Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Beata Machcińska, Protokolant Starszy Referent Weronika Leśniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2025 r. sprawy ze skargi M. J. - redaktora naczelnego czasopisma [...] na bezczynność Rektora Uniwersytetu [...] w K. w przedmiocie wniosku o udostępnienie informacji publicznej 1. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności bez rażącego naruszenia prawa, 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku, 3. oddala skargę w pozostałym zakresie, 4. zasądza od Rektora Uniwersytetu [...] w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W dniu 20 września 2024 r. na adres elektroniczny Rektora Uniwersytetu [...] w K. wpłynął wniosek o udostępnienie informacji publicznej przesłany przez M. J. – dalej skarżący. Wniosek obejmował żądnie udostępnienia informacji publicznej w zakresie "czy p. N. K. jest pracownikiem lub współpracownikiem albo doktorantem Uniwersytetu [...] w K.".

Skarżący w treści maila błędnie wpisał nazwisko osoby, o której żądał udostępnienia informacji, natomiast prawidłowe nazwisko zostało wpisane w temacie maila.

W skardze wniesionej do WSA w Gliwicach skarżący wniósł o stwierdzenie bezczynności organu z rażącym naruszenie prawa, wymierzenie grzywny w trybie art. 154 § 6 ustawy o p.p.s.a w kwocie co najmniej jednokrotności przeciętnego wynagrodzenia, zasądzenie odszkodowania w trybie art. 154 § 7 ustawy o p.p.s.a w kwocie co najmniej jednokrotności przeciętnego wynagrodzenia oraz o zasądzenie od zobowiązanego na rzecz skarżącego kosztów postępowania z uwzględnieniem kosztów dojazdu na rozprawę w przypadku jej wyznaczenia w kwocie 50 km x 1,15 zł/km x 2 strony co stanowi 115 zł za każdą rozprawę stacjonarną.

W uzasadnieniu skargi wskazał, iż jest organem prasowym w rozumieniu ustawy Prawo Prasowe zarejestrowanym jako czasopismo przez Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z dnia 16 stycznia 2023 r. Sygn. Akt [...] pod numerem rejestru [...] i w trybie art. 3a i 4 ustawy Prawo Prasowe zwrócił się do organu o udzielenie informacji niezbędnych do sporządzenia krytyki prasowej związanej z wykorzystaniem środków publicznych. Podmiot zobowiązany w żaden sposób nie zareagował i nie udzielił informacji publicznej.

W tej sytuacji zdaniem skarżącego zachodzi stan bezczynności po stronie podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej co uzasadnia wymierzenie grzywny w trybie art. 154 § 6 Ustawy o p.p.s.a co najmniej w stawce minimalnej jednokrotności przeciętnego wynagrodzenia tj. równowartości miesięcznego wynagrodzenia netto zarządu podmiotu zobowiązanego. Wskazał także na orzecznictwo TK mając uzasadniać uzyskanie odszkodowania.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o umorzenie postępowania lub oddalenie skargi.

Wskazał, iż pracownik właściwej komórki organizacyjnej zajmującej się udostępnianiem informacji publicznej w Uniwersytecie [...] w K. niezwłocznie, tj. w dniu 23 września 2024 r. podjął czynności zmierzające do ustalenia czy informacja, której udzielenia żąda wnioskodawca stanowi informację publiczną. W tym celu pracownik ten zwrócił się do Zespołu Radców Prawnych oraz Inspektora Ochrony Danych Osobowych. Jeszcze tego samego dnia ustalono, iż N. K. posiada status doktoranta oraz udzielono odpowiedzi, że taka informacja może zostać udostępniona.

Pracownik Organu wyjaśnił, że w terminie udzielił Skarżącemu odpowiedzi o treści, że "N. K. posiada status doktoranta". Jednakże nie jest w stanie w chwili obecnej z przyczyn technicznych odnaleźć maila wysłanego do wnioskodawcy. Zważywszy na tę okoliczność udzielono stronie odpowiedzi na wniosek w dniu 25 listopada 2024 r.

W ocenie Organu nie działał on z rażącym naruszeniem prawa, o czym świadczy fakt, że pracownik organu niezwłocznie po wpłynięciu wniosku o udostępnienie informacji publicznej rozpoczął działania zmierzające do wykonania jego obowiązku. Podjęte bowiem zostały ustalenia, co do osoby N. K.

