Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Anna Sidorowska-Ciesielska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.) Sędzia del. SO Aleksandra Westra po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi C. N. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej o uznaniu za obywatela polskiego oddala skargę.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...], z [...] grudnia 2020r., po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] września 2020r., nr [...], uchylającej ostateczną decyzję Wojewody [...] z [...] kwietnia 2019r., nr [...], o uznaniu za obywatela polskiego C. N., syna N. i N., urodzonego [...] grudnia 1981r. w m. [...] ([...]) i odmawiającej uznania ww. za obywatela polskiego – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Orzeczenie zostało podjęte na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm. - dalej jako "k.p.a.") oraz art. 31 pkt 2 i art. 30 ustawy z 2 kwietnia 2009r. o obywatelstwie polskim (Dz.U. z 2020, poz. 347 – dalej jako "ustawa o obywatelstwie") w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Decyzją z [...] kwietnia 2019r. (nr wskazany na wstępie) Wojewoda [...], po rozpatrzeniu wniosku C. N. (dalej też skarżący, cudzoziemiec, wnioskodawca), uznał ww. za obywatela polskiego. Wydanie tej decyzji poprzedzone zostało ustaleniem, że wnioskodawca spełnia przesłanki z art. 30 ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy o obywatelstwie, warunkujące uznanie za obywatela polskiego, a zatem oparte m. in. na informacji organów uprawnionych na mocy art. 36 ust.2 ww. ustawy, że nabycie przez wnioskodawcę obywatelstwa polskiego nie stanowi zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Decyzja ta stała się ostateczna.

Postanowieniem [...] sierpnia 2020r., nr [...] Wojewoda [...] wznowił z urzędu zakończone ww. decyzją postępowanie wskazując, że przy piśmie z dnia 14 sierpnia 2020r. Sąd [...] w [...] przesłał Wojewodzie [...] odpis wyroku tegoż Sądu z [...] kwietnia 2018r., sygn. [...] i Sądu [...] w [...] z [...] października 2019r., sygn. [...]. A z dokumentów tych wynika, że w dacie wydania decyzji z [...] kwietnia 2019r. w stosunku do skarżącego toczyło się postępowanie karne o przestępstwo z art. 299 § 1 k.p.a. (pranie pieniędzy), które zostało przezeń popełnione w roku 2017. A zatem jest to okoliczność, która nie była znana organowi w dniu podejmowania decyzji z [...] kwietnia 2019r. o uznaniu za obywatela polskiego.

Postępowanie wznowieniowe zostało zakończone decyzją Wojewody [...] z [...] września 2020r., nr [...] wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., którą uchylono decyzję własną z [...] kwietnia 2019r. o uznaniu za obywatela polskiego C. N. i orzeczono o odmowie uznania ww. za obywatela polskiego.

Od tej decyzji skarżący złożył odwołanie do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy, Minister).

Organ odwoławczy po rozpatrzeniu odwołania decyzją z [...] grudnia 2020r. (nr wskazany na wstępie) utrzymał w mocy rozstrzygniecie organu I instancji, podzielając ustalenia tego organu i uznając, że organ I instancji prawidłowo przeprowadził analizę informacji i dowodów zebranych w sprawie, ustalając właściwy stan prawny i niezbędne do rozstrzygnięcia fakty stanowiące podstawę do orzekania w niniejszej sprawie.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, na obowiązujące w sprawie przepisy przy szczególnym podkreśleniu, że postępowanie było prowadzone w trybie wznowienia postępowania a zatem w jednym z trybów nadzwyczajnych.

Wskazano, że organ I instancji prawidłowo po powzięciu informacji o popełnieniu przez skarżącego przestępstw w 2017r. w konsekwencji czego zostały wydane stosowne wyroki karne, zainicjował postępowanie wznowieniowe, gdyż w dniu orzekania o uznaniu C. N. za obywatela polskiego organ nie miał wiedzy o istnieniu istotnych dla sprawy okoliczności, mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, którymi były przestępstwa popełnione przez wnioskodawcę przed złożeniem wniosku o uznanie go za obywatela polskiego. W ocenie organu odwoławczego analiza wyroków karnych wskazuje na istotne fakty i dowody nieznane Wojewodzie [...], a mianowicie, że wnioskodawca został skazany za popełnienie przestępstw z art. 299 § 5 kk w zw. z art. 299 § 1 i § 6 kk w zw. z art. 12 kk wyrokiem Sądu [...] w [...] [...] Wydział [...] w dniu [...] kwietnia 2018r., który to wyrok w wyniku rozpoznania od niego apelacji został przez Sąd [...] w [...] w dniu [...] października 2019r. utrzymany w zasadniczej części, a zmieniony w części obniżenia orzeczonej kary pozbawienia wolności do 2 lat i 3 miesięcy. Podkreślono również, że cudzoziemiec odbywa obecnie karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w [...], której koniec przypada na dzień [...] sierpnia 2021r.

