Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 27 października 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie Sędzia WSA Paweł Dańczak (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski po rozpoznaniu w dniu 27 października 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. T. i A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 21 kwietnia 2022 roku nr KO.4114.21.2022 w przedmiocie czasowej rejestracji pojazdu oddala skargę.

Decyzją z 21 kwietnia 2022 r. nr KO.4114.21.2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: k.p.a.), utrzymało w mocy decyzję Starosty Łowickiego z 4 lutego 2022 r. nr KM.5410.1923.2022.JS w przedmiocie czasowej rejestracji pojazdu na rzecz A.K., Z.T., A.K1. i T.K.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z 4 lutego 2022 r. Starosta Łowicki orzekł o czasowej rejestracji na rzecz A.K., Z.T., A.K1. i T.K. pojazdu marki Jeep Renegade i wydaniu pozwolenia czasowego seria i numer [...], tablic rejestracyjnych nr [...] zalegalizowanych znakiem legalizacyjnym nr [...] oraz nalepki kontrolnej i karty pojazdu seria i numer [...]. Organ I instancji na podstawie art. 107 § 4 k.p.a. odstąpił od uzasadnienia decyzji.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosły Z.T. i A.K., reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając naruszenie art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw (Dz. U. z 2021 r. poz. 170, dalej: u.z.s.) w zw. z art. 74 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2021 r. poz. 450 ze zm., dalej: p.r.d.) poprzez zarejestrowanie czasowe pojazdu na wniosek podmiotów niebędących właścicielem pojazdu. W oparciu o powyższe pełnomocnik odwołujących wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez czasowe zarejestrowanie pojazdu wyłącznie na wniosek A.K1. z pominięciem pozostałych wnioskodawców.

Powołaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ II instancji wskazał na treść art. 74 ust. 1 i 2 p.r.d. i wyjaśnił, że rejestracji pojazdu dokonuje się co do zasady na wniosek właściciela pojazdu. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że na mocy faktury nr [...] z [...] r. doszło do przeniesienia własności pojazdu marki Jeep Renegade na rzecz PPHU K. w spadku z siedzibą w Ł. Jak wynika z informacji z CEiDG w PPHU K. w spadku w wyniku śmierci przedsiębiorcy z dniem [...] r. został ustanowiony zarządca sukcesyjny w osobie A.K1. Datę wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego określono na 21 czerwca 2024 r. W oparciu o uregulowania zawarte w art. 2 ust. 1, art. 3 pkt 1, art. 21 ust. 1 i ust. 4 oraz art. 29 u.z.s. Kolegium wskazało, że zarządca sukcesyjny sprawuje zarząd nad przedsiębiorstwem w spadku, zaś inne osoby są właścicielami przedsiębiorstwa w spadku. Czynności prawne dokonane przez zarządcę sukcesyjnego we własnym imieniu, w granicach umocowania, wywołują skutki prawne bezpośrednio w sferze prawnej właściciela przedsiębiorstwa w spadku. Oznacza to, że nie ma potrzeby dokonywania odrębnej czynności prawnej w celu przeniesienia przez zarządcę sukcesyjnego praw i zobowiązań, jakie nabył on lub zaciągnął przy dokonaniu pierwotnej czynności prawnej.

Organ odwoławczy zauważył następnie, że spadkobiercy po M.K. wskazani zostali na mocy prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z 19 września 2019 r. Kwestia uwzględnienia współwłaścicieli w dowodzie rejestracyjnym została uregulowana w Instrukcji w sprawie rejestracji pojazdów stanowiącej Załącznik Nr 1 do rozporządzenia Ministra Transportu z 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (Dz. U. z 2019 r. poz. 2130). We wniosku z 4 lutego 2022 r. o rejestrację czasową pojazdu, podpisanego przez P.L., jako wnioskodawców ujęto A.K., Z.T., A.K1. i T.K.. A.K1. pełnomocnictwem z 28 stycznia 2022 r. upoważnił P.L. do przerejestrowania samochodu marki Jeep Renegade, jednocześnie w aktach sprawy brak jest pełnomocnictw od pozostałych właścicieli ww. pojazdu do dokonania powyższej czynności. Niemniej jednak w przelewie z 31 stycznia 2022 r. od PPHU M. na rzecz Urzędu Miasta w Ł. na kwotę 68 zł jako tytuł operacji wskazano "opłata skarbowa od 4 pełnomocnictw".