Zdaniem organu w sprawie nie doszło do rażącego naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. Wobec powyższego oraz faktu udzielenia w dniu 25 listopada 2024 r. odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, żądanie skarżącego, należy uznać za bezprzedmiotowe.

Na marginesie odpowiedzi organ wskazał, że Skarżący załączył do maila z dnia 20 września 2024 r. protokół z posiedzenia Komisji Ewaluacyjnej powołanej w celu przeprowadzenia oceny śródokresowej doktoranta, który jest jawny i dostępny na stronie internetowej Szkoły Doktorskiej Uniwersytetu [...] w K.. Nadto N. K. posiada też swoją stronę internetową, w której znajduje się odwołanie wskazujące na jej powiązania z Uniwersytetem [...] (np. N. K. [...].edu). Zatem informacja, że wymieniona wyżej osoba jest doktorantką Uniwersytetu [...] w K. była znana Skarżącemu. Tym samym nie powinno więc budzić wątpliwości, że działanie organu nie było działaniem z rażący naruszeniem prawa, co najwyżej może stanowić jedynie działanie bez podstawy prawnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 przywołanej ustawy).

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje m.in. rozpatrywanie skarg na bezczynność organów. W takich przypadkach kontroli poddany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla jakich akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu.

Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).

Z kolei zgodnie z brzmieniem § 1b art. 149 p.p.s.a. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, został upoważniony w kompetencję o charakterze merytorycznym, uprawniającą go do rozstrzygnięcia we własnym zakresie o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego.

Wreszcie na podstawie § 2 art. 149 p.p.s.a. Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

W przypadku zaś nieuwzględnienia skargi - Sąd skargę oddala w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

W sprawach ze skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej, Sąd w pierwszej kolejności ocenia czy określony podmiot jest zobowiązany do udostępniania informacji publicznej i czy żądana informacja stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy z 6 września 1997 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902; dalej: u.d.i.p.) Przesądzenie powyższego i tym samym uznanie że skarga jest dopuszczalna, pozwala dopiero na przejście do drugiego etapu kontroli - to jest do rozstrzygnięcia, czy w sprawie występuje bezczynność (por. postanowienia NSA w sprawach o sygn. akt: I OSK 1475/12, I OSK 392/12, I OSK 1377/12, I OSK 1445/12).

W niniejszej sprawie poza sporem jest, że Rektor Uniwersytetu [...] jako wykonujący zadania publiczne i dysponujący majątkiem publicznym, jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Uniwersytet jest bowiem uczelnią publiczną w rozumieniu ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2021 r., poz. 85 ze zm. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1 i art. 23 ust. 2 pkt 1 tej ustawy rektor jest organem uczelni i reprezentuje ją na zewnątrz. Stosownie do art. 366 władze publiczne zapewniają natomiast uczelniom publicznym środki finansowe niezbędne do wykonywania ich zadań. Rektor Uniwersytetu [...] jest zatem podmiotem reprezentującym jednostkę realizującą zadania publiczne w zakresie szkolnictwa wyższego i nauki, dysponuje też funduszami publicznymi, a tym samym jest podmiotem zobligowanym do udzielenia informacji, jakie są w jego posiadaniu, a mają charakter informacji publicznej (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.). Tym samym spoczywa na nim obowiązek udostępniania posiadanych danych mających charakter informacji publicznej.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych i podlega ona udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w niniejszej ustawie. Pojęcie "sprawa publiczna" oznacza przejaw działalności podmiotów wskazanych w Konstytucji RP w jej rozumieniu wynikającym z unormowań Konstytucji RP, tj. takiej aktywności tych podmiotów, która jest ukierunkowana na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie określonych interesów i celów publicznych. W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych "informację publiczną" definiuje się jako każdą wiadomość wytworzoną przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które realizują zadania publiczne bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie swoich kompetencji.

W rozpatrywanej sprawie skarżący domagał się udostępnienia w formie elektronicznej informacji czy N. K. posiada status doktoranta. Skarżący powołał się na przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej i przepisy ustawy prawo prasowe.

