Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu E. S. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 września 2018 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: zaskarżone postanowienie utrzymać w mocy.

Skarżąca pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na decyzję Wojewody [...]

z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.

Zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II z dnia 15 lutego 2018 r. wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję opisaną

w osnowie postanowienia. W wydanym zarządzeniu zakreślono termin na jego wykonanie wynoszący 7 dni oraz rygor odrzucenia skargi.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r. skarżąca wniosła zażalenia na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W zażaleniu wniosła o przyznanie prawa pomocy.

Postanowieniem z dnia 29 maja 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.

Pismem z dnia 18 czerwca 2018 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy przez złożenie tego wniosku na urzędowym formularzu, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W załączeniu został przesłany stosowny formularz (PPF)

w celu jego czytelnego wypełnienia i odesłania do Sądu lub złożenia w biurze podawczym Sądu.

Pismem z dnia [...] lipca 2018 r. skarżąca wniosła o uchylenie wezwania z dnia

18 czerwca 2018 r., przy piśmie nadesłała wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu.

Pismem z dnia 25 lipca 2018 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych informacji i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej,

tj. kserokopii zeznania podatkowego dot. podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2017 wraz z załącznikami ewentualnie rocznego obliczenia podatku albo informacji o dochodach uzyskanych w roku 2017; informacji o źródle i wysokości aktualnych dochodów, wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za kwiecień, maj i czerwiec 2018 r. oraz informacji o posiadanych lokatach oszczędnościowych i innych formach gromadzenia środków pieniężnych; szczegółowego - określonego kwotowo - zestawienia ponoszonych miesięcznie wydatków gospodarstwa domowego (opłaty: czynsz, media, żywność, środki higieny, ubrania, lekarstwa, spłata kredytów i pożyczek - bankowych i prywatnych, podatki, alimenty, zajęcia komornicze, inne), ze wskazaniem źródeł ich finansowania (załączyć dowody opłat); informacji o korzystaniu z Pomocy Społecznej lub innych form wsparcia ze strony państwa oraz innych dokumentów

i informacji, których treść może mieć znaczenie dla oceny wniosku.

Z akt sprawy wynika, że wnioskodawczyni nie zareagowała na doręczone w dniu

[...] sierpnia 2018 r. wezwanie referendarza sądowego z dnia 25 lipca 2018 r.

Postanowieniem z dnia 12 września 2018 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Referendarz sądowy stwierdził, że skarżąca, jak wynika z jej oświadczenia zawartego w przedłożonym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, wynikającego ze stosownego skreślenia, pozostaje w stosunku prawnym z profesjonalnym pełnomocnikiem procesowym z wyboru oraz, że ten pełnomocnik nie został wyznaczony dla skarżącej z urzędu, w ramach przyznanego prawa pomocy. Tym samym referendarz sądowy nie mógł przyznać wnioskodawczyni prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego

z urzędu. Referendarz rozważył zasadność przyznania stronie prawa pomocy

w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Oceniając jednak zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, referendarz sądowy doszedł do przekonania, że skarżąca nie wykazała, że jej sytuacja materialna

i rodzinna spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy. W konsekwencji jej wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podlegał oddaleniu.

Pismem z dnia [...] października 2018 r. skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018, poz. 1302, dalej jako p.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3).

Podstawą podjęcia zakwestionowanego przez skarżącego zarządzenia referendarza sądowego są przepisy art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.

W ocenie Sądu zaskarżone zarządzenie referendarza sądowego z dnia

12 września 2018 r. o odmowie przyznania prawa pomocy jest prawidłowe.

Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przepisy art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowią zaś, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania (w zależności od wnioskowanego zakresu prawa pomocy), bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Według Sądu wykładnia ustawowego określenia "gdy wykaże" (art. 246 p.p.s.a.) prowadzi do przyjęcia, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Tymczasem - w ocenie Sądu - dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie są na tyle ogólnikowe i niepełne, że wymagane było wezwanie do dodatkowych wyjaśnień.

Pismo referendarza sądowego z dnia 25 lipca 2018 r. zostało sporządzone na podstawie art. 255 p.p.s.a, z którego wynika, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konstrukcja przepisu art. 255 p.p.s.a. zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca zignorował wezwanie referendarza i nie przedstawiła żadnych dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową.

Zarzuty podniesione w sprzeciwie pod adresem zakwestionowanego postanowienia są całkowicie nieuzasadnione. Podstawą odmowy przyznania skarżącej prawa pomocy jest brak współpracy z sądem. Nieprzedłożenie dokumentów, o które była wezwana skarżąca, w istocie pozbawiło referendarza możliwości oceny jej rzeczywistej sytuacji majątkowej. Stąd koniecznym stała się jej ocena jedynie na podstawie złożonego formularza i zawartych w nim oświadczeń.

W ocenie Sądu słusznym jest zatem stwierdzenie referendarza, że strona skarżąca nie wykazała podstaw do przyznania prawa pomocy. To na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, poprzez nadesłanie żądanych dokumentów

i wyjaśnień, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy. To strona skarżąca winna wykazać, przedstawiając odpowiednie argumenty i dowody, iż nie jest

w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z tym nie jest tak, że wszelkie wątpliwości winny być tłumaczone na korzyść strony, tylko wszystko, co wątpliwe strona skarżąca winna wyjaśnić, bo to po jej stronie istnieje powinność dowiedzenia, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. To do strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy należy wykazanie, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przepisach o prawie pomocy.

Z regulacji prawnych dotyczących kosztów postępowania sądowego – jak słusznie wskazał referendarz – można wysnuć wniosek, że są one zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów postępowania sądowego jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem, tj. całkowicie pozbawionych środków do życia ze względu na okoliczności życiowe. Co wymaga tutaj podkreślenia, wykazanie, że strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej. Zatem w jej interesie jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego

i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić. Współpracy tej

w niniejszej sprawie zabrakło.

Uwzględniając powyższe należało uznać za prawidłowe postanowienie referendarza sądowego z dnia 12 września 2018 r. i na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.