełnosprawna nie wymaga czynności pielęgnacyjnych, pomocy czy nadzoru w wykonywaniu niektórych z nich, w znacznej mierze jest samodzielna. Wskazane przez skarżącego czynności są związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, nie wszystkie muszą być wykonywane codziennie, nadto nie wymagają rezygnacji z zatrudnienia. Poza tym skarżący nie wykazał aby rozwiązanie umowy o pracę było spowodowane koniecznością podjęcia opieki nad matką. Jak wynika z akt sprawy w dacie zatrudnienia skarżącego na pełen etat jego mama posiadała orzeczenie o niepełnosprawności, a zatem był on nieobecny przez większą część dnia. Powołując się na poglądy judykatury organ wywodził, że prowadzenie gospodarstwa domowego nie wyklucza podjęcia zatrudnienia.

W skardze strona zarzucała naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez błędną wykładnię i zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej, a w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego, a sprawowaniem przez niego opieki nad matką, podczas gdy w sprawie taki związek przyczynowo – skutkowy istnieje i przesądzające znaczenie ma pozostawanie bez zatrudnienia bez względu na to, czy oznacza ono rezygnację z trwającego stosunku prawnego, czy też niepodejmowanie pracy, co doprowadziło do niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia. Zarzucała zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej, a w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczonej przez skarżącego nie wypełnia ww. dyspozycji podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga – w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia - opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej, co nie wpływa na uprawnienia opiekuna do świadczenia pielęgnacyjnego. Zarzucała także strona naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej k.p.a.), poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki nad matką, oraz związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia a pogarszającym się stanem zdrowia jego matki, determinującym konieczność stałego sprawowania opieki, co skutkuje brakiem ustalenia prawa strony do świadczenia pielęgnacyjnego.

Skarżący wnosił o uchylenie orzeczeń organów obu instancji, zobowiązanie organów obu instancji do przyjęcia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu Sądu wydanym w niniejszej sprawie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wspierając się na orzecznictwie sądów administracyjnych skarżący wskazał, że konieczne jest dokonywanie oceny przesłanek wynikających z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. na moment wystąpienia z wnioskiem o przyznanie świadczenia, nie ma ram czasowych co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia z powodu sprawowania opieki. Nadto przesłanka uzyskania świadczenia dotyczy nie tylko rezygnacji z pracy ale także niepodejmowania zatrudnienia w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną. Skarżący wywodził, że próbował łączyć opiekę nad matką z pracą zawodową, jednakże potrzeby matki uniemożliwiły dalsze zatrudnienie. Strona podkreślała, że mama jest bardzo osłabiona i błędne są ustalenia wskazujące na to, że może funkcjonować samodzielnie, tak samo strona oceniała stanowisko organu o braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z pracy a opieką nad matką. Skarżący wywodził, że pomaga matce w przygotowaniu i podaniu posiłków, umawia wizyty lekarskie i towarzyszy w czasie tych wizyt mamie, nadzorowaniu leczenia, realizacji recept, zastępowaniu matki we wszystkich czynnościach związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Także w zakresie utrzymania minimalnych kontaktów społecznych. Zakres tych czynności, zgodnie z powołanym w skardze orzecznictwem uzasadnia wniosek o istnieniu wymaganego związku przyczynowego. Warunek całodobowej opieki związany jest z osobami niezdolnymi do samodzielnej egzystencji, w przypadku naruszenia sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokojenie potrzeb życiowych bez pomocy innych osób, potrzeby te to samoobsługa, poruszanie się i komunikacja.

Okoliczności takie wystąpiły w rozpoznawanej sprawie. Skarżący podkreślał, że wsparcie się wyłącznie na wykładni gramatycznej doprowadziło do rozstrzygniecie niesprawiedliwego godzącego w istotę świadczenia pielęgnacyjnego. Pomoc osobie najbliższej i spowodowana tym rezygnacja z pracy winna być wspierana przez pastwo, co będzie realizowało zasadę sprawiedliwości społecznej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2022 r. poz. 2492 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 -150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 poz. 259 ze zm. dalej: p.p.s.a.). Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a.

W realiach rozpoznawanej sprawy Sąd nie stwierdził aby zaskarżony akt naruszał przepisy prawa procesowego lub prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Prawidłowe jest zatem stanowisko organu, że stronie nie przysługuje uprawnienie do wnioskowego świadczenia pielęgnacyjnego, choć nie ze wszystkimi argumentami organu przyjdzie się zgodzić.

Na wstępie wskazać trzeba, że zbędne są wywody organu odwoławczego w przedmiocie wykładni i zastosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r., gdyż decyzja organu I instancji nie powołuje się na okoliczności wywodzone z tego zapisu. Nie wpływa to jednak w żadnej mierze na wynik sprawy.

