Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 06 sierpnia 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska (spr.) WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 sierpnia 2020 roku przy udziale sprawy ze skargi T. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika W. Urzędu Celnoskarbowego w P. z dnia [...] lipca 2019 roku nr [...], 2. umarza postępowanie administracyjne, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę [...]([...]) złote tytułem zwrotu kosztów sądowych

Decyzją z [...] lipca 2019 r. nr [...] Naczelnik W. Urzędu Celno-Skarbowego w P., na podstawie art. 92a, art. 92b i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2016 r. poz. 1907 z późn. zm. - stan prawny aktualny na dzień kontroli drogowej, dalej jako u.t.d.), wskazując na ustalenia protokołu kontroli z dnia [...] listopada 2017 r. – nałożył na T. K., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą T. K. Spółka A karę pieniężną w kwocie [...]zł z tytułu:

1. nierejestrowania za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi ([...] zł);

2. skrócenia dziennego czasu odpoczynku: o czas powyżej 15 minut do jednej godziny (2 x [...] zł) i za każdą następną rozpoczętą godzinę (2 x [...] zł),

3. przekroczenia maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu: o czas powyżej 15 minut do jednej godziny (1 x [...] zł) i za każdą następną rozpoczętą godzinę (1 x [...] zł),

4. skrócenia tygodniowego czasu odpoczynku: o czas do jednej godziny (2 x [...] zł) i za każdą następną rozpoczętą godzinę (11 x [...] zł).

W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] listopada 2017 r. funkcjonariusze W. Urzędu Celno-Skarbowego w P., na drodze krajowej nr [...], w miejscowości P., zatrzymali do kontroli zestaw pojazdów tj. ciągnik samochodowy (zarejestrowany na T. K.) wraz z naczepą ciężarową, o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej [...] kg. Kierowcą zestawu pojazdów był P. S., który zeznał do protokołu przesłuchania, w charakterze świadka, że od [...] września 2017 r. jest zatrudniony w Spółce A na stanowisku kierowcy. W dniu kontroli drogowej przewoził artykuły spożywcze i miał rozładować towar w 7 punktach. Chcąc obsłużyć wszystkie punkty rozładunku towaru, kierowca założył magnes na impulsator w prowadzonym pojeździe, dzięki któremu tachograf zamiast jazdy rejestrował odpoczynek; kierowca oświadczył iż wie, że po założeniu takiego magnesu na impulsator zainstalowany w nim tachograf zamiast jazdy rejestruje odpoczynek. Dalej organ I instancji opisał analizę danych cyfrowych zawartych na okazanej do kontroli karcie kierowcy - skrócenie dziennego czas odpoczynku, przekroczenie maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu, skrócenie tygodniowego czasu odpoczynku we wskazanych przez siebie okresach rozliczeniowych, uzasadniając wysokość nałożonych kar pieniężnych.

Od wskazanej wyżej decyzji T. K. wniósł odwołanie.

Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z [...] grudnia 2019 r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Organ wyjaśnił, że stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy i organ I instancji nie dopuścił się naruszenia przepisów regulujących jego działania w tym postępowaniu. W świetle ustalonego stanu faktycznego za prawidłową uznał dokonaną przez organ I instancji ocenę prawną zdarzenia opisanego w protokole kontroli z [...] listopada 2017 r., przez pryzmat treści przepisów u.t.d.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu T. K. wniósł o uchylenie obu zaskarżonych decyzji i umorzenie postępowania w sprawie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Skarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisu proceduralnego tj. art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d., poprzez niezastosowanie w sprawie, przejawiające się nałożeniem kary przez organ odwoławczy mimo upływu ponad dwuletniego okresu od dnia ujawnienia sankcjonowanych naruszeń. Uzasadniając skargę napisał, że kontrola dająca początek postępowaniu przeprowadzona została [...] listopada 2017 r. W jej toku sporządzony został protokół, zawierający opis stwierdzonych przypadków naruszenia przepisów materialnych, skutkujących później nałożeniem kary. Tym samym w ocenie skarżącego to właśnie dzień [...] listopada 2017 r. winien zostać uznany za datę, w której zostały ujawnione naruszenia prawa, stanowiące przedmiot późniejszego postępowania administracyjnego. W konsekwencji skarżący ocenił, że wydanie przez Dyrektora Izby Skarbowej decyzji o nałożeniu kary w dniu [...] grudnia 2019 r. stoi w sprzeczności z art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. Zdaniem skarżącego postępowanie już od [...] listopada 2019 r. podlegało umorzeniu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej jako P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd podziela zarzut skargi, że w okolicznościach sprawy nastąpiło przedawnienie obowiązku organu do wydania decyzji w sprawie. Zgodnie z art. 92 ust. 1 i ust. 6 u.t.d. (w brzmieniu obowiązującym na dzień stwierdzenia naruszenia) podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10 000 złotych za każde naruszenie, przy czym wykaz naruszeń obowiązków lub warunków oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy. Stosownie natomiast do art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. Nie budzi wątpliwości, że ustawodawca w cytowanym art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. wprowadził materialnoprawny termin przedawnienia obowiązku organu do nałożenia kary.

