Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędzia WSA Adam Matuszak Asesor WSA Irena Szczepkowska (spr.) Protokolant Ewa Rychlik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2005 r. sprawy ze skarg M. B. i W. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej M. B. i skarżącego W. K. po 10 (dziesięć) zł. dla każdego z nich z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.

Decyzją Prezydenta Miasta z dnia 15 kwietnia 1999 r. Nr "[...]" ustalono - na wniosek D. S. - warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie małej elektrowni wodnej na rzece W. na wysokości miejscowości K. w O.

W dniu 5 lutego 2001 r. wpłynęło do Prezydenta Miasta pismo M. B. i W. K., w którym poinformowali, iż z pisma Wójta Gminy z dnia 26 stycznia 2001 r. Nr "[...]" dowiedzieli się o wydaniu przez Prezydenta Miasta decyzji dnia 15 kwietnia 1999 r. nr "[...]" o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, z którym graniczą ich działki. Brak informacji w tym zakresie uznali za rażące naruszenie prawa, które w ich ocenie winno skutkować uchyleniem tej decyzji w całości i ewentualnym wszczęciem postępowania administracyjnego od nowa, tym razem z powiadomieniem stron o zamierzeniu inwestycyjnym. Wnoszący podanie zwrócili się do Prezydenta Miasta o uchylenie wskazanej decyzji we własnym zakresie lub przekazanie ich pisma do Samorządowego Kolegium Odwoławczego jako odwołania od tej decyzji.

Pismo skarżących potraktowane jako odwołanie Prezydent Miasta przekazał Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu zaznaczając, że nie znalazł podstaw do zastosowania w tej sprawie art. 132 kpa.

Postanowieniem z dnia 23 lutego 2001 r. nr "[...]" wydanym z powołaniem się na art. 134, art. 127 § l w związku z art. 129 § 2 kpa, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie stwierdziło, że odwołanie M. B. i W. K. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 15 kwietnia 1999 r. nr "[...]" zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia.

W uzasadnieniu postanowienia powołano się na materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy stwierdzając, iż przedmiotowa decyzja została doręczona wnioskodawczyni osobiście w dniu 19 kwietnia 1999 r., natomiast pozostałym stronom wymienionym w rozdzielniku decyzji w dniach 20 -21 kwietnia 1999 r. Podkreślono nadto, że decyzja ta zawierała prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie wniesienia odwołania oraz, że zgodnie z art. 129 § 2 kpa odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Dalej wywodzono, że w przedmiotowej sprawie odwołanie mogło być wniesione najpóźniej w dniu 5 maja 1999 r., natomiast odwołanie podpisane przez M. B. i W. K. zostało wniesione do sekretariatu Prezydenta Miasta w dniu 5 lutego 2001 r., czyli po upływie ustawowego terminu. Stwierdzono, iż zainteresowani nie złożyli prośby o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania, w której uprawdopodobniliby, że uchybienie nastąpiło bez ich winy, a stosownie do art. 58 § 2 kpa prośbę o przywrócenie terminu wnosi się w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Niezależnie od powyższego organ dodał, że o ile zainteresowani uważają, Iż są stroną w sprawie, której dotyczy wymieniona decyzja, to na podstawie art. 145 § l pkt 4 kpa, mogą wystąpić z wnioskiem do organu pierwszej instancji o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną.

Na powyższe postanowienie skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli M. B. i W. K. domagając się uchylenia tego postanowienia oraz kwestionowanej w postępowaniu administracyjnym decyzji Prezydenta Miasta z 15 kwietnia 1999 r., gdyż jako strona w sprawie nie byli zawiadomieni o wszczęciu w tej sprawie postępowania ani też nie otrzymali kopii tej decyzji. Skarżący stwierdzili nadto, iż podana w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia informacja, że "...decyzja Nr "[...]" została doręczona osobiście w dniu 19 kwietnia 1999 r." nie jest prawdziwa, ponieważ w tej decyzji nie są wymienieni jako strona, a ponadto nie ma żadnego dowodu na doręczenie im tej decyzji. Zdaniem skarżących nie bez znaczenia jest to, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w swym postanowieniu używając określenia "działka nr 1/11" wiąże ją z decyzją Nr "[...]" Prezydenta Miasta, "w chwili gdy działka o nr 1/11 leży nie na terenie Gminy O., a na terenie gminy D.". Ponadto skarżący zwrócili uwagę, iż w decyzji Nr "[...]" nie podaje się numeru działki.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu. Za nietrafny uznano zarzut ze skargi jakoby Kolegium w postanowieniu podało, że decyzja została doręczona skarżącym, bowiem w motywach uzasadnienia jest mowa o tym, że osobiście doręczona została decyzja D. S. ("wnioskodawczyni"), na wniosek której wszczęte zostało postępowanie o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie małej elektrowni wodnej, a nie skarżącym.