Sąd podziela natomiast pogląd organów obu instancji stwierdzający, że strona nie spełnia przesłanek uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Zebrany materiał dowodowy przekonuje, że pomiędzy rezygnacją z pracy przez stronę (niepodejmowaniem zatrudnienia) nie wystąpił wymagany związek przyczynowy, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Przywołany przepis wskazuje, że świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane osobom pozostającym w opisanym związku prawnym z osobą niepełnosprawną i to w stopniu wskazanym w ustawie. Oraz, to co w sprawie istotne, istnienie związku przyczynowego rezygnacją z pracy (jej niepodejmowaniem) a koniecznością sprawowania opieki.

Celem tego przepisu było wsparcie osób zdolnych do pracy, które z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu wskazanym były zmuszone do rezygnacji z pracy bądź też nie miały możliwości jej podjęcia właśnie z uwagi na sprawowanie wskazanej opieki. Nie jest to zatem świadczenie adresowane do osoby niepełnosprawnej ale do podmiotu sprawującego opiekę. Nie chodzi tu także o jakąkolwiek opiekę ale taką, której zakres, natężenie wykluczy możliwość podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia. Zatem związek miedzy rezygnacją z pracy, jej niepodejmowaniem, a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły.

Analiza istnienia owego związku przyczynowego wymaga oceny i zbadania kilku obszarów. Po pierwsze istotny jest stan zdrowia osoby wymagającej opieki, w tym szczególności ocena zakresu czynności, które faktycznie jest w stanie wykonać samodzielnie, a w jakim wymaga stałej i długotrwałej opieki oraz pomocy innych osób. Przy czym nie oznacza to kwestionowania stanu jej zdrowia. Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może jednak wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a stopniem faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2859/20 i z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 275/21, orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA).

Kolejnym elementem podlegającym ocenie na gruncie ww. przepisu jest zakres czynności faktycznie realizowanych przez opiekuna w relacji do możliwości wykonywania pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 u.ś.r. Dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo - skutkowego w każdym przypadku konieczne jest wyjaśnienie, czy rodzaj bądź ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej.

W ustawie o świadczeniach rodzinnych brak definicji zwrotu "sprawowanie opieki". Zgodnie z wykładnią językową tego zwrotu "sprawowanie" to "sposób zachowania się", zaś "opieka" to "troszczenie się, dbanie o kogoś, doglądanie, pilnowanie kogoś, czegoś." (E. Sobol, Popularny słownik języka polskiego PWN, Warszawa 2003). Zatem chodzi tu o działania, czynności podejmowane względem kogoś, dbałość o kogoś (coś). Przy czym ustawodawca czynnościom tym nadaje dodatkowe cechy odwołując się w przepisie bądź do stopnia niepełnosprawności lub poprzez bezpośrednie wskazanie, że chodzi tu o opiekę stałą lub długotrwałą. Musi być ona zatem systematyczna, świadczona w długim przedziale czasowym, a wskazany w dalszej części zapisu związek przyczynowy dowodzi, że jej zakres winien na tyle absorbujący aby angażował czas opiekuna w stopniu wyłączającym całkowicie możliwość podjęcia pracy zarobkowej lub rezygnacji z niej. Chodzi tu zatem o sprawowanie opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2729/16, dostępny w CBOSA).

W realiach rozpoznawanej sprawy zasadnie wywodzą organy administracji, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki uzasadniające przyznanie stronie świadczenia pielęgnacyjnego. Prawidłowy jest wniosek wyprowadzony z materiału aktowego, że zakres samodzielności osoby niepełnosprawnej oraz czynności realizowanych przez skarżącego w ramach sprawowanej opieki nie uzasadniają tezy, że rezygnacja z pracy lub jej niepodejmowanie nastąpiło w powiazaniu ze sprawowaniem opieki.

Jak wynika z akt sprawy matka skarżącego, na moment składania wniosku, miała 54 lata i legitymowała się orzeczeniem z dnia 1 października 2021 r. stwierdzającym znaczny stopnień niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół d/s Orzekania o Niepełnosprawności. Przy czym ustalony stopień niepełnosprawności istnieje od dnia 20 września 2019 r., zaś samo orzeczenie wydano do dnia 31 października 2023 r.