W sprawie jest poza sporem, że ujawnienie zarzucanych naruszeń miało miejsce w dniu [...] listopada 2017 r., tj. w dniu przeprowadzenia kontroli drogowej, której ustalenia zostały opisane w protokole (k. 51-28 akt sprawy). Zaskarżona decyzja została natomiast wydana w dniu [...] grudnia 2019 r. i doręczona stronie [...] grudnia 2019 r.

Jako datę początkową biegu dwuletniego okresu przedawnienia, o którym mowa w przepisie art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. należy liczyć datę sporządzenia protokołu kontroli i to stanowisko jest utrwalone w orzecznictwie (por. np. wyroki NSA z 31 maja 2019 r., II GSK 1488/17; z 21 listopada 2017 r. II GSK 651/16; z 24 maja 2019 r., II GSK 1646/17; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej NSA, dalej jako CBOSA). Dodać przy tym należy, że ustawa o transporcie drogowym nakłada na organ obowiązek sporządzania protokołów dla potrzeb dokumentowania okoliczności mających znaczenie prawne (art. 74 ust. 1 u.t.d.). Nawiązując do stanowiska organu zawartego w odpowiedzi na skargę Sąd podkreśla pogląd wyrażony w ostatnim z przywołanych wyroków NSA (II GSK 1646/17), że przez ujawnienie naruszenia należy rozumieć nie dzień wszczęcia postępowania, lecz przedstawienie informacji o stwierdzonym naruszeniu, w odpowiedniej formie, za pomocą dokumentu, który określa wyniki kontroli i zarazem daje podstawę do wydania decyzji o nałożeniu kary za to naruszenie. Takim sposobem przewidzianym w procedurze, w sprawach dotyczących przewozów drogowych, jest protokół kontroli, mający walor dokumentu urzędowego. W okolicznościach niniejszej sprawy naruszenie ujawniono [...] listopada 2016 r. ,czego organ nie kwestionuje.

Z kolei zaskarżona decyzja została wydana [...] grudnia 2019 r. i doręczona [...] grudnia 2019 r., a zatem już po upływie dwuletniego terminu, o jakim mowa w art. 92c ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym. Sąd podkreśla, że dla biegu terminu przedawnienia nie ma znaczenia, wbrew przekonaniu organu odwoławczego, data wydania decyzji przez organ I instancji, gdyż jak już wskazano postępowanie administracyjne kończy decyzja organu odwoławczego, jako decyzja ostateczna. W ocenie Sądu, doszło zatem do przekroczenia terminu 2 lat od dnia ujawnienia naruszenia. To decyzja ostateczna kończy bowiem postępowanie administracyjne; o wejściu decyzji do obrotu prawnego decyduje data jej doręczenia przez organ, stosownie do art. 110 K.p.a. W myśl tego przepisu, organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej (por. wyroki NSA z 19 czerwca 2018 r., II GSK 3587/17 oraz II GSK 2348/16; CBOSA). Okoliczność przedawnienia powinna być uwzględniona z urzędu przez organ, przed którym postępowanie się toczy, niezależnie od tego, czy dotyczy to postępowania przed organem I instancji, czy też postępowania odwoławczego. Także przepisy o wykonalności decyzji o nałożeniu kary pieniężnej - dotyczą decyzji ostatecznej. Zgodnie z art. 93 ust. 2 u.t.d. (w brzmieniu obowiązującym w dniu ujawnienia naruszenia) decyzja ostateczna o nałożeniu kary pieniężnej staje się wykonalna po upływie 30 dni od jej doręczenia, jeżeli strona nie wniosła skargi na decyzję do właściwego sądu administracyjnego. W przypadku wniesienia skargi decyzja staje się wykonalna z chwilą: odrzucenia skargi; cofnięcia skargi, lub wydania przez sąd prawomocnego orzeczenia o oddaleniu skargi (pkt 1-3). Tym samym dopiero uzyskanie przymiotu wykonalności przez decyzję ostateczną, konkretyzuje obowiązek strony do uiszczenia kary pieniężnej na właściwy rachunek bankowy w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o jej nałożeniu stała się wykonalna, zgodnie z art. 94 ust. 2 u.t.d.

Wobec wskazanego naruszenia prawa materialnego – art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. należało skargę w niniejszej sprawie uwzględnić i zastosować jednocześnie art. 145 § 3 P.p.s.a., zgodnie z którym w przypadku uwzględnienia skargi i uchylenia decyzji, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Dwuletni termin przedawnienia upłynął bowiem przed wydaniem zaskarżonej decyzji. W takiej sytuacji powrót sprawy do rozpatrzenia przez organ na odpowiednim etapie postępowania jest bezcelowy i sprzeczny z ekonomią procesową, bowiem organ musiałby i tak umorzyć postępowanie.

Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, o czym orzeczono w punkcie pierwszym wyroku. Na podstawie art. 145 § 3 P.p.s.a. Sąd umorzył postępowanie administracyjne, o czym orzeczono w punkcie drugim wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a., w punkcie trzecim wyroku.