W przedmiotowej sprawie, organ nie kwestionował prawa skarżącego do udzielenia żądanej informacji jako mającej charakter publicznej podnosząc jedynie, iż nie mógł odnaleźć maila potwierdzającego udzielenie żądanej informacji. Sąd oceny tej nie kwestionuje mając na uwadze to iż jest to informacja związana z realizacją zadań publicznych przez władze tejże uczelni. Do zadań Uniwersytetu [...] należy bowiem prowadzenie kształcenia doktorantów. Skoro zaś informacja ta nie została podana do publicznej wiadomości w trybie u.d.i.p., to jest w Biuletynie Informacji Publicznej, obowiązkiem organu było jej udzielenie.

Podniesienia wymaga to, iż wniesienie skargi spowodowało reakcję organu, który wnioskowanej informacji udzielił skarżącemu 25 listopada 2024 r. Powyższa jednak sekwencja zdarzeń w niej zaistniałych oznacza, iż organ pozostawał w stanie bezczynności w zakresie załatwienia wniosku o udzielenie informacji publicznej. Niepodjęcie przez podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej stosownych czynności, tj. nieudostępnienie informacji, ani niewydanie decyzji o odmowie jej udzielenia w terminie wskazanym w art. 13 u.d.i.p. oznacza, że pozostaje on w bezczynności (por. wyrok NSA z 27 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 2512/15; wyrok WSA we Wrocławiu z 18 sierpnia 2022 r., sygn. akt IV SAB/Wr 160/22). Jak stanowi art. 13 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. (ust.1). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. W ustawowym 14-dniowym terminie wniosek skarżącego nie został rozpoznany. Wobec tego stwierdzić należy o pozostawaniu organu w bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego z 20 września 2024 r. Stwierdzona bezczynność wynikała z przyczyn leżących po stronie organu.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w orzekł, jak w punkcie 1 wyroku. W ocenie Sądu stwierdzony stan bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącego nie miał charakteru rażącego naruszenia prawa (pkt 1 wyroku). Kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego oznacza stan, w którym wyraźnie, ewidentnie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa i naruszenie to posiada pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako "zwykłe" naruszenie prawa. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, ale musi być ono znaczne i niezaprzeczalne oraz pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności czy oczywistego lekceważenia przepisów (por. np. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12; postanowienie NSA z 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13; wyrok NSA z 29 listopada 2018 r. sygn. akt II GSK 1619/18). Istota rażącego naruszenia prawa jest bowiem pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia. Taka sytuacja szczególna w badanej sprawie nie zaistniała. Świadczy o tym reakcja organu na złożoną skargę i zrealizowanie złożonego wniosku o udostępnienie informacji publicznej jak też korespondencja z radcą prawnym zawarta w aktach organu zmierzająca do ustalenia możliwości udzielenia stronie wnioskowanej informacji.

Sąd stwierdził, że organ udostępnił skarżącemu wnioskowaną informację, zatem na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania do załatwienia wniosku (pkt 2).

W odniesieniu natomiast do wniosku skargi dotyczącego nałożenia grzywny na organ w trybie art. 154 § 6 p.p.s.a. i zasądzenie odszkodowania na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a., zauważyć należy że grzywna jest formą ukarania organu za niezałatwienie sprawy w terminie. Natomiast suma pieniężna przyznana stronie skarżącej to forma rekompensaty za doznaną szkodę w związku z bezczynnością organu. Oceniając całokształt działań organu Sąd doszedł do przekonania, że stopień zawinienia organu w nieprawidłowym załatwieniu sprawy nie daje podstaw do wymierzenia organowi grzywny. Również twierdzenia skarżącego dotyczące naruszenia prawa nie mogły przekonywać o zasadności wniosku o zasadzenie odszkodowania. W obu tych przypadkach sąd wziął pod uwagę również te okoliczności, które legły u podstaw stwierdzenia, że naruszenie prawa nie było rażące. W konsekwencji w tym zakresie

na podstawie art. 151 p.p.s.a.a – skargę oddalił (pkt 3 sentencji wyroku).

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 205 p.p.s.a. i zasądził na rzecz skarżącego uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł (pkt4).