Dalej Minister podkreślił, podzielając w tym zakresie stanowisko organu I instancji, że fakt popełnienia przez ww. przestępstw, za które został skazany prawomocnym wyrokiem, kwalifikuje go, jako osobę stanowiącą zagrożenie dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, a w konsekwencji uniemożliwia uznanie za obywatela polskiego w żadnym z trybów, przewidzianych w art. 30 ust. 1 pkt 1-7 ww. ustawy. W ocenie organu odwoławczego, brak wiedzy o popełnieniu przez cudzoziemca przestępstw, uzasadniał wznowienie postępowania, a następnie uchylenie ostatecznej decyzji i wydanie nowego rozstrzygnięcia co do istoty sprawy.

Organ wskazał przy tym odwołując się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego, że pojęcia zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego nie zostały zdefiniowane w ustawie o obywatelstwie polskim. Jednak zasadniczo przyjmuje się, że naruszeniem bezpieczeństwa i porządku publicznego jest postępowanie sprzeczne z powszechnie obowiązującymi normami prawa, skutkujące prawomocnym wyrokiem sądu karnego, który stwierdza winę oskarżonego. Podniesiono, iż w orzecznictwie podkreśla się, że ocena stanu zagrożenia wiąże się z ustaleniem dotychczasowej postawy cudzoziemca, a więc ustaleniem, czy dotychczasowe zachowanie skarżącego kolidowało z obowiązującym porządkiem prawnym i charakteru tej kolizji. W ochronę bezpieczeństwa i porządku publicznego godzi bowiem każde popełnione przestępstwo lub wykroczenie, niezależnie od jego rodzaju, gdyż stanowią zaprzeczenie poszanowania norm ustalających porządek prawny na terytorium państwa. A zatem wyrok skazujący nie jest konieczny dla oceny wystąpienia przesłanek negatywnych określonych w tym przepisie ( por. wyrok WSA z dnia 11 czerwca 2019r., IV SA/Wa 804/19; wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2016 r., II OSK 1251/16).

W przekonaniu organu II instancji, już sama wiedza o przeszłości wnioskodawcy i okoliczność toczącego się postępowania karnego przeciwko Niemu, a następnie Jego skazanie, bez konieczności rozważania wagi popełnionego czynu zabronionego, stanowi wystarczający powód do stwierdzenia, że nabycie przez niego obywatelstwa polskiego stanowi zagrożenie dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Wnioskodawca działaniem swoim wykazał, że nie daje gwarancji na respektowanie obowiązującego w RP porządku prawnego. A zatem wydając decyzję o tak doniosłych skutkach prawnych i społecznych w ocenie organu jest on zobowiązany na mocy art. 7 i 77 k.p.a. do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sposób szczególnie wnikliwy z uwzględnieniem wszelkich okoliczności sprawy, w tym również ujawnionych po wydaniu decyzji, a które miały miejsce przed złożeniem wniosku.

Podniesiono również, że państwo ma kompetencję do stanowienia zasad nabycia i utraty obywatelstwa polskiego oraz ich wykonywania, a w konsekwencji do określenia, kto może być jego obywatelem. Oznacza to, że o przynależności do grupy obywateli polskich mogą - w trybie wnioskowym - ubiegać się te osoby, które zapewniają stan bezpieczeństwa dla obronności, bezpieczeństwa państwa oraz porządku publicznego. Treść przepisu art. 31 pkt 2 cyt. ustawy nie pozostawia żadnych wątpliwości, że nawet przy spełnieniu przesłanek określonych w art. 30 tej ustawy, cudzoziemiec nie uzyska obywatelstwa polskiego w trybie uznania za obywatela polskiego, jeżeli jego działanie stoi w kolizji z wartościami chronionymi tym przepisem. W ocenie Ministra dla stwierdzenia, że nabycie przez wnioskodawcę obywatelstwa polskiego stanowi zagrożenie dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, wystarczające jest ustalenie, że jego dotychczasowe działanie godziło w bezpieczeństwo lub porządek publiczny w Polsce, przez co przyjęcie go do grona obywateli polskich budzi uzasadnione podejrzenie co do obniżenia poziomu ochrony tych wartości u innych współobywateli. To w interesie społecznym oraz w interesie Polski leży, aby aplikujący o obywatelstwo polskie nie wzbudzali wątpliwości co do przestrzegania obowiązującego w RP porządku prawnego i nie zagrażali poczuciu bezpieczeństwa innych współobywateli.

