Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Magdalena Bosakirska Sędzia NSA Stanisław Gronowski (spr.) Sędzia NSA Mirosław Trzecki Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 31 stycznia 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 2088/13 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 maja 2013 r., nr . w przedmiocie odmowy powołania na stanowisko komornika sądowego oddala skargę kasacyjną

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 31 stycznia 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 2088/13, po rozpoznaniu sprawy M. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 maja 2013 r. nr ..w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego, oddalił skargę.

Sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujący stan faktyczny sprawy:

M. K., dalej "skarżąca", wnioskiem z dnia 27 września 2012 r. wystąpiła do Prezesa Sądu Apelacyjnego w G. o powołanie na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w G. po odwołanym komorniku Macieju Zygmuncie Przybylskim.

Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia 22 lutego 2013 r. powołał na wspomniane stanowisko M. B. i odmówił skarżącej oraz innym wnioskodawcom (E. D. oraz B.S.) powołania na to stanowisko.

Podstawę prawną decyzji stanowił m.in. przepis art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. 2011, Nr 231, poz. 1376 ze zm., dalej jako "u.k.s.e.").

Zgodnie z art. 10 ust. 1 u.k.s.e., na stanowisko komornika może zostać powołana osoba, która: 1) posiada obywatelstwo polskie; 2) ma pełną zdolność do czynności prawnych; 3) posiada nieposzlakowaną opinię; 4) nie była karana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe; 5) nie jest podejrzana o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe; 6) ukończyła wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskała tytuł magistra prawa lub zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej; 7) posiada zdolność psychiczną i fizyczną pozwalającą na pełnienie obowiązków komornika, którą ustala lekarz medycyny pracy; 8) odbyła aplikację komorniczą; 9) złożyła egzamin komorniczy; 10) pracowała w charakterze asesora komorniczego co najmniej 2 lata; 11) ukończyła 26 lat.

Wskazaną na wstępie decyzją, wydaną w następstwie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w części dotyczącej powołania M. B. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w G. oraz odmówił powołania na to stanowisko skarżącej oraz pozostałych wnioskodawców ubiegających się o to stanowisko.

Jak wskazał Minister Sprawiedliwości prawomocnym orzeczeniem z dnia 7 listopada 2008 r., sygn. akt D 11/08 Komisja Dyscyplinarna przy Krajowej Radzie Komorniczej w Warszawie wymierzyła skarżącej karę skreślenia z wykazu asesorów komorniczych. Wyrokiem z 22 października 2009 r. sygn. akt Sąd Okręgowy w W. oddalił odwołanie od powyższego orzeczenia. Decyzją Prezesa Sądu Apelacyjnego w Ł.z 16 listopada 2009 r. nr . skarżąca została odwołana ze stanowiska asesora komorniczego. Po rozpoznaniu odwołania Minister Sprawiedliwości decyzją z 5 lutego 2010 r. nr .utrzymał w mocy powyższą decyzję. Prawomocnym wyrokiem z 27 maja 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 663/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z 5 lutego 2010 r .

Z powyższych względów, zdaniem organu, skarżąca nie posiada nieposzlakowanej opinii, która jest niezbędnym warunkiem powołania na stanowisko komornika. Ponadto, jak podniósł, stosownie do treści art. 72 a ust. 5 u.k.s.e., osoba skreślona z wykazu asesorów komorniczych może po upływie 3 lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia zostać ponownie powołana na to stanowisko. W piśmie z dnia 18 kwietnia 2013 r. skarżąca poinformowała o złożeniu wniosku o powołanie na stanowisko asesora komorniczego w kancelarii komornika sądowego A. P. przy Sądzie Rejonowym dla Ł.-W. w Ł.Jednakże zdaniem organu, interpretacja przepisów, według której osoba skreślona z listy asesorów po upływie trzech lat mogłaby starać się o stanowisko komornika sądowego, jest niedopuszczalna.

Odnosząc się do zarzutu skarżącej o naruszeniu art. 7 k.p.a. polegającego na pominięciu treści szczegółowej opinii psychologa wpisanego na listę biegłych sądowych, wedle której skarżąca jest szczególnie predestynowana do wykonywania zawodu komornika sądowego Minister Sprawiedliwości stwierdził, że opinia nie ma wpływu na pozytywną ocenę skarżącej w tym zakresie, gdyż orzeczenie kary dyscyplinarnej wykluczyło możliwość powołania jej na stanowisko komornika sądowego.

Jak zauważył Minister Sprawiedliwości, M. B., powołany na wspomniane stanowisko, posiada 5-letnie doświadczenie pracy w kancelarii komorniczej, a ponadto ukończył aplikację prokuratorską, mającą szerszy program szkolenia.

Na powyższą decyzję skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który tę skargę oddalił, o czym była mowa na wstępie.

W ocenie Sądu pierwszej instancji zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Organ, dokonując wyboru M. B. na omawiane stanowisko komornika i odmawiając powołania na to stanowisko skarżącej i pozostałych kandydatów, wyczerpująco uzasadnił motywy swojego rozstrzygnięcia. Wszyscy kandydaci na stanowisko komornika, poza skarżącą, spełniali warunki przewidziane w art. 10 ust. 1 u.k.s.e. Natomiast skarżąca została skreślona z wykazu asesorów komorniczych z powodu rażącego naruszenia prawa i zasad etyki zawodowej. Fakt ukarania dyscyplinarnego i skreślenia z listy asesorów komorniczych nie przekreśla całkowicie jej szans zawodowych na przyszłość, jednakże muszą być spełnione dodatkowe obwarowania przewidziane w ustawie. Zgodnie bowiem z art. 72a ust. 5 u.k.s.e. osoba skreślona z wykazu asesorów komorniczych może po upływie 3 lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia zostać powołana na stanowisko asesora komorniczego. Ustawa nie przewiduje natomiast powołania takiej osoby na stanowisko komornika sądowego.

