Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi I.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie przyznania zasiłku stałego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego W.K., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...], w wyniku odwołania I.P., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2011 r., nr [...].

Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.

Prezydent W., decyzją z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] przyznał I.P. świadczenie w formie zasiłku stałego od dnia 24 czerwca 2008 r. do dnia 30 czerwca 2008 r. - w wysokości [...] zł, oraz od dnia 1 lipca 2008 r. do dnia 30 czerwca 2011 r. - w wysokości [...] zł miesięcznie. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wskazał, iż I.P. jest osobą całkowicie niezdolną do pracy, z powodu niepełnosprawności, a dochód jego jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, określonego na podstawie obowiązujących przepisów. Jednocześnie, w związku z faktem niepodlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu w rozumieniu ustawy o świadczeniach z opieki zdrowotnej, finansowanych ze środków publicznych, Ośrodek Pomocy Społecznej przyznał I.P. świadczenie w formie opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne

W dniu 8 grudnia 2010 r., do Ośrodka Pomocy Społecznej w W., wpłynął wywiad środowiskowy z dnia [...] listopada 2010 r., w którym została zawarta informacja, iż I.P. zamieszkuje w Domu Pomocy Społecznej w G. w jednym pokoju wraz z żoną (karta 291 A akt administracyjnych). Następnie, w dniu 23 grudnia 2010 r., do Ośrodka Pomocy Społecznej wpłynął kolejny wywiad środowiskowy, w którym wskazano, iż I.P., w dniu [...] października 2010 r., zawarł związek małżeński z I.H. Do wywiadu dołączono m.in. kopię odpisu skróconego aktu małżeństwa. Ponadto ustalono, iż łączny dochód w rodzinie wynosi [...] zł (karta 296 i 297 akt administracyjnych).

W konsekwencji tak ustalonego stanu faktycznego sprawy Prezydent W. w dniu [...] stycznia 2011 r., postanowieniem nr [...], wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zmiany, od dnia 1 listopada 2010 r., decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2008 r. przyznającej I.P. zasiłek stały i opłacanie składki zdrowotnej. Organ postanowił także wstrzymać realizację świadczeń od miesiąca lutego 2011 r.

Następnie, decyzją z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] organ zmienił własną decyzję nr [...] poprzez zmianę wysokości świadczenia. I tak od dnia 1 listopada 2010 r. do dnia 30 czerwca 2011 r. przyznano zasiłek stały w wysokości [...] zł, płatny: 70% tj. [...] zł - na konto Powiatowego Domu Pomocy Społecznej w C., tytułem odpłatności za pobyt w tejże placówce, 30% tj. [...] zł - na konto depozytowe klienta.

Uzasadniając swoje stanowisko organ pierwszej instancji wyjaśnił, iż małżonkowie zamieszkują we wspólnym pokoju na terenie Domu Pomocy Społecznej w G. W myśl art. 6 pkt 14 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.), rodziną w rozumieniu powołanej ustawy są osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. W świetle powołanego przepisu organ doszedł do przekonania, że zawarcie związku małżeńskiego i wspólne zamieszkiwanie w wydzielonym dla małżonków pomieszczeniu świadczy o istnieniu wspólnoty uzasadniającej przyjęcie, że I.P. z małżonką stanowią rodzinę. Dochód rodziny stanowi renta inwalidzka żony I.H. w wysokości [..., tj. [...] na osobę w rodzinie i nie przekracza kryterium określonego w art. 8 ustawy, wynoszącego dla rodziny dwuosobowej 702 zł. Zdaniem organu, powyższa zmiana sytuacji życiowej świadczeniobiorcy stanowi przesłankę uzasadniającą zmianę decyzji przyznającej zasiłek stały, na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten bowiem stanowi, iż decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobierania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5 tej ustawy.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podniósł, iż jedynym źródłem jego utrzymania jest zasiłek stały, który zgodnie z zaskarżoną decyzją wynosi [...] zł. Ponieważ 70% tej kwoty pobierane jest na opłacenie kosztu jego pobytu w Domu Pomocy Społecznej do dyspozycji skarżącego pozostaje kwota [...] zł. Kwota ta nie wystarcza na bieżące wydatki takie jak kawa, herbata, środki higieniczne. Skarżący kwestionuje także ustalenia organu pierwszej instancji, iż prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z małżonką. W konsekwencji strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanie w mocy decyzji z dnia [...] lipca 2011 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpoznając sprawę stwierdziło, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa i rozstrzygnięciem z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał również na treść przepisu art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Zdaniem organu, zmiana sytuacji dochodowej I.P. obligowała organ do zmiany decyzji administracyjnej na niekorzyść strony bez jej zgody. Z akt sprawy wynika bowiem, że I.P. w dniu [...] października 2010 r. zawarł związek małżeński z I.H. Zawarcie zaś, przez skarżącego, małżeństwa spowodowało, że nie może on otrzymywać zasiłku stałego jako osoba samotnie gospodarująca, zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Organ wskazał, iż w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej osobą samotnie gospodarującą jest osoba prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe (art. 6 pkt 10 ustawy), zaś za rodzinę uznaje się osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące (art. 6 pkt 14 ww. ustawy). Zawarcie związku małżeńskiego oraz fakt wspólnego zamieszkiwania przez małżonków wyczerpuje dyspozycje zawartą w art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej.

Następnie organ wskazał na przepis art. 37 ust. 1 komentowanej ustawy, w świetle którego przyznanie zasiłku stałego jest uzależnione od dwóch przesłanek: od tego czy wnioskodawca pozostający w rodzinie jest osobą niezdolną do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolną do pracy oraz czy jego dochód nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. W przypadku osoby w rodzinie zasiłek stały ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie (art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy).

