Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz, Protokolant Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2009 r. sprawy ze skargi A. J. de R. S. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu działania "Ułatwienie startu młodym rolnikom" oddala skargę.

Decyzją z dnia [...] marca 2009 roku nr [...] Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpatrzeniu odwołania A. De R.S. z dnia [...] listopada 2008 roku od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] listopada 2008 roku orzekającej o odmowie przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym:

A. De R.S. - dalej skarżąca wystąpiła z wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2008 roku do [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013. Na podstawie przekazanych przez skarżącą dokumentów stwierdzono, iż część gospodarstwa należącego do niej stanowi przedmiot współwłasności, która nie jest małżeńską wspólnością majątkową.

Wobec powyższego Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. decyzją z dnia [...] listopada 2008 roku orzekł o odmowie przyznania pomocy finansowej uzasadniając to niespełnieniem warunku wynikającego z § 2 ust 1 pkt 1 lit. a tiret trzecie Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 17 października 2007 roku w sprawie szczególnych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. Nr 200, poz. 1443, ze zm.) zwanego dalej rozporządzeniem.

Skarżąca w swym odwołaniu od powyższego rozstrzygnięcia podniosła, iż nie prowadzi działalności rolniczej na działkach będących przedmiotem współwłasności (głównie pastwiska), wobec czego nie wchodzą one w skład jej gospodarstwa. Nadto podniosła iż jej sprawa była rozpatrywana przez organ I instancji 7 miesięcy.

Organ II instancji ustalił, iż skarżąca w dniu [...] listopada 2007 roku stała się właścicielem gospodarstwa rolnego, w którym część działek stanowi przedmiot współwłasności, która nie jest małżeńską wspólnością majątkową. Są to działki oznaczone numerami: [...], [...], [...] o powierzchni całkowitej [...] m. kw. - współwłasność w ½ części; oznaczone numerami: [...], [...], [...], [...], [...] o powierzchni całkowitej [...] m. kw. - współwłasność w 1/3 części; działki oznaczone numerami: [...] i [...] o powierzchni całkowitej [...] m. kw. - współwłasność w 1/5 części. Podniósł, iż zgodnie z treścią mającego zastosowanie w sprawie § 2 ust 1 pkt 1 lit. a tiret trzecie rozporządzenia pomoc finansowa jest przyznawana osobie fizycznej, której gospodarstwo rolne w wymaganym okresie nie będzie stanowiło przedmiotu współwłasności lub współposiadania, z wyjątkiem małżeńskiej wspólności majątkowej. Powyższy warunek musi być spełniony najpóźniej w dniu złożenia wniosku o przyznanie pomocy - § 7 ust. 7 pkt 1 rozporządzenia. Nieruchomość stanowiąca przedmiot współwłasności stanowi integralną część gospodarstwa rolnego skarżącej, które nie może być, jak wynika zacytowanego przepisu, przedmiotem współwłasności. Potwierdzeniem tej okoliczności jest fakt wpisania przez skarżącą części przedmiotowych działek w pkt XIV wniosku – oświadczenie o posiadanych działkach ewidencyjnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego. Podnoszony w odwołaniu zarzut nieprowadzenia na tych działkach przez skarżącą działalności rolniczej nie ma wpływu na rozstrzygnięcie bowiem sam fakt współwłasności innej niż małżeńska wyklucza możliwość skorzystania z pomocy finansowej w ramach przedmiotowego działania. Przekroczenie terminu rozpoznania wniosku wywołane było w ocenie organu licznymi oświadczeniami i wyjaśnieniami strony skarżącej.