Organ II instancji podniósł również, że Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej gwarantuje trwałość obywatelstwa, gdyż zgodnie z art. 34 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej obywatel polski nie może utracić obywatelstwa polskiego, chyba że sam się go zrzeknie. Oznacza to, że decyzja o uznaniu za obywatela polskiego powoduje w zasadzie nieodwracalne skutki. W stosunku do takiej decyzji mogą mieć zastosowanie wyłącznie tryby nadzwyczajne przewidziane w k.p.a. ze względu na jej poważną wadliwość procesową lub materialnoprawną. Ze względu na konstytucyjną trwałość obywatelstwa polskiego nie jest natomiast możliwe uchylenie decyzji z powodu powstałego po wydaniu decyzji zagrożenia dla bezpieczeństwa państwa albo porządku publicznego. Należy w związku z tym stwierdzić, że ocena, czy nabycie przez cudzoziemca obywatelstwa polskiego stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego (art. 31 pkt 2 ustawy o obywatelstwie polskim) wymaga uwzględnienia skutków nabycia przez cudzoziemca obywatelstwa polskiego i uwzględnienia konstytucyjnej ochrony trwałości nabytego obywatelstwa (art. 34 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej) .

Wobec powyższego, w ocenie Ministra organ wydający decyzję w przedmiocie uznania za obywatela polskiego zobligowany jest do oceny dotychczasowej postawy cudzoziemca i dokonania prognozy na przyszłość w kontekście całokształtu informacji o wnioskodawcy. W przedmiotowej sprawie ujawnione nowe fakty i okoliczności z nich wynikające przemawiają za stwierdzeniem, że nabycie obywatelstwa polskiego przez wnioskodawcę stanowiło i nadal stanowi zagrożenie dla dóbr prawem chronionych na podstawie art. 31 pkt 2 ww. ustawy., gdyż niewątpliwie wnioskodawca swoim działaniem wszedł w kolizję z obowiązującym w Polsce porządkiem prawnym, co zaprzecza poszanowaniu norm prawnych regulujących porządek publiczny.

Reasumując Minister stwierdził, że wobec niespełnienia wymogów, określonych w art. 30 ww. ustawy, organ nie ma innej możliwości jak tylko odmówić uznania za obywatela polskiego.

Nie zgadzając się ze wskazanym wyżej orzeczeniem organu odwoławczego C. N. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaskarżając decyzję z [...] grudnia 2020r. w całości i zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez jego nie zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji wydanej w skutek wznowienia postępowania administracyjnego, podczas, gdy prawidłowa kontrola decyzji organu I instancji powinna prowadzić do wniosku, że brak było podstaw do wznowienia postępowania, ponieważ nie została spełniona przesłanka wznowienia wskazana w przywołanym przepisie, gdyż w sprawie nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Bowiem na dzień wydania przez Wojewodę [...] decyzji o uznaniu strony za obywatela polskiego tj. [...] kwietnia 2019 r., skarżący był osobą niekaraną - nie skazaną prawomocnym wyrokiem sądu. Tym samym obiektywnie brak jest istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów mogących stanowić podstawę do wznowienia postępowania. Tym bardziej, że jako podstawę wznowienia postępowania powołano wyrok Sądu [...] w [...] wydany dnia [...] października 2019 r. czyli ponad pół roku po wydaniu przez organ decyzji o uznaniu strony za obywatela polskiego, co więcej jest to wyrok skazujący stronę w dolnych granicach zagrożenia ustawowego za popełnione przestępstwo.

