Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G. P. i B. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 marca 2026 r. sygn. akt III SA/Po 220/26 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi G. P. i B. P. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 21 listopada 2025 r. nr IR-III.7821.5.2025.EFS w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 10 marca 2026 r. sygn. akt III SA/Po 220/26 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że rozważając kwestie wstrzymania wykonania decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi, należy przede wszystkim mieć na względzie interes społeczny i gospodarczy, które przemawiają za szybką i sprawną realizacją przedsięwzięcia inwestycyjnego polegającego na budowie drogi. Zestawiając taki interes społeczny i gospodarczy z przywołanymi w treści wniosku o wstrzymanie okolicznościami, prezentowanymi przez skarżących, Sąd doszedł do przekonania, że udzielenie w rozpatrywanej sprawie ochrony tymczasowej jest niezasadne. Sąd wskazał również, że okoliczności podnoszone przez skarżących w treści wniosku o wstrzymanie dotyczą w głównej mierze prawidłowości wydania zaskarżonej decyzji, a nie skutków jej wykonania. Tego typu okoliczności nie mogą być brane pod uwagę przy dokonywaniu oceny zaistnienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., albowiem do merytorycznych zarzutów względem zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd może odnieść się dopiero na etapie właściwego rozpoznawania sprawy.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli skarżący, reprezentowani przez zawodowego pełnomocnika, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Pełnomocnik skarżących podniósł zarzuty naruszenia:

- art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a jedynie ogólnikowo przywołując przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 2023 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. 2024 r., poz. 311; dalej "specustawa drogowa");

- art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenia nie zasługują na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że co do zasady ciężar uprawdopodobnienia przesłanek zawartych w ww. przepisie spoczywa na skarżącym, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Jest to wyjątek od zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności (art. 61 § 1 p.p.s.a.).

Na wstępie należy przypomnieć, że Sąd rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie ocenia merytorycznie decyzji będącej przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej (postanowienie NSA z 24 maja 2017 r., sygn. akt II OZ 534/17, LEX nr 2301188). Strona, podnosząc tego typu zarzuty pragnie uzyskać tzw. "przedsąd", w sytuacji, w której w postępowaniu wpadkowym sąd administracyjny stwierdziłby, np. że planowana droga nie stanowi inwestycji celu publicznego.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez Sąd art. 141 § 4 p.p.s.a., należy wskazać, że zgodnie z art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a., uzasadnienie postanowienia powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze (w tym przypadku argumentów wniosku), stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zawiera wszystkie podstawowe elementy wymienione w art. 141 § 4 p.p.s.a.: przedstawia stan sprawy przyjęty za podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, prezentuje argumenty wnioskodawcy, wskazuje podstawę prawną rozstrzygnięcia wraz z jej wyjaśnieniem, zawiera odniesienie do stanowiska strony skarżącej w zakresie słuszności wniosku. Dlatego też, zdaniem NSA, zarzut ten jest całkowicie chybiony. Sąd I instancji orzekał na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., a nie na podstawie specustawy drogowej, dlatego nie miał obowiązku wskazać konkretnego przepisu tej ustawy – czego zdaje się domagać pełnomocnik skarżących.

Należy również przypomnieć, że orzeczenie dotyczące wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ma charakter fakultatywny, a więc sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, gdy występują w sprawie przesłanki przewidziane w powołanym wyżej przepisie, od których zaistnienia ustawodawca uzależnia wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, lecz nie musi tego robić. Powyższa okoliczność niewątpliwie zawęża sądowi kasacyjnemu zakres kontroli. Przyjąć bowiem należy, że oparte na uznaniu rozstrzygnięcie sądu administracyjnego pierwszej instancji, jeżeli będzie miało spójne i logiczne uzasadnienie, będzie prawidłowe (tak B. Dauter [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, opubl.: LEX/el. 2019; komentarz do art. 61). Wstrzymanie decyzji zależy zatem od uznania Sądu, a strona nie może podnosić skutecznie zarzutu naruszenia przepisów postępowania w przypadku gdy sąd nie uzna jej punktu widzenia za słuszny – zwłaszcza w przypadku argumentów wskazujących na potencjalne wystąpienie szkody.

W orzecznictwie NSA podkreśla się, że instytucja wstrzymania wykonania aktu stanowi wyjątek od zasady wykonalności decyzji ostatecznych, co determinuje konieczność ścisłej interpretacji przesłanek jej zastosowania. W sprawach dotyczących inwestycji drogowych realizowanych na podstawie przepisów specustawy drogowej, ocena ta musi być szczególnie restrykcyjna. Ratio legis tej ustawy zakłada bowiem priorytet interesu społecznego i gospodarczego, związanego z szybką budową infrastruktury, nad słusznym, lecz indywidualnym interesem jednostki. Uwzględnienia przy tym wymaga, że choć co do zasady własność korzysta z szerokiej ochrony konstytucyjnej i międzynarodowej (art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz Protokołu nr 1), nie jest ona prawem bezwzględnym i zgodnie z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP może podlegać ustawowym ograniczeniom. Kluczowa jest tu zasada proporcjonalności, która zakazuje nadmiernej ingerencji w sferę praw jednostki i wymaga, aby wszelkie rozstrzygnięcia pozostawały w racjonalnej relacji do celu publicznego. Specustawa drogowa stanowi zatem legalną podstawę do takich działań, dopuszczając m.in. do zatwierdzenia podziału nieruchomości czy wywłaszczenia nieruchomości pod drogę, o ile odbywa się to z poszanowaniem istoty tego prawa i w oparciu o przepisy ustawowe.

Strona w niniejszej sprawie to właśnie wyżej opisane działania, na które zezwala specustawa drogowa, uczyniła podstawą złożonego wniosku, wraz z sugestią, że planowana inwestycja nie jest w istocie drogą publiczną, bowiem służy jedynie połączeniu 3 nieruchomości będących własnością Z. i A. K.

W ocenie NSA Sąd I instancji prawidłowo zatem ocenił, że w niniejszej sprawie nie ma wystarczających podstaw do zastosowania ochrony tymczasowej.

Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.