Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Marek Olejnik po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej L. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 13 lutego 2025 r., sygn. akt I SA/Rz 609/24 w sprawie ze skargi L. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 14 listopada 2024 r., nr 1801-IOV-2.4103.56.2024 w przedmiocie wyznaczenia stronie terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego postanawia: 1. odrzucić skargę kasacyjną, 2. zwrócić L. K. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej.

Postanowieniem z 13 lutego 2025 r., sygn. akt I SA/Rz 609/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę L. K. (dalej: "Skarżący", "Strona") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej

w Rzeszowie (dalej: "DIAS") z 14 listopada 2024 r., nr 1801-IOV-2.4103.56.2024

w przedmiocie wyznaczenia stronie terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego.

Pismem z 26 listopada 2024 r. (data ze stempla pocztowego), Skarżący wniósł skargę na działania organu podatkowego w toku postępowania podatkowego.

W odpowiedzi na skargę, DIAS poinformował Sąd pierwszej instancji, że postanowieniem z 2 grudnia 2024 r. Sąd Rejonowy w R., [...], sygn. akt [...], ogłosił wobec Skarżącego upadłość dłużnika jako osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej. Organ poinformował również, że na syndyka masy upadłości został wyznaczony L. N.

Referendarz Sądowy w WSA w Rzeszowie postanowieniem z 13 lutego 2025 r., sygn. akt I SPP/Rz 6/25 przyznał Stronie prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. Tego samego dnia Sąd pierwszej instancji wydał opisane powyżej postanowienie o odrzuceniu skargi. Odpis obu postanowień został przesłany na adres aktualnego miejsca pobytu Skarżącego, tj. Zakład Karny

w P., Oddział zewnętrzny [...].

Postanowieniem z 6 marca 2025 r. Okręgowa Rada Adwokacka w R. na pełnomocnika Skarżącego wyznaczyła adw. A. D., która pismem z 11 marca 2025 r. wniosła o zmianę tego postanowienia i zwolnienie jej w zakresie działania w charakterze pełnomocnika Strony ustanowionego z urzędu. Kolejnym postanowieniem z 25 marca 2025 r. Okręgowa Rada Adwokacka w R., jako pełnomocnika Skarżącego wyznaczyła adw. P. K., który pismem z 28 kwietnia 2025 r. złożył skargę kasacyjną na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, z 13 lutego 2025 r., sygn. akt I SA/Rz 609/24,

w przedmiocie odrzucenia skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Stosownie zaś do art. 180 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny na posiedzeniu niejawnym odrzuci skargę kasacyjną, jeżeli ulegała ona odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny, albo zwróci ją temu sądowi w celu usunięcia dostrzeżonych braków.

Obowiązek badania, czy dany podmiot powołujący się na status strony w tym postępowaniu ma zdolność sądową, obciąża sąd na każdym etapie sprawy. Nieuwzględnienie utraty przez stronę zdolności sądowej ma doniosłe znaczenie dla postępowania, gdyż zakończenie go merytorycznie w takim przypadku będzie skutkowało nieważnością postępowania - art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 10 stycznia 2019 r., sygn. akt I FZ 384/18). Innymi słowy posiadanie zdolności sądowej przez podmioty występujące przed sądem administracyjnym jest niezbędnym warunkiem przeprowadzenia skutecznego i ważnego postępowania. Brak tego przymiotu ocenić trzeba w kategorii przeszkody do skutecznego zaskarżenia nadającego się do tego orzeczenia.

Z akt sprawy wynika, że wobec Skarżącego zostało wydane postanowienie Sądu Rejonowego w R., [...] z 2 grudnia 2024 r., sygn. akt [...],

o ogłoszeniu wobec niego upadłości jako osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, zaś jako syndyka masy upadłości został wyznaczony L. N. (k. 116 z akt administracyjnych).

Stosownie do treści art. 144 § ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2023 r. Prawo upadłościowe (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 794 ze zm., dalej: "P.u."), po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Zgodnie zaś z ust. 2, postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym.

Z chwilą ogłoszenia upadłości dłużnika, którym jest Skarżący, jako osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, stracił on zdolność do czynności prawnej, zaś od tego momentu sprawy sądowoadministracyjne prowadzić powinien na rzecz Strony wyznaczony przez sąd syndyk w imieniu własnym (art. 144 ust. 2 P.u.).

Tymczasem skarga kasacyjna od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 13 lutego 2025 r., sygn. akt I SA/Rz 609/24,

o odrzuceniu skargi Strony została wysłana na adres, gdzie aktualnie przebywa Skarżący, nie zaś bezpośrednio do syndyka masy upadłości, który stał się osobą uprawnioną do prowadzenia spraw w postępowaniu sądowoadministracyjnym na rzecz upadłego.

Sąd pierwszej instancji, mając bowiem wiedzę o ogłoszeniu upadłości wobec Skarżącego powinien był zwrócić się do wyznaczonego syndyka o udzielenie informacji w wyznaczonym mu terminie, czy ten wstępuje do niniejszego postępowania i popiera wniesioną skargę przez Stronę, którą reprezentuje, nadając mu jednocześnie odpowiedni rygor w razie nieudzielenia odpowiedzi na pytanie sądu. Niewątpliwie jednak, skoro WSA do syndyka się nie zwrócił, powinien był odpis postanowienia o odrzuceniu skargi wniesionej przez Stronę wysłać właśnie do wyznaczonego mu syndyka, jako osoby właściwej do reprezentowania Skarżącego. Sąd pierwszej instancji pominął jednak osobę syndyka i przyznał Skarżącemu częściowe prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata, zaś przedmiotowe postanowienie wysłał bezpośrednio Stronie, nie mając jeszcze informacji, kogo właściwa rada adwokacka wyznaczyła na pełnomocnika w sprawie niniejszej.

Tym samym skarga kasacyjna złożona w dniu 28 kwietnia 2025 r. przez adw. P. K. wyznaczonego jako pełnomocnik Skarżącego z urzędu, nie została złożona w sposób prawidłowy z uwagi na to, że Sąd pierwszej instancji doręczając odpis postanowienia z 13 lutego 2025 r. o odrzuceniu skargi bezpośrednio na adres miejsca przebywania Skarżącego, całkowicie pominął syndyka jego masy upadłości. Błędne doręczenie odpisu wymienionego postanowienia doprowadziło bowiem do nierozpoczęcia biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej na postanowienie WSA z 13 lutego 2025 r., sygn. akt I SA/Rz 609/24, o odrzuceniu skargi. Skarga kasacyjna okazała się bowiem przedwczesna.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wywiedziona skarga kasacyjna jest niedopuszczalna i została wniesiona przedwcześnie, jak również przez osobę do tego nieuprawnioną, co skutkowało jej odrzuceniem na podstawie art. 180 w zw. z art. 178 p.p.s.a. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt 2 sentencji).

-----------------------

4