W tym miejscu, w kontekście zgłaszanych przez stronę zarzutów trzeba wskazać, że pojęcie niepełnosprawności oraz jej stopnie nie przystają do odrębnego ryzyka socjalnego jakim jest niesamodzielność. W praktyce obecnie istnieje jeden stopień niesamodzielności, tj. znaczny jej stopień (z którym zrównana jest wskazana trwała niezdolność do samodzielnej egzystencji), co wyklucza możliwość prawnego różnicowania osób niesamodzielnych z punktu widzenia stopnia naruszenia sprawności organizmu i ich samodzielności oraz potrzeb w zakresie pielęgnacji, opieki lub wsparcia. Samo orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, czy niezdolności do samodzielnej egzystencji, nie wystarcza zatem do określenia zakresu potrzeb osób niepełnosprawnych (opieki, pielęgnacji, wsparcia). Z uwagi na te okoliczności - na użytek ustalania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego - ustawodawca przewidział szczególne środki umożliwiające badanie, czy zakres potrzeb osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności uniemożliwia zarazem aktywność zawodową jej opiekuna. Takim środkiem jest instytucja przewidziana w art. 23 ust. 4aa ust. 4b u.ś.r. uprawniająca do wnioskowanie o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Ujawnione w jego toku okoliczności faktyczne winny wykazać na ile osoba niepełnosprawna jest samodzielna, a na ile wymaga wsparcia, co umożliwi ocenę zakresu wymaganej opieki i zestawienia jej z czynnościami faktycznie realizowanymi przez osobę wymagającą opieki, a w konsekwencji ustalenia, czy wystąpił związek przyczynowy, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. W konsekwencji organy są nie tylko uprawnione, ale i zobowiązane do przeprowadzania takich analiz, a umocowanie to wynika z art. 17 ust. 1 w zw. z art. 23 ust. 4aa u.ś.r.

Kierując się tymi wskazaniami w sprawie przeprowadzono opisane czynności dowodowe, przeprowadzając wywiad środowiskowy. Z poczynionych ustaleń wynikało, że mama skarżącego jest osobą niepełnosprawną, cierpi na schorzenia onkologiczne (nowotwór żołądka), z uwagi na problemy z przyjmowaniem pokarmów jest bardzo osłabiona i nie może funkcjonować samodzielnie w domu i poza nim. Ujawniono, że osoba wymagająca opieki jest samodzielna w zakresie poruszania się po domu (sama stoi, siedzi), sama spożywa posiłki i przyjmuje leki, samodzielnie dba o higienę, samodzielnie umawia wizyty lekarskie i pielęgniarskie nie ma problemów z pamięcią, mową i słuchem, do czytania używa okularów. Poza domem wymaga pomocy, tak jak w pracach związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego: sprzątanie, pranie i zmiana pościeli, przygotowanie posiłków, a także przy wykupie leków.

Zasadnie organ zwraca uwagę, że zakres samodzielności matki skarżącego jest istotny, jakkolwiek wymaga ona wsparcia w wielu obszarach życia codziennego to nie w takim zakresie, który eliminowałby możliwość aktywności zawodowej strony. Takie też wnioski trzeba wyprowadzić z opisanych działań, które w związku z opieką nad mamą wykonuje strona. Pranie, sprzątanie, zakupy, pomoc w wykupie lekarstw, czy w spacerach i wizytach lekarskich nie absorbuje w stopniu wyłączającym możliwość podjęcia zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Przypomnieć trzeba, że ustawodawca nie wymaga aby możliwość zatrudnienia odnosiła się do pracy w pełnym jej wymiarze. W tym zakresie istnieje możliwość dostosowania warunków i czasu pracy do potrzeb własnych i rodziny. Definicja zawarta w art. 3 pkt 22 u.ś.r. (obejmująca zatrudnienie i inną pracę zarobkową) jest szeroka - oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.

W istocie prawie całość opieki sprowadza się do prowadzenia gospodarstwa domowego, a zatem są to czynności, które tak czy inaczej obarczają skarżącego, a to z uwagi na wspólne zamieszkiwanie z mamą. Zatem sprawy utrzymania porządku w domu, zakupy, pranie, gotowanie nie są realizowane w sposób podwójny, ale wpisują się w zakres koniecznych czynności, które dotyczą gospodarstwa domowego skarżącego. Czynności tego typu obciążają większość osób wykonujących prace zarobkowe i opiekujących się krewnymi, którzy nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Pranie, sprzątanie, gotowanie, pomoc przy wizytach lekarskich, czy spacerze są czynnościami życia codziennego.

Zebrany materiał aktowy nie daje zatem podstaw do wywodzenia, że zakres czynności podejmowanych przez stronę względem matki wpisuje się w ustawowy zapis stałej lub długotrwałej opieki, która spowodowała, że skarżący zrezygnował z zatrudnienia (nie podejmuje pracy). Należy zatem zaaprobować wyrażany w zaskarżonej decyzji pogląd, że skarżącemu nie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego określonego w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., bowiem sprawowana opieka, jej zakres i natężenie nie wykluczały rezygnacji, czy niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która jak już wskazano nie musi być realizowana w pełnym wymiarze czasu pracy.

Końcowo, odnosząc się do zarzutów skargi trzeba stwierdzić, że wbrew poglądom organu następstwo czasowe pomiędzy rezygnacją z pracy a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką istotnie w sprawie wystąpiło. Nie ulega wątpliwości, że w dacie ustalenia stopnia niepełnosprawności matki skarżący pracował, zatem późniejsza rezygnacja z pracy dowodzi istnienia właściwego następstwa czasowego pomiędzy oboma zdarzeniami, co w świetle opisanej przesłanki zakresu opieki nie ma jednak istotnego znaczenia i nie wpływa na wynik sprawy.

Uznając zatem, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego jak i prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił w całości.