2) Art. 31 pkt 2 ustawy o obywatelstwie w zw. z art. 34 ust. 2 i art. 8 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r (dalej: Konstytucja), poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i nie wskazanie w jaki sposób nabycie przez stronę obywatelstwa polskiego stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, a przez to naruszenie konstytucyjnej ochrony trwałości nabytego obywatelstwa. Minister w zaskarżonej decyzji wskazał bowiem w sposób dowolny i wbrew wyraźnemu obowiązkowi do wykazania tego związku wynikającego z treści przywołanego przepisu ustawy o obywatelstwie, że "już sama wiedza o przeszłości wnioskodawcy i okoliczność toczącego się postępowania karnego przeciwko Niemu, a następnie jego skazanie, bez konieczności rozważania wagi popełnionego czynu zabronionego, stanowi wystarczający powód do stwierdzenia, że nabycie przez niego obywatelstwa polskiego stanowi zagrożenie dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego". Tymczasem organ winien wskazać wyczerpująco w jaki sposób nabycie obywatelstwa przez stronę implikuje owe zagrożenie, czego nie uczynił i utrzymał w mocy uchyloną w sposób arbitralny przez organ I instancji decyzję o uznaniu strony za obywatela, czym naruszył konstytucyjną ochronę trwałości nabytego obywatelstwa

3) art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 31 pkt 2 ustawy o obywatelstwie poprzez dowolną ocenę dowodów w sprawie, w tym przede wszystkim wyjaśnień skarżącego z [...] sierpnia 2020 r. do których się nie odniósł oraz kluczowych dowodów w postaci wyroku Sądu [...] w [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. sygn. akt [...] oraz wydanego w skutek złożonej od niego apelacji wyroku Sądu [...] w [...] z dnia [...] października 2019 r. sygn. akt [...]. Prawidłowa analiza wyroków prowadzi do wniosku, że są one nieistotne zarówno pod kątem wystąpienia przesłanek do wznowienia postępowania, jak i dalszego uznania, że nabycie przez stronę obywatelstwa polskiego stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Pomijając nawet okoliczność, że organy nieprawidłowo stosują przywołany przepis ustawy o obywatelstwie, nie wykazując związku jego nabycia obywatelstwa z zagrożeniem, to nawet gdyby uznać, że samo uznanie strony za zagrożenie stanowi podstawę do odmowy uznania za obywatela, to organ i tak nieprawidłowo ocenił w tym kontekście dowody w postaci wyroków skazujących:

- z uwagi na datę uprawomocnienia się wyroku Sądu [...] w [...] skutkującego skazaniem strony, która miała miejsce wiele miesięcy po wydaniu ostatecznej decyzji o uznaniu za obywatela,

- z uwagi na charakter przestępstwa za które strona w dacie wydawania decyzji o uznaniu za obywatela była nieprawomocnie skazana wyrokiem Sądu [...] w [...], bowiem nie jest to przestępstwo za które ściganie, a nawet skazanie może stanowić o automatycznym uznaniu, że nabycie przez stronę obywatelstwa polskiego stanowić będzie zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, a tym samym nawet waga - wyłącznie potencjalnie popełnionego przez stronę czynu na dzień wydania decyzji o uznaniu za obywatela polskiego - nie została poprawnie oceniona przez organ,

- z uwagi na wymiar kary orzeczonej nieprawomocnym wyrokiem Sądu [...] w [...], w dacie wydania decyzji o uznaniu strony za obywatela polskiego, bowiem była ona orzeczona w granicach dolnego zagrożenia ustawowego,

- w uwagi na wymiar kary orzeczonej wyrokiem Sądu [...] w [...], bowiem wyrokiem tym wymiar i tak niskiej kary orzeczonej wyrokiem Sądu [...] w [...] został zmniejszony, co tym bardziej potwierdza, iż okoliczność nieprawomocnego skazania występującego w dniu wydania decyzji o uznaniu strony za obywatela polskiego, jest nieistotna z punktu widzenia poprawności decyzji o uznaniu strony za obywatela polskiego.

4) art. 7 k.p.a. oraz art. 77 §1 k.p.a. poprzez zebranie niepełnego materiału dowodowego, a w szczególności niezebranie dodatkowych informacji na temat okoliczności wskazanych w wyjaśnieniach skarżącego z [...] sierpnia 2020 r., w których wskazywał on m.in. na posiadanie umowy o pracę, wieloletni legalny pobyt w Polsce, długotrwały związek małżeński, posiadanie małoletnich dzieci obywateli Polskich, które wychowuje wraz z matką obywatelką Polską, możliwości rozwoju kariery i stabilności zatrudnienia jakie daje mu obywatelstwo tj. okoliczności istotnych w kontekście obowiązku wyczerpującego wskazania przez organ w jaki sposób nabycie obywatelstwa przez skarżącego implikuje zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.