Z takim rozstrzygnięciem organu odwoławczego nie zgodziła się skarżąca, która złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ostateczną w toku instancji decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W., wnosząc o jej zmianę i zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła naruszenie błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że prowadzone przez nią gospodarstwo rolne stanowi przedmiot współwłasności, a zatem błędną interpretację § 2 ust 1 pkt 1 lit. a tiret trzecie rozporządzenia. Podniosła, iż wykorzystuje ona do prowadzenia działalności rolniczej jedynie grunty będące jej wyłączną własnością, udziały we współwłasności nie wchodzą w skład prowadzonego przez nią gospodarstwa rolnego . Na udziałach tych nie prowadzi faktycznie gospodarstwa rolnego, są to głównie łąki, lasy, pastwiska, których w ogóle nie wykorzystuje się do prowadzenia działalności rolniczej. Stwierdziła, iż aby gospodarstwo rolne stanowiło przedmiot współwłasności należałoby na tych udziałach faktycznie prowadzić gospodarstwo rolne. Powołała się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w szczególności wyrok z dnia 18.06.2007 r. II GSK 46/07 i z dnia 6.12.2000r. SA/BK 1022/00. Zdaniem skarżącej w decyzji przyjęto niewłaściwe rozumienie pojęcia: gospodarstwa rolnego i nieruchomości rolnej używając zamiennie tych pojęć natomiast, aby gospodarstwo rolne stanowiło przedmiot współwłasności należałoby je prowadzić faktycznie na tych udziałach, co w sprawie niniejszej nie miało miejsca. Posiadane udziały nie są przez skarżącą wykorzystywane i nie stanowią faktycznie części jej gospodarstwa – jej wniosek o dopłaty bezpośrednie nie obejmował położonych w gminie K. działki siedliskowej oraz udziałów.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Przepis § 26a ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 17 października 2007 roku w sprawie szczególnych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. Nr 200, poz. 1443, ze zm.) zwanego dalej rozporządzeniem otworzył skarżącej drogę do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej unormowanej w tym akcie prawnym. Jak wynika z treści w/w przepisu osoby fizyczne, które nabyły gospodarstwo nawet jeżeli nabycie to nastąpiło przed dniem wejścia w życie rozporządzenia oraz rozpoczęły prowadzenie działalności rolniczej nie wcześniej niż w okresie 14 miesięcy przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy, jeżeli są spełnione pozostałe warunki do jej przyznania, z tym że do tych osób stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące przyznawania pomocy osobom fizycznym, o których mowa w § 7 ust. 1. Nie ulega wątpliwości, iż zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia pomoc przyznawana jest osobie fizycznej która z zastrzeżeniem § 7 do dnia złożenia wniosku nie prowadziła działalności rolniczej i po raz pierwszy rozpocznie prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym w rozumieniu art. 55 kodeksu cywilnego, jeżeli w wymaganym okresie m. in. w myśl wspomnianego wyżej § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret trzecie, jej gospodarstwo nie będzie stanowiło przedmiotu współwłasności lub współposiadania z wyjątkiem małżeńskiej wspólności majątkowej. Zgodnie z treścią art. 55³ kc za gospodarstwo rolne uważa się grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą oraz z prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego . Z treścią wspomnianego przepisu związana jest treść art. 46 kodeksu cywilnego, który stanowi, ze nieruchomościami rolnymi (gruntami rolnymi) są nieruchomości które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej. Zestawienie tych dwóch przepisów dowodzi, że rozumowanie skarżącej co do tego, że nieruchomość rolna nie może być zestawiana z pojęciem gospodarstwa rolnego jest błędne. Należy zatem stwierdzić, że organ trafnie przyjął, że nieruchomość rolna w postaci działek stanowiących przedmiot współwłasności stanowi część gospodarstwa rolnego. Rozważenia wymaga, czy okoliczność ta dyskwalifikuje co do zasady skarżącą jako osobę fizyczną, której może być ewentualnie przyznana pomoc. Kwestie udzielania pomocy w ramach wsparcia obszarów wiejskich normuje zarówno prawo Unii Europejskiej jak i prawo krajowe. W odniesieniu do działalności dotyczących młodych rolników stanowi o tym Rozporządzenie Rady WE nr 1698/2005 z 20.09.2005 r. (Dz. U. UE L05.277.1) w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). W rozporządzeniu tym w art. 20 - Środki – postanowiono, że wsparcie ukierunkowane na konkurencyjność sektora rolnego i leśnego dotyczy środków których celem jest upowszechnianie wiedzy i poprawa potencjału ludzkiego poprzez:

i) kształcenie zawodowe i działania informacyjne, w tym rozpowszechnianie wiedzy naukowej i praktyk innowacyjnych, skierowane do osób działających w sektorze rolnym, żywnościowym i leśnym,

ii) podejmowanie działalności przez młodych rolników;