Kolegium wskazało ponadto, że w orzecznictwie sądowym zwraca się uwagę na konieczność zapewnienia udziału w postępowaniu w sprawie rejestracji pojazdu wszystkim jego współwłaścicielom. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 września 2011 r. sygn. akt I OSK 1598/10, jeżeli z dowodu własności pojazdu wynika, że pojazd, którego dotyczy wniosek o rejestrację jest współwłasnością kilku osób, a wniosek złożył tylko jeden współwłaściciel, to organ ma obowiązek powiadomić o postępowaniu wszystkie osoby będące stronami w sprawie, zatem pozostałych współwłaścicieli. Jeżeli dokumentacja przedłożona wraz z wnioskiem odpowiada wymogom przewidzianym przepisami, to organ jest obligowany zarejestrować pojazd i powiadomić o tym wszystkie strony. Zdaniem organu odwoławczego zatem w dowodzie rejestracyjnym powinni figurować wszyscy współwłaściciele wynikający z przedłożonych organowi dowodów własności.

Z.T. i A.K., reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na powyższą decyzję, zarzucając naruszenie: 1) art. 21 ust. 1 u.z.s. w zw. z art. 74 ust. 1 p.r.d. poprzez błędną wykładnię polegającą na stwierdzeniu, że skoro zarządca sukcesyjny działa w imieniu własnym, a na rachunek właścicieli przedsiębiorstwa w spadku, to jest on wyłącznie zarządcą i nabywając ruchomość w postaci pojazdu w ramach przedsiębiorstwa w spadku rejestracja powinna nastąpić na rzecz właścicieli przedsiębiorstwa, a nie na rzecz zarządcy, który dokonał nabycia pojazdu we własnym imieniu (choć docelowo na rachunek właścicieli przedsiębiorstwa), a także 2) art. 29 u.z.s. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że skoro zarządca sukcesyjny wykonuje prawa i obowiązki zmarłego przedsiębiorcy wynikające z wykonywanej przez niego działalności gospodarczej oraz prawa i obowiązki wynikające z prowadzenia przedsiębiorstwa w spadku we własnym imieniu, to nie staje się podmiotem tych praw i obowiązków.

W oparciu o powyższe zarzuty pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto wniósł o zwrot kosztów postępowania, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.

Skarga okazała się niezasadna.

Na wstępie wyjaśnić należy, że niniejszą sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie, z wnioskiem o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym wystąpił organ administracji. Strona skarżąca nie zgłosiła w ustawowym terminie żądania przeprowadzenia rozprawy, wobec czego zaistniały przesłanki do zastosowania ww. przepisu.

W dalszej kolejności wskazać trzeba, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Sedno sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do wskazania prawidłowej wykładni art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 170 ze zm., dalej: u.z.s.). Przepis ten stanowi, że zarządca sukcesyjny działa w imieniu własnym, na rachunek właściciela przedsiębiorstwa w spadku. Dodać trzeba jednocześnie, że zgodnie z art. 18 u.z.s., zarząd sukcesyjny obejmuje zobowiązanie do prowadzenia przedsiębiorstwa w spadku oraz umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa w spadku. Ponadto w myśl art. 29 u.z.s., od chwili ustanowienia zarządu sukcesyjnego zarządca sukcesyjny wykonuje prawa i obowiązki zmarłego przedsiębiorcy wynikające z wykonywanej przez niego działalności gospodarczej oraz obowiązki wynikające z prowadzenia przedsiębiorstwa w spadku.