5) art. 8 ust. 1 i 2 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji skutkującej nieproporcjonalnym i arbitralnym pozbawieniem strony obywatelstwa oraz naruszeniem jej prawa do życia rodzinnego i prywatnego, bowiem ingerencja ze strony organu w to prawo nastąpiła bez wzięcia pod uwagę, że strona prowadzi w Polsce życie rodzinne - m.in. przebywa w Polsce od 13 lat, ma tu dwójkę małoletnich dzieci (w wieku 9 i 6 lat), żonę (wszyscy są obywatelami polskimi) oraz stałą pracę. Tym samym ingerencja ta - wzruszająca ostateczną i prawomocną decyzję - nie była uzasadniona, konieczna i proporcjonalna w kontekście wagi popełnionego przez stronę czynu, jak i okoliczności skazania strony (wiele miesięcy po wydaniu przez organ decyzji o uznaniu za obywatela polskiego), mając przy tym na uwadze całkowitą kompetencję do stanowienia zasad nabycia i utraty obywatelstwa.

6) art. 15 ust. 2 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka poprzez arbitralne pozbawienie strony obywatelstwa.

Podnosząc wskazane wyżej zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia oraz utrzymanej nim w mocy decyzji organu I instancji z 22 września 2020r. i o umorzenie postępowania administracyjnego na podstawie art 145 § 3 p.p.s.a. Wniesiono również o zasądzenie od organu II instancji na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżący szczegółowo umotywował stawiane w skardze zarzuty.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym orzeczeniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna. Sąd dokonując bowiem kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli była decyzja Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] grudnia 2020r.(nr wskazany na wstępie), utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] września 2020r.(nr wskazany na wstępie), którą po wznowieniu postępowania uchylono ostateczną decyzję Wojewody [...] z [...] kwietnia 2019r., nr [...], o uznaniu za obywatela polskiego C. N., syna N. i N., urodzonego [...] grudnia 1981r. w m. [...] ([...]) i którą jednocześnie odmówiono uznania ww. za obywatela polskiego.

Zauważenia wymaga zatem, że postępowanie administracyjne, będące przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie, toczyło się w trybie wznowienia postępowania administracyjnego, tj. w jednym z trybów nadzwyczajnych. Wznowienie postępowania jako instytucja procesowa, ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, która zakończona została decyzją ostateczną i w stosunku, do której zaistniała jedna ze wskazanych w art. 145 § 1, art. 145a § 1 i art. 145b § 1 k.p.a. okoliczności będących podstawami wznowienia postępowania.

W przedmiotowej sprawie organ I instancji uznał, w oparciu o dokumenty, które doń wpłynęły w dniu 19 sierpnia 2020r.( pismo Sądu [...] w [...] wraz z załączonymi doń odpisami wyroku tegoż Sądu z [...] kwietnia 2018r. sygn. akt [...] oraz odpisu wyroku Sądu [...] w [...] z [...] października 2019r. sygn. akt [...]), że zaistniały w sprawie przesłanki formalne do wszczęcia postępowania wznowieniowego, gdyż wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne tj. popełnienie przez skarżącego przestępstwa, za które nieprawomocnym wyrokiem sądu został on skazany, które istniały w dniu wydania decyzji orzekającej o uznaniu skarżącego za obywatela polskiego i które były nieznane organowi, który wydał w sprawie decyzję – a zatem w ocenie organu zaistniała przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Zauważenia wymaga, że przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. może mieć zastosowanie, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki. Po pierwsze, ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody istotne dla sprawy są nowe. Po drugie, nowe okoliczności faktyczne lub dowody istnieją w dniu wydania decyzji ostatecznej. Po trzecie, nowe okoliczności faktyczne lub dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję.