W rozpatrywanej sprawie dochód małżonków został ustalony w wyniku wywiadu środowiskowego, przeprowadzonego przez pracownika socjalnego w dniu 17 grudnia 2010 r. Ustalono, iż na dochód rodziny składa się renta żony I.H. w wysokości [...] zł., zatem dochód na osobę w dwuosobowej rodzinie wynosi [...] zł. Wskazana więc, w art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej różnica pomiędzy kryterium dochodowym na osobę w rodzinie - 351 zł, a dochodem na osobę w rodzinie – [...] zł. wynosi [...] zł. Zaskarżona decyzja zawiera więc prawidłowo określoną wysokość przysługującego stronie zasiłku stałego.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2011 r. wniósł I.P. W uzasadnieniu skarżący wskazał na swoją trudną sytuację materialną, podniósł, iż poprzez związek małżeński chciał stworzyć namiastkę domu i gdyby wiedział, że zawarcie związku małżeńskiego spowoduje odebranie prawa do zasiłku stałego, to drugi raz by się na to nie zdecydował. Zarzucił ponadto organom, iż nikt go nie poinformował o skutkach takiego wyboru. W konsekwencjo skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, z uzasadnieniem zaprezentowanym w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie, przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, w dniu [...] stycznia 2012 r. pełnomocnik skarżącego, działający z urzędu - radca prawny W.W. podtrzymał skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

W ocenie Sądu skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia czy fakt zawarcia związku małżeńskiego przez skarżącego w dniu [...] października 2010 r. wpłynął na zmianę jego sytuacji dochodowej, w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej, dając tym samym podstawę organowi administracji do zmiany decyzji z dnia [...] lipca 2008 r., przyznającej zasiłek stały od dnia 24 czerwca 2008 r. do dnia 30 czerwca 2011 r.

I tak bezsporne jest w sprawie, iż I.P. zawarł, w dniu [...] października 2010 r., związek małżeński z I.H. (kopia odpisu skróconego aktu małżeństwa z dnia [...] października 2010 r.), oraz że wspólne zamieszkuje z żoną w pokoju dwuosobowym w Ośrodku Pomocy Społecznej w G. Fakt ten potwierdza aktualizacja wywiadu środowiskowego z dnia [...] lipca 2011 r. (karta 315 akt administracyjnych). Okoliczności te nie są kwestionowane przez stronę i nie budzą wątpliwości Sądu.

W ocenie Sądu, o tym czy dana osoba jest osobą samotnie gospodarującą, czy też osobą pozostającą w rodzinie na gruncie przepisów ustawy o pomocy społecznej nie decyduje wprawdzie jej stan cywilny, ale stan faktyczny dotyczący sposobu funkcjonowania tej osoby w konkretnym gospodarstwie w okresie, na który przyznano świadczenie z pomocy społecznej, w tym przypadku zasiłek stały. Osobą samotnie gospodarującą w myśl art. 6 pkt 10 powołanej ustawy jest bowiem osoba prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe. Rodziną natomiast w rozumieniu tej ustawy są osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące (art. 6 pkt 14 ww. ustawy.). Skoro zatem skarżący, wskutek zawarcia związku małżeńskiego, zamieszkiwał wraz z żoną, chcąc jak stwierdził w skardze stworzyć namiastkę rodziny, utrzymywał z nią kontakty (aktualizacja wywiadu środowiskowego), tym samym bezspornie prowadził wspólnie gospodarstwo domowe - a to w ocenie Sądu dało podstawę organowi do zakwestionowania w tym okresie jego statusu jako osoby samotnie gospodarującej, a tym samym podstawę do uznania, iż wypłacone za ten okres zasiłki stałe były zasiłkami w kwocie przewyższającej zasiłek przysługujący osobie w rodzinie. Prawidłowo więc organy ustaliły, iż wpływ na sytuację dochodową I.P. miała renta żony I.H. w wysokości [...] zł, zaś wskazana, w art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej różnica pomiędzy kryterium dochodowym na osobę w rodzinie - 351 zł, a dochodem na osobę w rodzinie – [...] zł ([...] zł : 2 osoby) - wynosi [...] zł. Zaskarżona decyzja zawiera więc prawidłowo określoną wysokość przysługującego stronie zasiłku stałego.

W regulacji art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, stanowiącym podstawę wydania decyzji z dnia [...] lipca 2008 r., mieszczą się obligatoryjne i fakultatywne przypadki weryfikacji decyzji. Pierwszą sytuacją wyznaczającą dla organu obowiązek weryfikacji decyzji jest zmiana przepisów prawa. Chodzi tu o zmianę, uchylenie dotychczasowych lub uchwalenie nowych przepisów powszechnie obowiązujących, które wywierają skutki wobec wydanych wcześniej aktów administracyjnych. Drugą przesłanką obligatoryjnej weryfikacji decyzji jest zmiana sytuacji dochodowej lub osobistej strony. Koresponduje ona z art. 109 ustawy o pomocy społecznej, nakładającym na osoby i rodziny korzystające ze świadczeń pomocy społecznej obowiązek niezwłocznego poinformowania organu, który przyznał świadczenie, o każdej zmianie ich sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej związanej z udzieleniem pomocy. Każda zmiana wskazanych sytuacji nakłada na świadczeniobiorcę obowiązek złożenia informacji, jednakże niepowiadomienie organu nie powinno stanowić jedynej podstawy wstrzymania świadczeń bez zbadania, czy dany podmiot przestał spełniać warunki do korzystania z pomocy. W sprawie niniejszej organ administracji przeprowadził w tym zakresie stosowne postępowanie dowodowe, ustalenia którego (zmiana sytuacji osobistej i majątkowej strony), obligowały organ do weryfikacji decyzji z dnia [...] lipca 2008 r.

W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.

-----------------------

6