Skarżąca wywiodła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Skarga kasacyjna oparta jest na zarzucie naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. dalej, "p.p.s.a."). Zarzuca naruszenie art. 10 u.k.s.e. poprzez przyjęcie, że skarżąca nie spełniła ustawowego minimum, który musi spełnić każdy kandydat na komornika sądowego, gdyż nie została ponownie, po uprawomocnieniu się orzeczenia o skreśleniu z listy asesorów komorniczych, powołana na stanowisko komornika sądowego, podczas gdy z treści obowiązujących przepisów nie wynika, iż w celu powołania na stanowisko komornika konieczne jest odbycie ponownej asesury w sytuacji, gdy kandydat na komornika odbył staż na stanowisku asesora w wymaganym okresie przed skreśleniem z listy asesorów komorniczych. Ponadto, zarzuciła przyjęcie braku nieposzlakowanej opinii skarżącej, która jest warunkiem niezbędnym powołania na stanowisko, podczas gdy ani z wyroku Sądu pierwszej instancji, ani z rozstrzygnięć organu administracji nie wynika de facto model nieposzlakowanej opinii i całokształt zachowania się skarżącej nie został w oparciu o ten model oceniony.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna.

W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod uwagę nieważności postępowania, które występuje w przypadkach enumeratywnie wymienionych w § 2 tego przepisu. W rozpoznawanej sprawie brak jest przesłanek mogących prowadzić do nieważność postępowania przed Sądem pierwszej instancji w rozumieniu art. 183 § 2 p.p.s.a. wobec tego zakres kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku wyznaczać będą zarzuty skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna w rozpoznawanej sprawie została oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia prawa materialnego. Oparcie skargi kasacyjnej wyłącznie na zarzucie naruszenia prawa materialnego wywiera ten skutek, że na etapie rozpoznawania tego środka zaskarżenia w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym miarodajne są, jako skutecznie niepodważone, bo nie objęte podstawą kasacyjną, o której mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., te ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd pierwszej instancji, które stanowiły podstawę subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego. Z powyższych względów skarga kasacyjna skutecznie nie podważyła ustalonej przez organ, a zaakceptowanej przez Sąd pierwszej instancji, przesłanki braku spełnienia przez skarżącą ustawowego kryterium nieposzlakowanej opinii, a to w związku z prawomocnym orzeczeniem skreślającym skarżącą z wykazu asesorów komorniczych, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem prawnym dla wzruszenia rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji. Zatem, skarga kasacyjna musi spełniać wszystkie ustawowe wymogi, a w szczególności formalnoprawne przewidziane w art. 176 w związku z art. 174 p.p.s.a., w tym przede wszystkim przytoczyć podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. Przez podstawę kasacyjną należy rozumieć konkretny przepis prawa, którego naruszenie przez Sąd pierwszej instancji zarzuca skarga kasacyjna. W odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 sierpnia 2008 r., II FSK 557/07; Lex nr 422065, a także J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, wyd. 2, 382). Naczelny Sąd Administracyjny, jako związany granicami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a,), nie ma kompetencji dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony i dlaczego. Stanowi to bowiem powinność autora skargi kasacyjnej, który jest profesjonalnym pełnomocnikiem strony. Wspomniany mankament skargi kasacyjnej odnosi się do ogólnie wskazanego w skardze kasacyjnej art. 10 u.k.s.e., składającego się z wielu jednostek redakcyjnych.

Niezależnie od powyższego, nie odpowiada ustawowemu zarzutowi naruszenia prawa materialnego podniesiony w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez przyjęcie, że skarżąca w momencie składania wniosku o powołanie na stanowisko komornika sądowego nie posiadała wymaganego 2 letniego stażu pracy na stanowisku asesora komorniczego z uwagi na wykreślenie jej z listy asesorów komorniczych pomimo, że przed wykreśleniem taki staż odbyła. Zgodnie z poglądem prezentowanym w piśmiennictwie i orzecznictwie, który Naczelny Sąd Administracyjny podziela, próba zwalczania ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd pierwszej instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego. Ewentualnie może być ona skuteczna tylko w ramach podstawy kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, wyd. 2, str. 373). W rozpoznawanej skardze kasacyjnej, o czym była mowa, brak jest zarzutu naruszenia przepisów postępowania w tym zakresie. Prowadzi to do wniosku, jak już wskazano, że ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji są miarodajne w postępowaniu kasacyjnym przy dokonywaniu kontroli legalności zaskarżonego wyroku.

Nawet, gdyby teoretycznie, pominąć wskazane mankamenty skargi kasacyjnej trudno byłoby zasadnie zarzucić Ministrowi Sprawiedliwości niezgodność z prawem zaskarżonej decyzji, powołującej na wakujące stanowisko komornika M. B., spełniającego w dobrym stopniu wszystkie ustawowe wymogi dla powołania go na to stanowisko, a przy tym wolnego od zarzutów stawianych skarżącej.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie 204 pkt 1 p.p.s.a.