Ujawnienie się tych okoliczności może być rezultatem przeprowadzenia dowodów (ujawnienia się dowodów) po wydaniu decyzji, o ile rzecz dotyczyła faktów, które są istotne dla sprawy, a nie były znane organowi w momencie jej podejmowania. Dowody i fakty muszą być nowe, tzn. nowo odkryte lub po raz pierwszy zgłoszone przez stronę, ujawnione. Muszą stanowić nowość w konkretnym postępowaniu. Musiały więc nie być znane organowi, przed którym toczyło się postępowanie (v. wyrokiem NSA z dnia 4 grudnia 2014 r., II OSK 1200/13, LEX nr 1646229). Nie jest przy tym istotne, czy nastąpiło to w wyniku zaniedbań tego organu czy też nie (por. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 1984 r., SA/Wr 649/83, ONSA 1984, nr 1, poz. 7, wyrok NSA w Warszawie z dnia 5 listopada 1998 r., III SA 1226/97, LEX nr 35503, czy wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2010 r., I OSK 1256/10, LEX nr 744959, wyrok NSA w Lublinie z dnia 20 stycznia 1998 r., I SA/Lu 26/97, LEX nr 34651). Do okoliczności takich nie należy natomiast dokonanie przez organ oceny materiału dowodowego sprawy ani też zastosowanie w danym stanie faktycznym określonych przepisów prawa lub ich interpretacja. Podkreślić należy, że okoliczności są traktowane jako nieznane np. gdy mimo zgłaszania przez stronę nie zostały objęte postępowaniem wyjaśniającym (por. M. Pułło, Nowe okoliczności..., s. 52 i n.; wyrok NSA w Warszawie z dnia 14 lutego 1990 r., IV SA 529/89, CBOSA). Barbara Adamiak (w: Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, 2016, s. 665) podkreśla, że pojęcie nowych okoliczności i pojęcie nowych dowodów należy rozumieć wąsko, zarówno jako dowody i okoliczności nowo odkryte, jak i po raz pierwszy zgłoszone przez stronę.

W świetle powyższego uznanie przez organy, że w niniejszej sprawie ujawnione zostały nowe okoliczności faktyczne nieznane Wojewodzie [...] w dniu wydawania decyzji uznającej skarżącego za obywatela polskiego tj. w dniu [...] kwietnia 2019r., Sąd uznaje za prawidłowe. Nie ulega bowiem wątpliwości, że we wskazanej dacie organ nie miał wiedzy, o popełnieniu przez skarżącego przestępstw w roku 2017 na terenie Polski oraz skazaniu go nieprawomocnym wyrokiem sądu karnego za te przestępstwa (wyrok Sądu [...] w [...] z [...] kwietnia 2018r. sygn. akt [...]). Okoliczności te niewątpliwie są nowe a wiedzę o nich organ powziął dopiero z ww. wyroków, które zostały mu przekazane przez Sąd [...] w [...] przy piśmie z 14 sierpnia 2020r. (wpływ do organu 19 sierpnia 2020r. – data prezentaty). Tym samym przesłanki formalne do wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie zostały spełnione (art. 149 § 2 k.p.a.), co oznacza, że organ był zobligowany do wydania postanowienia o wszczęciu postępowania i przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.

Nie ulega również wątpliwości, iż w świetle przepisu art. 31 pkt 2 ustawy o obywatelstwie popełnienie przez skarżącego na terenie Polski przestępstwa określonego w art. 299 § 1 w zw. z § 5 k.k. ("pranie pieniędzy") jeszcze przed złożeniem wniosku o uznanie za obywatela polskiego, jest okolicznością istotną przy ocenie czy nabycie przez niego obywatelstwa polskiego nie stanowi zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego a w niniejszej sprawie ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Rację ma przy tym skarżony organ wskazując, że pojęcie "zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego nie zostało zdefiniowane w ustawie o obywatelstwie polskim. Sąd w niniejszym składzie reprezentuje jednak pogląd zaprezentowany przez tutejszy Sąd w wyroku z 23 marca 2021r. sygn. akt IV SA/Wa 2685/20, LEX nr 3176408, że przez "zagrożenie dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego" należy rozumieć taką postawę cudzoziemca (sposób zachowania), która koliduje z obowiązującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej porządkiem prawnym. Przy czym w kontekście art. 31 pkt 2 ustawy o obywatelstwie brak jest podstaw do analizowania wagi popełnionych przez cudzoziemca czynów karalnych, gdyż zagrożeniem dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego mogą być wszelkie postawy cudzoziemca i jego sposoby zachowania, które kolidują z obowiązującym w Polsce porządkiem prawnym. A zatem w świetle powyższego prawomocny wyrok skazujący nie jest konieczny dla oceny wystąpienia przesłanek negatywnych określonych w ww. przepisie, a wystarczająca w ocenie Sądu, jest okoliczność np. toczącego się postepowania karnego przeciwko cudzoziemcowi.

