Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 6 sierpnia 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia del. WSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 kwietnia 2008 r., sygn. akt III SA/Kr 445/05, oddalające wniosek Z. B. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z wniosku Z. B. o nałożenie grzywny na Prezesa Sądu Okręgowego w T. postanawia: oddalić zażalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2008 r., sygn. akt III SA/Kr 445/05 oddalił wniosek Z. B. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji podniósł, że przed złożeniem obecnego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym skarżący Z. B. już wcześniej domagał się przyznania tego prawa, przy czym starania nie odniosły zamierzonego skutku. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniami z dnia 04.12.2007r. sygn. I OZ 830/07 (k. 165 - 168) i sygn. I OZ 831/07 (k. 172 - 177) prawomocnie oddalił jego zażalenia na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 21.12.2006r. ( k. 98 - 100) a także z dnia 24.09.2007r. (k. 135 - 137) odmawiające przyznania mu prawa pomocy. Niezasadność pierwszego wniosku wynikała z uwagi na brak dostatecznego wykazania przez skarżącego swego stanu majątkowego i dochodów, drugiego natomiast z uwagi na brak wskazania przez skarżącego zmiany istotnych nowych okoliczności, które uzasadniałyby zmianę dotychczasowej oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego. Oceniając obecny wniosek o przyznanie prawa pomocy, Sąd I instancji stwierdził, że i tym razem brak jest powołania przez skarżącego nowych, istotnych okoliczności, które zgodnie z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 dalej P.p.s.a.) byłyby podstawą do zmiany postanowienia Sądu z dnia 24.09.2007r. Sąd I instancji wskazał również, iż 31.01.2008r. zostało wysłane do skarżącego wezwanie, w którym jasno i wyraźnie sprecyzowano, iż po pierwsze, koniecznym jest w celu rozpoznania wniosku o prawo pomocy przesłanie Sądowi wypełnionego urzędowego formularza PPF a po drugie, wskazanie w nim szczegółowych danych o stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach. Ponadto wskazano, że wniosek skarżącego jest kolejnym w sprawie dlatego zobowiązany jest do wykazania nastąpienia istotnych zmian w sytuacji rodzinnej, majątkowej i w zakresie dochodów. Skarżący w odpowiedzi wskazał jedynie, że skoro jego poprzednie wnioski zostały prawomocnie oddalone "to oczywistym jest, że nastąpiły nowe okoliczności", co w ocenie Sądu I instancji nie jest wystarczające, gdyż przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dopuszczają możliwość wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy przy rozpatrywaniu kolejnego wniosku możliwa jest wyłącznie po stwierdzeniu zmiany istotnych okoliczności mających wpływ na tę ocenę.

Zażalenie na powyższe postanowienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył Z. B., wnosząc o jego uchylenie celem ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. W uzasadnieniu zażalenia zarzucił "rażące naruszenie przepisów postępowania oparte na przestępstwie korupcji sędziego".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w postępowaniu sądowoadministracyjnym następuje w myśl art. 246 P.p.s.a., w zakresie całkowitym gdy osoba ubiegająca się o przyznanie tego prawa wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania oraz w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy wiąże się ściśle z realizacją przez stronę prawa do sądu, albowiem gwarantuje ono osobie, która nie jest w stanie ponieść kosztów toczącego się postępowania sądowego prawo do ochrony swych praw przed sądem, w tym poprzez pokrycie kosztów wynagrodzenia pełnomocnika, który reprezentuje jej interesy przed sądem. Z konstrukcji instytucji prawa pomocy wynika, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania trudnej sytuacji materialnej, która dawałaby podstawy do przyznania mu prawa pomocy. Instytucja zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych, w tym także ustanowienia dla strony pełnomocnika ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się faktycznie trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć osoby naprawdę ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby. Podkreślić należy, że przyznanie stronie prawa pomocy wiąże się z wykazaniem przez nią braku możliwości partycypowania w jakichkolwiek kosztach postępowania. Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń. To sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, ponieważ to na nim spoczywa w tym zakresie ciężar dowodu. Rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę przedstawione, tym bardziej, że ma ona przedstawić sądowi argumentację, która potwierdzałaby jej niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie określonych kosztów postępowania.

Ponadto warto zauważyć, że kwestia przyznania skarżącemu prawa pomocy została już przez Naczelny Sąd Administracyjny prawomocnie rozstrzygnięta, na co wskazał już Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu. Kolejny wniosek Z. B. o objęcie go tego rodzaju ochroną powinien być więc oceniany w świetle art. 165 P.p.s.a., zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał w nowo złożonym wniosku, aby jego sytuacja finansowa uległa zmianie w stosunku do deklarowanej w poprzednio złożonym wniosku, który nie dawał podstaw do objęcia go tego rodzaju ochroną.

W tych okolicznościach zaskarżone postanowienie Sądu I instancji należało uznać za prawidłowe i odpowiadające prawu.

Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.