Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jerzy Płusa, Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska- Nowacka (sprawozdawca), Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz, po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 sierpnia 2022 r. sygn. akt I SA/Gd 442/22 w sprawie ze skargi E. sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 11 lutego 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania z wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz E. sp. z o.o. z siedzibą w G. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

1. Zaskarżonym wyrokiem z 9 sierpnia 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 442/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uwzględnił skargę E. Sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 11 lutego 2022 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego i uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie tego organu. Pełna treść uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia, jak i innych wyroków powołanych poniżej, dostępna jest na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl/.

2.1. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, działając na podstawie art. 173 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") wywiódł skargę kasacyjną, w której zaskarżył ten wyrok w całości. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 165a § 1 w zw. z art. 14h oraz art. 14b § 1 i § 2a pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm., dalej jako "o.p.") poprzez uwzględnienie skargi strony skarżącej, uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji i w konsekwencji nieprawidłowe przyjęcie, że brak było podstaw prawnych do wydania przez organ postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie wydania interpretacji indywidualnej, albowiem – zdaniem sądu – przedstawiony stan faktyczny i pytania stawiane we wniosku dotyczyły przepisów prawa podatkowego co w konsekwencji doprowadziło do błędnego przyjęcia, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła wskazana w art. 165a § 1 o.p. przesłanka odmowy wszczęcia postępowania w postaci "jakiejkolwiek innej przyczyny", z powodu której postępowanie o wydanie interpretacji podatkowej nie mogło być wszczęte, zatem odmowa wszczęcia postępowania w przedmiocie wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie art. 15 ust. 1 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1406 ze zm., dalej jako "u.p.d.o.p.") – zdaniem sądu – narusza art. 14b § 1 i § 2a oraz art. 165a § 1 o.p.

W ocenie organu udzielenie odpowiedzi na postawione przez wnioskodawcę pytania wymagałoby od organu przeprowadzenia postępowania dowodowego. W szczególności organ musiałby zbadać opisane okoliczności we wniosku, co wykracza poza zakres uprawnień organu w postępowaniu interpretacyjnym. Do przeprowadzenia postępowania dowodowego uprawnione są wyłącznie organy prowadzące postępowanie wyjaśniające bądź kontrolne, a do przeprowadzenia których organ – w ramach wydawania interpretacji indywidualnych – nie jest upoważniony.

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia, rozpoznanie skargi i jej oddalenie, ewentualnie – jeżeli NSA uzna, że istota sprawy nie jest dostatecznie wyjaśniona – o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wniósł także o rozpoznanie sprawy na rozprawie przeprowadzonej za pomocą urządzeń przekazujących dźwięk i obraz na odległość.

2.2. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca wniosła o jej oddalenie i zasądzenie na rzecz skarżącej spółki kosztów postępowania kasacyjnego według norm prawem przepisanych, na podstawie art. 204 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

3. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

3.1. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie zarządzenia przewodniczącego z 23 stycznia 2023 r., wydanym na podstawie art.15zzs4 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.).

3.2. We wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego zapytał o możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów na podstawie art.15 ust. 1 u.p.d.o.p. straty w środkach obrotowych oraz w przypadku udzielenia na to pytanie odpowiedzi twierdzącej, w którym momencie powinien rozpoznać ten koszt. Strona przedstawiła okoliczności powstania tej straty. Doszło do niej w wyniku cyberataku na konto poczty elektronicznej jej wietnamskiego kontrahenta (wcześniej zweryfikowanego), wskazania przez osobę podszywającą się pod pracownika kontrahenta nowego numeru konta bankowego w Szwecji, przesłania podrobionych faktur z tym nowym numerem rachunku. Skarżąca spółka dokonała na rachunek w Szwecji dwóch płatności za dostarczony jej towar. Dopiero po wezwaniu jej przez rzeczywistego kontrahenta do zapłaty okazało się, że doszło do cyberataku. Mimo złożenia reklamacji w banku nie udało się odzyskać środków przekazanych na rachunek w Szwecji, zostały bowiem wcześniej z tego rachunku pobrane. Spółka złożyła doniesienie o przestępstwie.