Na gruncie rozpoznawanej sprawy dotyczącej czasowej rejestracji pojazdu, w ocenie strony skarżącej, interpretacja powołanych wyżej regulacji, powinna prowadzić do wniosku, że skoro zarządca sukcesyjny działa w imieniu własnym i od chwili ustanowienia zarządu wykonuje prawa i obowiązki zmarłego przedsiębiorcy, to on, a nie właściciele przedsiębiorstwa w spadku, mają zdolność do czynności prawnych, w tym do nabywania i zbywania ruchomości w ramach przedsiębiorstwa w spadku, dlatego w przypadku nabycia pojazdu przez zarządcę sukcesyjnego, to on powinien widnieć jako właściciel pojazdu nabytego w ramach przedsiębiorstwa w spadku i na jego rzecz powinna nastąpić rejestracja tego pojazdu.

Sąd tej interpretacji nie podziela, gdyż zdaniem składu orzekającego w sprawie, jest ona błędna. Nie ulega wątpliwości, że jednym z głównych celów ustawy o zarządzenie sukcesyjnym było zapewnienie ciągłości działalności gospodarczej po śmierci przedsiębiorcy oraz usprawnienie procesu przejmowania przedsiębiorstwa w spadku przez następców prawnych bez zakłócania jego działalności. W stanie faktycznym sprawy krąg następców prawnych wynika z prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z 19 września 2019 r. sygn. akt [...]. Ponadto, jak wynika z wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej, zarząd sukcesyjny dla przedsiębiorstwa w spadku został ustanowiony 21 czerwca 2019 r. w osobie A.K1., będącego jednocześnie jednym z następców prawnych wymienionych w powołanym wyżej orzeczeniu sądu powszechnego.

Zdaniem sądu, w świetle przywołanych wcześniej przepisów, zarządca sukcesyjny wykonuje prawa i obowiązki zmarłego przedsiębiorcy oraz kontynuuje działalność gospodarczą po śmierci przedsiębiorcy z wykorzystaniem przedsiębiorstwa w spadku do momentu objęcia go przez następców prawnych. Oznacza to więc dokonywanie wszelkich czynności, jakie wiążą się z prowadzeniem takiej działalności, zarówno w sferze podejmowania decyzji, jak i występowania wobec osób trzecich. Działając w ten sposób, zarządca działa wprawdzie – w myśl art. 21 ust. 1 u.z.s. – we własnym imieniu, ale jednak na rachunek właścicieli przedsiębiorstwa w spadku. Działania zarządcy nie mają zatem miejsca w jego "prywatnej" sferze majątkowej, lecz w prawnej i majątkowej sferze przedsiębiorstwa w spadku, a więc w istocie jego właścicieli, których w niniejszej sprawie identyfikuje prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku.

Skoro zatem, jak wynika to ze znajdującej się w aktach postępowania faktury z [...] r. nr [...], nabywcą samochodu marki Jeep Renegade wraz z wyposażeniem dodatkowym było PPHU K. w spadku, reprezentowane przez zarządcę sukcesyjnego, to w świetle przytoczonych wcześniej przepisów oraz zaprezentowanej przez sąd ich wykładni, nabycie to nie nastąpiło do majątku zarządcy sukcesyjnego, lecz przedsiębiorstwa, którym on zarządza, należącego z kolei do następców prawnych zmarłego przedsiębiorcy. Trzeba w tym miejscu wyraźnie bowiem rozróżnić kwestie właścicielskie od mandatu do prowadzenia spraw przedsiębiorstwa w spadku. Nie można bowiem utożsamiać działania zarządcy "we własnym imieniu" z działaniem "na własną rzecz", a do tego de facto zmierza argumentacja skarżących podniesiona w skardze. Konstatacja ta nie wymaga zresztą żadnych zabiegów interpretacyjnych, gdyż ten kierunek wykładni stałby w oczywistej sprzeczności z literalnym brzmieniem art. 21 ust. 1 u.z.s. Innymi słowy zarządca sukcesyjny jest samodzielny w swoim działaniu dotyczącym prowadzenia spraw przedsiębiorstwa w spadku, ale konsekwencje tych działań idą w ciężar lub stanowią korzyść właścicieli tego przedsiębiorstwa. W tym kontekście całkowicie pozbawione doniosłości prawnej są wywody skargi, że w stanie faktycznym sprawy nie mamy do czynienia z nabyciem pojazdu wchodzącego w skład przedsiębiorstwa nabytego w drodze dziedziczenia, ale w drodze czynności prawnej inter vivos dokonywanej w toku działania przedsiębiorstwa w spadku, to jest następczo na skutek nabycia przez zarządcę sukcesyjnego. Różnica bowiem w tym przypadku polega jedynie na tym, że w pierwszej sytuacji nie ma jeszcze mowy o działaniu zarządcy, a tym bardziej we własnym imieniu, ale w obu przypadkach, co do zasady, skutkiem nabycia pojazdu jest jego współwłasność właścicieli przedsiębiorstwa w spadku w częściach wynikających z prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku.