Przyznano natomiast rację skarżącym, że w decyzji z 15 kwietnia 1999 r. "nie podaje się nr działki" - jak wskazano w zaskarżonym postanowieniu Kolegium - jednak biorąc pod uwagę fakt, że postanowienie, którego dotyczy skarga podjęte zostało ze względów formalnoprawnych, gdyż sprawa na tym etapie postępowania nie jest rozpatrywana merytorycznie, uchybienie to nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Kolegium uznało za niezasadny zawarty w skardze wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia z tych względów, że skarżący nie brali udziału w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną, argumentując, że w postanowieniu zamieszczono pouczenie o możliwości wystąpienia przez zainteresowanych z wnioskiem o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § l pkt 4 kpa, jednak z akt niniejszej sprawy nie wynika, aby skarżący z możliwości tej skorzystali.

Skarżący, po zapoznaniu się z odpowiedzią na skargę, w piśmie procesowym z dnia 2 września 2005 r. argumentowali, że są stroną postępowania w rozumieniu art. 28 kpa, bowiem decyzja Prezydenta Miasta z dnia 15 kwietnia 1999 r. wydana na rzecz D. S., dotyczy ich praw, co w ich ocenie jest okolicznością bezsporną dla organów prowadzących postępowanie. Nie budzi przy tym jakichkolwiek wątpliwości, że skarżący jako strona winni brać czynny udział w postępowaniu prowadzonym przez Prezydenta Miasta zakończonym rozstrzygnięciem w formie wskazanej wyżej decyzji.

W ocenie skarżących "zgodnie z obowiązującym stanem prawnym, poglądami doktryny prawniczej, oraz jednolitym stanowiskiem judykatury, postępowanie wszczęte z urzędu lub na wniosek innej strony, w stosunku do skarżącego toczy się od dnia dokonania pierwszej czynności postępowania, o której jako strona był zawiadomiony. Na tle zgromadzonego materiału dowodowego /akt postępowania administracyjnego/nie budzi wątpliwości, że strona nie brała udziału w postępowaniu przed rozstrzygnięciem".

Skarżący podnieśli, iż o rozstrzygnięciu dowiedzieli się w 2001 r. z pisma Wójta Gminy D. z dnia 26 stycznia 2001 r. i niezwłocznie / w dniu 5 lutego 2001 r./ podjęli obronę swoich praw, zwracając się do Prezydenta Miasta o uchylenie decyzji i ewentualne wszczęcie postępowania administracyjnego od nowa lub o przekazanie sprawy do SKO jako odwołania od tej decyzji. W dalszej części skargi skarżący wywodzą, iż po wpłynięciu takiego pisma od strony kwestionującej decyzję, organ administracji powinien dokonać analizy treści pisma i zarzutów oraz okoliczności w nim zawartych, a także podjąć obligatoryjne działania w celu ustalenia woli strony. Akcentują nadto, iż z treści pisma z dnia 4 lutego 2001 r. wynika wprost, że strona nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym w I instancji, że kwestionuje rozstrzygnięcie organu I instancji zarzucając właśnie brak swojego udziału jako strony w sprawie, że wskazuje także, iż opisane postępowanie wskutek opisanej wady postępowania, winno toczyć się od nowa. Skarżący uważają, iż powyższe świadczy w sposób oczywisty co było intencją strony. Zatem pismo z przewagą takich zarzutów i wniosków winno być potraktowane jako żądanie wznowienia postępowania administracyjnego. Wszelkie wątpliwości, czy strona wnosi odwołanie, czy tez żąda wznowienia powinien wyjaśnić organ przed przystąpieniem do rozpoznania sprawy, a szczególności organ obowiązany był wyjaśnić wolę strony, pouczając ją o wszelkich istotnych dla jej uprawnień okolicznościach sprawy.

Ponadto zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu inne uchybienia skarżący wskazali między innymi, że strona, której nie doręczono decyzji, nie może być uznana jako pouczona o sposobie i terminie wniesienia odwołania. Poza tym w ocenie skarżących termin 5 maja 1999 r. wskazany w uzasadnieniu postanowienia jako koniec terminu do wniesienia odwołania nie jest wiążący dla nich jako strony, wobec braku momentu początkowego terminu do wniesienia przez nich odwołania. Dodatkowo wskazano, iż w tzw. rozdzielniku do decyzji Prezydenta Miasta nie wymieniono skarżących jako strony, stąd też nie można mówić o ich terminie do wniesienia odwołania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Powyższe skargi, w związku z reformą sądownictwa administracyjnego, podlegają rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U Nr 153 poz. 1271 ze zm./.