Podkreślić również należy, że ocena stanu zagrożenia, o którym mowa w art. 31 ust.2 ustawy o obywatelstwie, niewątpliwie wiąże się z ustaleniem postawy cudzoziemca, poprzez ustalenie czy dotychczasowe zachowanie cudzoziemca kolidowało z obowiązującym w Polsce porządkiem prawnym. Wskazać przy tym należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym reprezentowany jest pogląd, który Sąd w całości podziela, że w ochronę bezpieczeństwa i porządku publicznego godzi każde popełnione przestępstwo lub wykroczenie, niezależnie od jego rodzaju, gdyż stanowią one niewątpliwie zaprzeczenie poszanowania norm ustalających porządek prawny na terytorium państwa a zatem prawomocny wyrok skazujący nie jest konieczny dla oceny wystąpienia przesłanek negatywnych określonych w ww. przepisie ustawy o obywatelstwie (v. wyrok WSA z 11 czerwca 2019r., IV SA/Wa 804/19; wyrok NSA z 15 grudnia 2016r., II OSK 1251/16)

W ocenie Sądu, orzekające organy wykazały, że postawa i sposób zachowania cudzoziemca kolidują z obowiązującym na terytorium RP porządkiem prawnym. Skarżący w sposób świadomy nie respektował polskiego prawa dopuszczając się w 2017r. a zatem jeszcze przed złożeniem wniosku o uznanie za obywatela polskiego, czynów zabronionych, o których mowa w art. 299 § 1 k.k. Tym samym organy miały podstawy do uznania, że skarżący nie zasługuje na nabycie obywatelstwa polskiego, gdyż działaniem swoim wykazał on, że nie daje gwarancji respektowania obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej porządku prawnego.

Sąd orzekający w tym składzie podziela pogląd wyrażony w wyroku WSA w Warszawie z 8 kwietnia 2015 r., sygn. IV SA/Wa 2573/14, w którym stwierdzono, że "naruszeniem bezpieczeństwa i porządku publicznego jest postępowaniem sprzecznym z powszechnie obowiązującymi normami prawa, którego skutkiem jest skazanie prawomocnym orzeczeniem sądu karnego, stwierdzającym winę (...)". W niniejszej sprawie taki wyrok niewątpliwie zapadł i był on prawomocny w dacie orzekania przez organy po wznowieniu postępowania o odmowie uznania skarżącego za obywatela polskiego.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów zawartych w skardze, w ocenie Sądu są one niezasadne. Należy bowiem wskazać, że Sąd nie dopatrzył się naruszenia:

- art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 31 pkt 2 ustawy o obywatelstwie ze względów wskazanych powyżej jak również w ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie doszło do dowolnej oceny dowodów, w tym przede wszystkim wyjaśnień skarżącego. Podkreślić przy tym należy, że po wznowieniu postępowania organ zobligowany jest do ustalenia wpływu zaistniałej przesłanki z art. 145 § 1 k.p.a. na wydane rozstrzygniecie, jak również dokonanie ponownej merytorycznej oceny sprawy z uwzględnieniem okoliczności nowych, które nie były mu znane. Taką ocenę organ dokonał o czym świadczą chociażby zapisy na str. 6-7 zaskarżonej decyzji (4 akapit od góry). Zauważyć przy tym należy, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wprost wskazał, iż bez znaczenia jest fakt za popełnienie jakiego czynu skarżący został skazany. Organ nie dokonuje bowiem ponownej weryfikacji wyroków sądów karnych. A zatem istotne dla rozważenia zaistnienia przesłanki z art. 31 pkt 2 ustawy o obywatelstwie było jedynie ustalenie, że skarżący dopuścił się przestępstw, które doczekały się stosownego prawomocnego rozstrzygnięcia. Bez znaczenia natomiast pozostawał: charakter, kwalifikacja i szkodliwość tych czynów oraz wymiar zasądzonej kary, te bowiem uprawniony był i oceniał sąd karny we właściwym postępowaniu.

