Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, , , po rozpoznaniu w dniu 14 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 listopada 2025 r. sygn. akt I SA/Kr 756/23 odmawiające przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi w sprawie ze skargi P. W. na decyzję Naczelnika Małopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Krakowie z dnia 9 czerwca 2023 r. nr 358000-COP2.4103.1.2023.7 w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec, lipiec i wrzesień 2018 r. postanawia oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z 5 listopada 2025 r., sygn. akt I SA/Kr 756/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi złożonej przez P. W. (dalej: strona, skarżący) na decyzję Naczelnika Małopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Krakowie (dalej: NMUCS, Naczelnik) z dnia 9 czerwca 2023 r., nr 358000-COP2.4103.1.2023.7 w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec, lipiec i wrzesień 2018 r.

Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 2 listopada 2023 r., odrzucił skargę strony na ww. decyzję NMUCS w Krakowie. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 27 września 2023 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia braku fiskalnego skargi poprzez uiszczenie wpisu. Wezwanie skierowano na wskazany przez skarżącego adres do korespondencji. Przesyłka była dwukrotnie awizowana (5 i 13 października 2023 r.), a następnie 20 października 2023 r. zwrócona z powodu jej niepodjęcia w terminie.

Stosownie do art. 220 § 1 i 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej jako p.p.s.a.) w razie nieuiszczenia wpisu od skargi pomimo wezwania, skarga podlega odrzuceniu. Wezwanie do uiszczenia wpisu zostało skutecznie doręczone skarżącemu w trybie art. 73 § 4 p.p.s.a. z dniem 19 października 2023 r., tj. czternastego dnia od pozostawienia pierwszego awiza (5 października 2023 r.). Termin do uiszczenia wpisu upłynął zatem 26 października 2023 r. Skarżący nie uiścił wpisu w zakreślonym terminie, wobec czego skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a.

W piśmie z 20 marca 2024 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu oraz o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując na zły stan zdrowia oraz konieczność sprawowania opieki nad chorymi rodzicami.

Zarządzeniem z 12 czerwca 2024 r. Sąd wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu w kwocie 2.757 zł, pod rygorem pozostawienia wniosku o przywrócenie terminu bez rozpoznania. Wezwanie doręczono stronie 25 lipca 2024 r. Wniosek o prawo pomocy został oddalony postanowieniem Referendarza sądowego z 26 maja 2025 r., a następnie - po rozpatrzeniu sprzeciwu - WSA postanowieniem z 28 sierpnia 2025 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Referendarza sądowego. Postanowienie Sądu doręczone zostało na adres skarżącego w dniu 11 września 2025 r. Następnie, pismem nadanym 18 września 2025 r., skarżący przedłożył potwierdzenie uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 2.757 zł.

Sąd I instancji uznał, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony z zachowaniem terminu określonego w art. 87 § 1 p.p.s.a. Skarżący wskazał, że o uchybieniu terminowi dowiedział się 16 marca 2024 r., kiedy odnalazł w mieszkaniu korespondencję dotyczącą odrzucenia skargi, natomiast wniosek o przywrócenie terminu nadał 20 marca 2024 r. Sąd przyjął zatem, że wniosek został złożony w terminie siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi.

Jednocześnie WSA stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi, o którym mowa w art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. Powołane przez niego okoliczności, w szczególności choroba psychiczna oraz konieczność opieki nad ciężko chorymi rodzicami, nie zostały poparte dokumentacją medyczną pozwalającą ocenić ich wpływ na możliwość dokonania czynności procesowej. Sąd uznał również, że skarżący nie uprawdopodobnił, aby jego stan zdrowia obiektywnie uniemożliwiał dokonanie czynności w terminie, w tym przy wykorzystaniu pomocy innych osób. W konsekwencji WSA uznał, że nie została spełniona przesłanka braku winy, co uzasadniało odmowę przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi.

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem, strona zaskarżyła powyższe postanowienie Sądu I instancji w całości. Skarżący zarzucił mu błąd w ustaleniach faktycznych, mający wpływ na wynik sprawy, polegający na przyjęciu, że okoliczności wskazane we wniosku o przywrócenie terminu, w szczególności choroba psychiczna skarżącego, nie uzasadniały przywrócenia terminu i nie zostały poparte dokumentacją medyczną, podczas gdy do wniosku załączono karty leczenia. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie art. 87 § 2 p.p.s.a., mające wpływ na wynik sprawy, poprzez błędne przyjęcie, że nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi.

Uzasadniając zarzuty, skarżący wskazał, że cierpi na zaburzenia afektywne dwubiegunowe, a w okresie uchybienia terminowi znajdował się w szczególnie trudnej sytuacji życiowej, związanej z koniecznością opieki nad ciężko chorym ojcem, który następnie zmarł. Podniósł, że choroba i związane z nią leczenie, w połączeniu z trudną sytuacją rodzinną, istotnie ograniczały jego zdolność do podejmowania czynności procesowych. Wskazał również, że późniejsza dokumentacja medyczna, w tym zaświadczenie lekarskie oraz skierowanie do szpitala psychiatrycznego, potwierdzały występowanie u niego zaburzeń afektywnych dwubiegunowych oraz konieczność leczenia psychiatrycznego. Argumentował ponadto, że dla przywrócenia terminu wystarczające jest uprawdopodobnienie braku winy, a nie jego udowodnienie. W konsekwencji wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie jako niezasadne podlega oddaleniu.

Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., przywrócenie terminu może nastąpić wówczas, gdy strona nie dokonała czynności w terminie bez swojej winy. Zgodnie zaś z art. 87 § 2 p.p.s.a. na stronie spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminowi. Przy ocenie tej przesłanki należy posługiwać się obiektywnym miernikiem staranności wymaganej od strony należycie dbającej o swoje interesy (por. postanowienie NSA z 11 maja 2022 r., sygn. akt I GZ 134/22). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i jest możliwe jedynie wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć nawet przy zachowaniu należytej staranności. W orzecznictwie wskazuje się, że w przypadku powoływania się na chorobę strona powinna uprawdopodobnić, że jej stan zdrowia uniemożliwiał dokonanie czynności procesowej w terminie, a przeszkody tej nie można było przezwyciężyć także przy pomocy innej osoby (por. postanowienie NSA z 25 października 2023 r., sygn. akt III OZ 522/23). Okoliczność ta wymaga zatem oceny nie tylko samego istnienia choroby, lecz także jej rzeczywistego wpływu na możliwość dokonania konkretnej czynności procesowej w terminie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi do uiszczenia wpisu od skargi. Nie było przy tym sporne, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie, a skarżący ostatecznie uiścił należny wpis. Sporna pozostawała natomiast zasadnicza przesłanka przywrócenia terminu, tj. brak winy w jego uchybieniu.

Skarżący powoływał się przede wszystkim na chorobę psychiczną w postaci zaburzeń afektywnych dwubiegunowych oraz szczególnie trudną sytuację rodzinną związaną z chorobą i śmiercią ojca. Okoliczności te niewątpliwie były dla skarżącego obciążające, jednakże samo występowanie choroby psychicznej, nawet przewlekłej, nie prowadzi automatycznie do wniosku o braku winy w uchybieniu terminowi. Konieczne jest bowiem uprawdopodobnienie, że stan zdrowia w konkretnym okresie, w którym biegł termin procesowy, rzeczywiście uniemożliwiał stronie dokonanie wymaganej czynności, a przeszkody tej nie można było przezwyciężyć, w szczególności przez skorzystanie z pomocy innej osoby. Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie, w którym wskazuje się, że sama choroba nie jest wystarczająca, jeżeli nie wykazano jej rzeczywistego wpływu na możliwość dokonania czynności procesowej. Dotyczy to również choroby przewlekłej, która nie uzasadnia przywrócenia terminu, jeżeli strona miała obiektywną możliwość dokonania czynności, w tym przy wykorzystaniu pomocy osoby trzeciej (por. postanowienie NSA z 24 września 2024 r., sygn. akt III FZ 346/24).

WSA zasadnie zwrócił również uwagę, że przedstawione przez skarżącego dokumenty nie pozwalały na ocenę, czy jego stan zdrowia w okresie, w którym upływał termin do uiszczenia wpisu, obiektywnie uniemożliwiał mu podjęcie tej czynności. Późniejsze zaświadczenie lekarskie z 15 grudnia 2025 r. oraz skierowanie do szpitala psychiatrycznego z 25 czerwca 2025 r. potwierdzały występowanie u skarżącego zaburzeń afektywnych dwubiegunowych oraz konieczność leczenia psychiatrycznego, jednakże nie wykazywały, że w okresie uchybienia terminowi, przypadającym na 2023 r., skarżący znajdował się w stanie uniemożliwiającym dokonanie czynności procesowej. Z tego względu dokumenty te nie mogły przesądzać o braku winy skarżącego.

Nie zasługiwał na uwzględnienie również zarzut błędu w ustaleniach faktycznych. Nawet przy przyjęciu, że do wniosku o przywrócenie terminu zostały załączone karty leczenia, okoliczność ta sama w sobie nie prowadziła do odmiennej oceny. Istotne było bowiem nie samo wykazanie faktu leczenia psychiatrycznego, lecz uprawdopodobnienie, że stan zdrowia skarżącego w okresie uchybienia terminowi uniemożliwiał mu dokonanie wymaganej czynności, mimo zachowania należytej staranności.

Podkreślenia wymaga przy tym, że obowiązek uprawdopodobnienia braku winy nie sprowadza się do wykazania samego istnienia przeszkody, lecz wymaga wskazania, że przeszkoda ta – oceniana w konkretnych okolicznościach sprawy – uniemożliwiała dokonanie czynności procesowej w terminie. Uprawdopodobnienie nie jest wprawdzie równoznaczne z udowodnieniem tej okoliczności, jednak twierdzenia strony powinny znajdować oparcie w okolicznościach sprawy pozwalających na przyjęcie, że wskazana przeszkoda rzeczywiście uniemożliwiała dokonanie czynności procesowej w terminie.

W niniejszej sprawie skarżący nie uprawdopodobnił, aby jego stan zdrowia w okresie, w którym upływał termin do uiszczenia wpisu, uniemożliwiał mu dokonanie tej czynności, ani też aby nie mógł w tym zakresie skorzystać z pomocy osoby trzeciej.

W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu I instancji, że skarżący nie wykazał okoliczności uzasadniających przyjęcie, iż uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. Powołane przez niego okoliczności, choć niewątpliwie trudne, nie pozwalały na przyjęcie, że wystąpiła niezależna od skarżącego i niemożliwa do przezwyciężenia przeszkoda, która uniemożliwiła dokonanie czynności w terminie. Tym samym nie została spełniona podstawowa przesłanka przywrócenia terminu określona w art. 86 § 1 p.p.s.a.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Bartosz Wojciechowski (spr.)

sędzia NSA