Skargę należy uwzględnić, aczkolwiek nie można podzielić tych wywodów, które zmierzają do wykazania, że data 5 maja 1999 r. wskazana w zaskarżonym postanowieniu jako koniec terminu do wniesienia odwołania nie jest w przypadku skarżących wiążącym terminem do wniesienia odwołania. Wskazać w tym miejscu należy, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtowany jest pogląd, że stronie, która nie brała udziału w postępowaniu pierwszoinstancyjnym przysługuje prawo do wniesienia odwołania, gdy podmiot ten, któremu organ nie doręczył ani nie ogłosił decyzji (a jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa) wnosi odwołanie w terminie, w jakim mogła wnieść strona, której jako ostatniej doręczono decyzję. Natomiast po upływie tego terminu stronie przysługuje jedynie wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § l pkt 4 kodeksu postępowania administracyjnego /por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2000 r. sygn. akt I SA 1351/99 (LEX nr 78928), z dnia 7 lutego 2001 r. sygn. akt II SA/Gd 2258/98 (LEX nr 46472) i z dnia 16 lipca 2002 r. sygn. akt IV SA 2230/00 (niepubl.)/.

Trafnie wskazują skarżący, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze -po otrzymaniu ich pisma - nie wyjaśniło czego w istocie dochodzą i czy rzeczywiście ich pismo nosi cechy odwołania. W ocenie Sądu kwestia ta wymagała wyjaśnienia chociażby z tych względów, że skarżący działali bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika i mogli nie orientować się w procedurze administracyjnej na tyle, aby wiedzieć, że w sytuacji, gdy decyzja nabrała przymiotu ostateczności powinni zażądać wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną w oparciu o art. 145 § l pkt 4 kpa. Skoro jednak skarżący wskazywali, że nie brali udziału w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną Prezydenta Miasta z dnia 15 kwietnia 1999 r. Nr "[...]", oraz że decyzja ta nie została im doręczona, a o jej wydaniu dowiedzieli się dopiero z pisma Wójta D. z 26 stycznia 2001 r., to nawet jeśli w piśmie z dnia 4 lutego 2001 r. nie zażądali wprost wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § l pkt 4 kpa, na organie administracji ciążył, stosownie do zasad wynikających z art. 7-9 kpa, obowiązek właściwej oceny pisma. Ponieważ pismo oparte było na podstawie wznowieniowej, należało w pierwszej kolejności ustalić czy pochodzi ono od stron w rozumieniu art. 28 kpa, a jeśli tak - wyjaśnić stronom w jakiej fazie postępowania można skutecznie wnieść odwołanie od decyzji, a w jakiej wniosek o wznowienie postępowania. Dopiero w wyniku tak rzetelnego pouczenia skarżący mieliby możliwość świadomego zdecydowania jakie znaczenie prawne nadają swemu pismu - odwołania czy podania o wznowienie postępowania.

Wskazanej wadliwości postępowania nie może sanować zawarte

w zaskarżonym postanowieniu pouczenie o możliwości złożenia wniosku do

organu pierwszej instancji o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej

decyzją ostateczną, chociażby z tego powodu, że pouczenie to było niepełne.

Skarżących nie pouczono bowiem, iż zgodnie z dyspozycją art. 148 § 2 kpa

miesięczny termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny

określonej w art. 145 § l pkt 4 kpa biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała

się o decyzji. Jeśli zważyć, że skarżący dowiedzieli się o kwestionowanej decyzji

najwcześniej 26 stycznia 2001 r. (taką datą opatrzone jest powołane przez

skarżących pismo Wójta Gminy D., w aktach administracyjnych nie ma

dowodu doręczenia pisma), a zaskarżone postanowienie zostało doręczone

W. K. 17 marca 2001 r., natomiast M. B. 22 marca 2001 r., to okazuje się, że w takiej sytuacji pouczenie z postanowieniaKolegium jest iluzoryczne, albowiem gdyby skarżący ponownie zakwestionowalizasadność decyzji Prezydenta Miasta jako wydanej bez ich udziału, tymrazem poprzez żądanie wznowienia postępowania w sprawie, uchybiliby

wynikającemu z art. 148 2 kpa miesięcznemu terminowi do wniesienia tego

rodzaju podania.

Reasumując stwierdzić należy, że podjęcie zaskarżonego postanowienia przed dokonaniem powyższych ustaleń stanowiło naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (art. 7-9 kpa), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z wyżej podanych powodów, stosownie do art. 145 § l pkt l lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) zaskarżone postanowienie należało uchylić. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego (pkt 2 sentencji wyroku) oraz orzeczenie o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku (pkt 2 sentencji) uzasadniają przepisy art. 152 i 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.