- art. 7 k.p.a. oraz art. 77 §1 k.p.a. – gdyż wskazywany przez skarżącego materiał dowodowy pozostawał bez znaczenia dla uznania czy nabycie obywatelstwa polskiego przez skarżącego nie stanowi zagrożenia dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Materiał ten istotny byłby dla ustalenia czy skarżący spełnia przesłanki z art. 30 ust.1 ustawy o obywatelstwie. Jednak spełnienie tych przesłanek, co należy podkreślić nie było przez organ negowane. Co więcej organ sam na str. 4 zaskarżonej decyzji (4 akapit od góry) wskazał, że określone we wskazanym przepisie przesłanki zostały spełnione przez skarżącego. A zatem wskazywana przez skarżącego jego sytuacja rodzinna i zawodowa pozostawała bez znaczenia dla sprawy szczególnie w kontekście zaistnienia okoliczności, o których mowa w art. 31 pkt 2 ustawy. Na marginesie jedynie Sąd wskazuje, że popełnienie czynów zabronionych miało miejsce już wówczas gdy skarżący miał ustabilizowaną sytuację rodzinną (żona i 2 dzieci), co jednak nie przeszkodziło skarżącemu w naruszaniu obowiązującego w Polsce porządku prawnego.

- art. 8 ust. 1 i 2 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz art. 15 ust. 2 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka – gdyż na skutek wydania zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia poszanowania życia prywatnego i rodzinnego skarżącego, jego mieszkania i jego korespondencji oraz skarżący nie został pozbawiony obywatelstwa. Fakt, iż zaskarżonym orzeczeniem po wznowieniu postępowania uchylono decyzję z [...] kwietnia 2019r. o uznaniu skarżącego za obywatela polskiego oraz odmówiono mu tego uznania nie oznacza, że doszło do naruszenia ww. praw skarżącego oraz do pozbawienia go obywatelstwa. Zaskarżona do sądu decyzja nie odbiera bowiem cudzoziemcowi żadnych uprawnień, a jedynie nie przyznaje ogółu praw związanych z uzyskaniem obywatelstwa, co w ocenie Sądu nie ma również wpływu na poszanowanie życia rodzinnego skarżącego.

Należy bowiem podkreślić na co słusznie wskazywał, już skarżony organ, że państwo ma całkowitą kompetencję do stanowienia zasad nabycia i utraty obywatelstwa polskiego oraz ich wykonywania, a w konsekwencji do określenia, kto może być jego obywatelem. Oznacza to, że o przynależności do grupy obywateli polskich mogą - w trybie wnioskowym - ubiegać się te osoby, które zapewniają stan bezpieczeństwa dla obronności, bezpieczeństwa państwa oraz porządku publicznego. Treść przepisu art. 31 pkt 2 cyt. ustawy nie pozostawia żadnych wątpliwości, że nawet przy spełnieniu przesłanek określonych w art. 30 tej ustawy, cudzoziemiec nie uzyska obywatelstwa polskiego w trybie uznania za obywatela polskiego, jeżeli jego działanie stoi w kolizji z wartościami chronionymi tym przepisem.

Zauważenia w tym miejscu wymaga również, że Konstytucja RP w art. 34 ust.2 i art. 8 nie wyłącza stosowania nadzwyczajnych trybów wzruszania decyzji ostatecznych. W sytuacji zastosowania trybu wznowienia postępowania administracyjnego nie pozbawia się danej osoby obywatelstwa polskiego, ale dokonuje weryfikacji decyzji administracyjnej ze względu na kwalifikowane wady postępowania (v. wyrok NSA z 10 kwietnia 2019r., II OSK 1263/17). W rozpoznawanej sprawie skarżący wadliwie nabył obywatelstwo polskie. Tym samym w ocenie Sądu nie może się on skutecznie powołać na zasadę ochrony praw nabytych, bowiem do nabycia obywatelstwa polskiego nie doszło zgodnie z prawem. Zasada względnej niezbywalności obywatelstwa ma bowiem zastosowanie wyłącznie w sytuacji, gdy zostało ono nabyte zgodnie z prawem.

Mając powyższe na względzie oraz uwzględniając cały zebrany w sprawie materiał dowodowy, Sąd uznał, że w toku postępowania organy wnikliwie rozważyły i uwzględniły w swoich rozstrzygnięciach wszystkie istotne dla sprawy okoliczności (art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a.), dokonały oceny materiału zgromadzonego w sprawie w sposób zgodny z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 80 k.p.a., w konsekwencji prawidłowo rozpoznały sprawę - wydając decyzje z uzasadnieniem odpowiadającym wymogom określonym w art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a.

Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.