3.3. Art.165a w zw. z art.14h o.p. stanowi podstawę do odmowy wszczęcia postępowania o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego. Zgodnie z tym przepisem, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Organ uznał, że w istocie skarżąca spółka domagała się od niego oceny stanu faktycznego, a nie dokonania interpretacji przepisów prawa podatkowego w konkretnym stanie faktycznym. Aby odpowiedzieć na pytanie spółki organ musiałby najpierw ocenić, czy w sprawie nie wystąpiły żadne okoliczności, które powinny wzbudzić wątpliwości spółki co do wiarygodności osoby podszywającej się pod przedstawiciela jej kontrahenta, czy sprawdzenie wiarygodności rzeczywistego kontrahenta przez spółkę dokonane zostało z należytą starannością. To zaś wymagałoby przeprowadzenia postępowania dowodowego, do czego nie jest uprawniony organ interpretujący. Wniosek strony dotyczył zatem oceny stanu faktycznego, a nie interpretacji przepisu prawa podatkowego, a dodatkowo wymagałby od organu (z uwagi na obowiązek rzetelnego przeprowadzenia postępowania) dokonania czynności dowodowych, co nie należy do jego właściwości i nie pozwala na wydanie interpretacji, zgodnie z art.14 § 2a pkt 1 o.p.

3.4. Argumenty organu są nietrafne. Zgodnie z art. 14b § 3 o.p. składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest jednolicie pogląd, że opis ten wiąże organ interpretujący, nie może on go modyfikować. Ma ocenić prawidłowość stanowiska zainteresowanego co do zastosowania przepisu prawa podatkowego w stanie faktycznym. Inaczej mówiąc, musi przyjąć, że stan faktyczny wskazany przez wnioskodawcę jest rzeczywisty. Jedynie w przypadku nieprzedstawienia wszystkich prawnie istotnych faktów organ może wezwać zainteresowanego do uzupełnienia tego opisu, stosownie do art.169 § 1 w zw. z art.14h o.p. Za podanie prawdziwego i pełnego stanu faktycznego odpowiada zainteresowany. W razie wystąpienia okoliczności innych, niż zawarte we wniosku albo wykazania w postępowaniu podatkowym odmiennych okoliczności, niż wskazane przez stronę, interpretacja nie będzie spełniała roli ochronnej, co jednak nie zwalnia organu z jej wydania (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 listopada 2016 r., II FSK 2990/14; z 14 października 2021 r., II FSK 236/19).

3.5. W tej sprawie spółka przedstawiła stan faktyczny, w którym podała, w jaki sposób zweryfikowała swojego kontrahenta, w jaki sposób ktoś podszył się pod przedstawiciela kontrahenta, dlaczego odkrycie przez spółkę tego oszustwa było niemożliwe przed dokonaniem wpłat na rachunek podmiotu podszywającego się pod kontrahenta skarżącej, a także jakie czynności podjęła spółka po stwierdzeniu oszustwa. Organ nie wzywał spółki do uzupełnienia stanu faktycznego, uznał zatem go za wystarczający dla oceny stanowiska wnioskodawcy. Stwierdził jednak, że aby ocenić stanowisko spółki, musiałby sprawdzić, czy w sprawie nie wystąpiły żadne okoliczności, które powinny wzbudzić wątpliwości spółki co do wiarygodności osoby podszywającej się pod przedstawiciela jej kontrahenta, czy sprawdzenie wiarygodności rzeczywistego kontrahenta przez spółkę dokonane zostało z należytą starannością. Tymczasem spółka opisała okoliczności, w jakich nawiązała kontakt z kontrahentem, a także jak doszło do oszustwa i jak je wykryła. Należało zatem uznać, że opisała wszystkie fakty, jakie związane były z powstaniem straty w środkach obrotowych. Te fakty organ powinien był ocenić (przyjmując je jako rzeczywiste) pod kątem możliwości zastosowania art.15 ust. 1 u.p.d.o.p. do tego stanu faktycznego. Skarżąca nie wnosiła bowiem o ustalenie stanu faktycznego, ale chciała uzyskać potwierdzenie swojego stanowiska, że stan ten odpowiada hipotetycznemu stanowi faktycznemu wynikającemu z art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. W tym zakresie nie było konieczne przeprowadzenie postępowania dowodowego. Skarżący kasacyjnie organ zdaje się mylić ocenę dowodów z oceną wskazanych faktów, które wskazała strona i który to opis wiązał organ przy wydawaniu interpretacji.

3.6. Z tych względów zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 165a § 1 w zw. z art. 14h oraz art. 14b § 1 i § 2a pkt 1 o.p. należało uznać za nieusprawiedliwione. Uzasadnia to oddalenie skargi kasacyjnej na podstawie art. 184 p.p.s.a.

3.7. O kosztach postępowania, na które składa się wynagrodzenie pełnomocnika spółki za sporządzenie odpowiedzi na skargę kasacyjną orzeczono na podstawie art. 209, art. 204 pkt 2, art.205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz.U z 2023 r. poz. 1964).

Maciej Jaśniewicz Jerzy Płusa Aleksandra Wrzesińska-Nowacka