Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Zielińska po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 20 listopada 2013 r., sygn. akt III SA/Gl 1989/12 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi M. J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. przywrócić termin do uiszczenia wpisu od skargi.

M.J. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia 11 października 2012 r. w przedmiocie podatku akcyzowego.

Postanowieniem z 10 czerwca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zwolnił skarżącą od wpisu od skargi w zakresie przekraczającym kwotę 500 zł oraz ustanowił dla niej adwokata z urzędu.

Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 28 sierpnia 2013 r. strona skarżąca, na adres pełnomocnika, została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu została doręczona pełnomocnikowi 2 września 2013 r.

Pismem z dnia 25 września 2013 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wpisu oraz przedstawiła potwierdzenie uiszczenia wpisu. Pełnomocnik skarżącej uzasadniając wniosek, wskazał, że do uchybienia terminu do uiszczenia wpisu doszło bez jej winy. Pismem nadanym 2 września 2013 r. listem poleconym priorytetowym pełnomocnik poinformował skarżącą o treści zarządzenia, wskazując jednocześnie sposób i termin zapłaty wpisu. Podkreślono, że poza adresem skarżącej wynikającym z akt sądowych pełnomocnik nie dysponował żadnymi danymi kontaktowymi skarżącej. M.J. odebrała przesyłkę 18 września 2013 r., ponieważ w okresie od 2 do 12 września przebywała na zwolnieniu lekarskim z powodu choroby (epizod [...]).

Postanowieniem z dnia 20 listopada 2013 r., sygn. akt III SA/[...] [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi M.J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia 11 października 2012 r.

Sąd wskazał, że zgodnie z informacją zawartą w zaświadczeniu z 14 sierpnia 2013 r. skarżąca zameldowana była pod adresem w [...]. przy ul. [...] od 6 marca 2012 r. do 14 sierpnia 2013 r., a po tej dacie przebywała pod innym adresem, o czym nie zawiadomiła Sądu.

W ocenie WSA poinformowanie pełnomocnika M.J. o jej nieaktualnym adresie zamieszkania było konsekwencją zaniedbania skarżącej polegającego na niepoinformowaniu Sądu o zmianie adresu, podczas gdy skarżąca była trzykrotnie informowana o obowiązku informowania o każdorazowej zmianie adresu – przy pismach z 10 stycznia 2013 r., 17 kwietnia 2013 r. oraz 21 czerwca 2013 r.

Zdaniem Sądu I instancji, gdyby skarżąca dopełniła obowiązku poinformowania o zmianie adresu, pełnomocnik wraz z wezwaniem do uiszczenia wpisu otrzymałby również informację o zmianie adresu skarżącej, co pozwoliłoby doręczyć informację o uiszczeniu wpisu skarżącej na aktualny adres. Jednocześnie skarżąca miałaby możliwość odbioru powyższej informacji już przy pierwszej próbie doręczenia (3 września 2013 r.), gdyż zgodnie z informacją zawartą w zwolnieniu lekarskim powinna przebywać w domu powodu choroby (wskazanie lekarskie "1" – chory powinien leżeć). W ocenie Sądu, wskazane przez skarżącą okoliczności nie uprawdopodobniają, iż nie ponosi winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, stosownie do art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.).

Zażalenie na wskazane postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego zmianę i uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA oraz o przyznanie kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Zarzuciła naruszenie prawa procesowego, a to art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie i nieuzasadnione przyjęcie, że z winy skarżącej doszło do zbyt późnego opłacenia wpisu od skargi, mimo że faktyczną przyczyną tego stanu rzeczy była udowodniona zwolnieniem lekarskim choroba.

W uzasadnieniu wskazano, że rzeczywiście skarżąca nie zawiadomiła WSA w [...] o zmianie swego miejsca zamieszkania, jednak okoliczność ta nie była bezpośrednią przyczyną uchybienia terminowi. Mimo zmiany adresu skarżąca regularnie sprawdzała i odbierała korespondencję przychodzącą na poprzedni adres zamieszania. Ponadto, wskazano, iż skarżąca ze względu na chorobę nie zdążyła poinformować Sądu o zmianie miejsca zamieszkania.