W związku z powyższym zasadnie i zgodnie z prawem organy administracji orzekły, że czasowa rejestracja przedmiotowego pojazdu powinna była nastąpić, jak to uczyniono, na rzecz A.K., Z.T., A.K1. i T.K., a nie jak twierdzą skarżący wyłącznie na rzecz zarządcy sukcesyjnego przedsiębiorstwa w spadku, tj. A.K1., który przeprowadził transakcję nabycia pojazdu wykonując funkcję zarządcy sukcesyjnego. Wbrew bowiem twierdzeniom skargi, a wcześniej także odwołania od decyzji Starosty Łowickiego z 4 lutego 2022 r., osoby, na rzecz których dokonano rejestracji czasowej pojazdu są właścicielami, a precyzyjniej rzecz ujmując, współwłaścicielami przedmiotowego pojazdu poprzez fakt bycia współwłaścicielem przedsiębiorstwa w spadku, co zostało już wcześniej przez sąd wyjaśnione.

Nie można w powyższej sytuacji abstrahować również od przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym oraz wydanych na jego podstawie przepisów wykonawczych. Zgodnie bowiem z art. 74 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy, czasowej rejestracji pojazdu dokonuje się na wniosek właściciela pojazdu. Jednocześnie § 11 ust. 2 pkt 30) załącznika nr 1 "Instrukcja w sprawie rejestracji pojazdów" do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach stanowi, że w rubryce "ADNOTACJE URZĘDOWE" – wpisuje się następujące skróty odpowiadające treści adnotacji: a) "Współwłaściciel ..." – podając dane współwłaściciela pojazdu – dotyczy pojazdów stanowiących współwłasność dwóch osób; b) "Współwłasność" – jeżeli pojazd stanowi współwłasność większej niż określona w lit. a liczby osób. Z powyższego wynika zatem, że ustawodawca kwestię rejestracji czasowej pojazdu związał bezpośrednio ze statusem właścicielskim pojazdu. Skoro więc zarządca sukcesyjny nabywa rzecz (w tym przypadku pojazd), wprawdzie we własnym imieniu, ale na rachunek właścicieli przedsiębiorstwa w spadku (art. 21 ust. 1 u.z.s.), to oczywistym jest, że to oni, a nie zarządca sukcesyjny są właścicielami (współwłaścicielami) tej rzeczy, a więc również na ich rzecz powinna nastąpić czasowa rejestracja pojazdu.

W tym stanie rzeczy sąd nie dopatrzył się zarzucanych skargą naruszeń przepisów prawa materialnego, jak również nie dopatrzył się innych, niewynikających ze skargi naruszeń prawa materialnego i procesowego, które miały lub mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, skutkując koniecznością wyeliminowania kontrolowanych decyzji z obrotu prawnego.

Mając zatem powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu.

is