Art. 22 – podejmowanie działalności przez młodych rolników – stanowi z kolei, że:

1. wsparcia, o którym mowa w art. 20 lit a ppkt ii) udziela się osobom, które:

a) mają mniej niż 40 lat i po raz pierwszy podejmują działalność w gospodarstwie rolnym jako kierujący gospodarstwem;

b) posiadają odpowiednie umiejętności i kwalifikacje zawodowe;

c) przedkładają plan biznesowy dotyczący rozwoju ich działalności rolniczej.

wsparcia udziela się do wysokości maksymalnej kwoty określonej w załączniku pierwszym.

W wykonaniu wspomnianego rozporządzenia na gruncie prawa krajowego wydana została ustawa z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Przepis art. 29 ust. 1 pkt 1 zawiera delegację ustawową w oparciu o którą wydane zostało rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 17 października 2007 roku w sprawie szczególnych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013. Prawo wspólnotowe jest częścią krajowego porządku prawnego, stosuje się je bezpośrednio. Mając to na uwadze należy stwierdzić, że rozporządzenie Rady WE 1689/2005 w art. 22 określa ramowe warunki jakie musi spełniać młody rolnik ażeby możliwe było udzielenie mu wsparcia. Przepis ten wyraźnie stanowi, że na pomoc może liczyć osoba fizyczna która mając mniej niż 40 lat po raz pierwszy podejmuje działalność w gospodarstwie rolnym jako kierujący gospodarstwem. Celem bowiem takiej pomocy jest ułatwienie takim osobom rozpoczęcia samodzielnej pracy i częściowego sfinansowania jej koncepcji poprowadzenia gospodarstwa rolnego i jego rozwoju. Warunki od których zależy zatem udzielenie pomocy młodym rolnikom określone przez prawo krajowe musi uwzględniać ramy wskazane w prawie wspólnotowym, przy czym może je szczegółowo rozwinąć. Priorytetem musi być zatem możliwość kierowania gospodarstwa rolnego przez rolnika. Jest oczywiste przy tym, że aby móc kierować gospodarstwem rolnym w rozumieniu podejmowania decyzji gospodarczych, kierunków jego rozwoju i rolniczego wykorzystywania składników tego gospodarstwa w tym gruntów, rolnikowi musi służyć tytuł do takiego gospodarstwa z wyłączeniem innych osób. Kierowanie bowiem musi być skuteczne i niezależne od woli innych. Chcąc określić takie możliwości rolnikowi polskiemu ustawodawca uznał, że musi być on wyłącznym właścicielem lub posiadaczem gospodarstwa rolnego z jednym wyjątkiem w którym może on dzielić taką własność czy posiadanie z małżonkiem. Warunek ten stanowi więc urzeczywistnienie zasady dla której został ustanowiony czyli rzeczywistej możliwości kierowania gospodarstwem. Twierdzenia skarżącej, iż nie wykorzystuje ona w ogóle nieruchomości rolnych stanowiących przedmiot współwłasności zawarte w odwołaniu a następnie stanowisko ze skargi, iż na udziałach tych faktycznie nie prowadzi gospodarstwa rolnego prowadzi do wniosku, iż nie ma możliwości kierowania w tej części gospodarstwem rolnym w rozumieniu art. 55³ kc. Nie jest też prawdziwy zarzut skargi , iż skarżąca nie zgłaszała w swym wniosku o przyznanie pomocy działek stanowiących przedmiot współwłasności, bowiem co innego wynika z treści wniosku (k. [...] akt administracyjnych – XIV oświadczenie o posiadanych działkach ewidencyjnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego). W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcia organów obu instancji nie naruszają prawa.

Przedstawionemu wyżej sposobowi rozumienia w/w przepisów nie sprzeciwiają się cyt. wyżej wyroki NSA, na które powołuje się skarżąca, jako dotyczące innych stanów faktycznych i prawnych.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w wyroku.

-----------------------

6