Skarżąca podkreśliła, że od września 2013 r. była ciężko chora, a nie było osoby trzeciej, która mogłaby odebrać za nią przesyłkę, więc nieuwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty od skargi było nieuzasadnione.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zawiera usprawiedliwione podstawy, więc postanowienie należało uchylić.

W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu może nastąpić, gdy spełnione zostały łącznie 3 przesłanki: wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybił terminowi bez swojej winy; dopełniona została czynność, dla której określony był termin. Brak jednej z tych przesłanek uniemożliwia przywrócenie terminu.

Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 270; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2011, s. 409; postanowienie NSA z dnia 12 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 580/08, postanowienie NSA z dnia 20 września 2013 r., sygn. akt II GZ 516/13).

W przedmiotowej sprawie WSA uznał, że skarżąca z własnej winy uchybiła terminowi do uiszczenia wpisu od skargi, ponieważ nie poinformowała Sądu o zmianie miejsca zamieszkania.

W świetle okoliczności rozpoznawanej sprawy z takim poglądem nie sposób się zgodzić. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego należy podzielić stanowisko skarżącej, że za bezpośrednią przyczynę uchybienia terminowi należy uznać chorobę skarżącej (epizod depresji). To bowiem na skutek tej choroby M.J. nie odebrała przesyłki od pełnomocnika ustanowionego z urzędu zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu.

Jak wynika z orzecznictwa NSA, choroba żeby mogła być uznana za przesłankę ekskulpacyjną, musi wykluczać możliwość dokonania czynności procesowej bądź zlecenia tego innej osobie (por. postanowienie NSA z dnia 3 lipca 2012 r., sygn. akt II FZ 432/12). Okoliczność taka zachodzi w rozpoznawanej sprawie. O braku winy M.J. w nieterminowym uiszczeniu wpisu od skargi przesądziła choroba skarżącej, która uniemożliwiła jej dowiedzenie się o wezwaniu do uiszczenia wpisu (odebranie awizo). Ponadto, nawet gdyby skarżąca wiedziała o przesyłce, nie mogłaby jej odebrać z urzędu pocztowego – przebywała na zwolnieniu lekarskim, zgodnie z zaleceniami lekarza musiała leżeć, a niemożliwe jest odebranie z urzędu pocztowego przesyłki awizowanej przez kogoś innego niż adresat.

W okolicznościach niniejszej sprawy NSA uznał, że skarżąca dopełniła należytej staranności. Niezwłocznie po wyzdrowieniu odebrała korespondencję od pełnomocnika ustanowionego z urzędu i uiściła wpis od skargi, wraz z którym wniosła o przywrócenie terminu do jego uiszczenia.

Wobec powyższego NSA stwierdził, że na gruncie rozpoznawanej sprawy okoliczność niepoinformowania Sądu o zmianie adresu zamieszkania nie ma znaczenia dla sprawy. Jak bowiem wskazano, przyczyną uchybienia terminowi nie była zmiana adresu zamieszkania (skarżąca nadal odbierała korespondencję pod znanym Sądowi adresem), lecz choroba.

Na marginesie należy wskazać, że argumentacja Sądu I instancji, że gdyby skarżąca poinformowała Sąd o zmianie adresu "miałaby możliwość odbioru powyższej informacji już przy pierwszej próbie doręczenia (3 września 2013 r.), gdyż zgodnie z informacją zawartą w zwolnieniu lekarskim powinna przebywać w domu powodu choroby" nie znajduje poparcia NSA orzekającego w niniejszym składzie. Okoliczność, że chory musi leżeć nie świadczy o tym, że musi przebywać pod adresem zamieszkania. Poza tym, okoliczność, że skarżąca podałaby nowy adres zamieszkania i faktycznie przebywała w czasie choroby pod wskazanym adresem, nie przesądza, że odebrałaby przesyłkę .

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.