Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Sulimierski Sędziowie NSA Czesława Socha (spr.) Janusz Zajda Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 23 listopada 2005 r. sygn. akt I SA/Sz 343/05 w sprawie ze skargi P. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji w sprawie wymiaru należności celnych oddala skargę kasacyjną

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 23 listopada 2005 r. o sygnaturze I SA/Sz 343/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę P. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie z dnia [...] kwietnia 2005 r. o nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] grudnia 2000 r. o nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w Szczecinie z dnia [...] marca 1998 r. o nr [...], który uchylił decyzje zawarte w DOC (z dnia 3 października 1996 r. o nr 396370 i 396371 dopuszczające do obrotu na polskim obszarze celnym silnik z pozostałymi podzespołami, nadwozie do samochodu marki Ford Escort) w postępowaniu wznowieniowym i uznał, że przedmiotem importu był rozmontowany pojazd samochodowy marki Ford Escort objęty kodem PCN 870323909, wymierzając przy tym należność celną dla tego typu pojazdu według tegoż kodu.

Decyzją tą Dyrektor Izby Celnej w Szczecinie, po ponownym rozpoznaniu sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 17 stycznia 2005 r.

Sąd I instancji przyjął, że organy celne rozpoznając ponownie sprawę wykonały zalecenia Sądu wynikające z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 27 maja 2004 r. o sygnaturze SA/Sz 1784/02 zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Chodziło o uzupełnienie postępowania w zakresie oceny – czy przepis art. 2651 ustawy z 9 stycznia 1997 r. – Kodeksu celnego (Dz.U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 z późn. zm.) może mieć zastosowanie oraz czy interes publiczny lub ważny interes strony przemawia za zmianą lub uchyleniem decyzji ostatecznej.

Sąd I instancji mając powyższe na uwadze stwierdził, że w świetle przesłanek określonych w powyższym przepisie, trafnie uznał brak ważnego interesu strony, jak też brak interesu publicznego. Oznacza to, że braki te nie przemawiały za potrzebą uchylenia lub zmianą decyzji ostatecznej. W ocenie Sądu, organy przekonywująco uzasadniły swoją decyzję, ustosunkowując się do podniesionych przez stronę okoliczności i odwołaniem się do oceny sprawy, zarówno w aspekcie interesu publicznego, jak i ważnego interesu strony. Podkreślono przy tym, że postępowanie to jest nadzwyczajne, którego przedmiotem w przeciwieństwie do postępowania rozpoznawczego nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej. Przewidziany tryb z tego przepisu nie pozwala łączyć postępowanie nadzorcze z odwoławczym. Strona powołała jedynie argumenty przemawiające za ponownym merytorycznym rozpoznaniem sprawy. Badanie interesu publicznego i ważnego interesu strony nie może polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa przy wydawaniu decyzji ostatecznej. W przeciwnym wypadku postępowanie to stawałoby się konkurencyjne do postępowania zwykłego. Z tych względów zarzuty dotyczące naruszenia bądź niezastosowania przez organy celne obu instancji przepisów prawa materialnego dotyczącego kwestii kwalifikacji taryfowej sprowadzonego samochodu w tym postępowaniu należało uznać za bezpodstawne.

Powyższe oznaczało, że wydane decyzje nie naruszały prawa i dlatego skarga podlegała oddaleniu.

W skardze kasacyjnej P. B. zaskarżył w całości wyrok, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego. Domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania. Powołując się na naruszenie prawa materialnego, zarzucił naruszenie art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. – Prawo celne (Dz.U. z 1997 r. Nr 6, poz. 31), art. 2651 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (Dz.U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.), art. 2, 32 ust. 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 78, poz. 483) oraz postanowień Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej (zwłaszcza reguły 2(a)) zawartych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz.U. Nr 158, poz. 1047 ze zm.). Powołując się na naruszenie przepisów postępowania, jako mających istotny wpływ na wynik sprawy, podał: art. 106 § 3, 141 § 4 i 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz art. 120, 121 i 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.).

W uzasadnieniu podał, że ważny interes strony oraz interes publiczny zostały naruszone poprzez brak zachowania przez organy administracji zasady proporcjonalności. Zasada ta została naruszona przy wyznaczaniu granicy swobodnej oceny przyznanych art. 240 – Ordynacji podatkowej. W ocenie skarżącego, nie było podstaw do wznowienia postępowania przez organ administracji i określenia na nowo długu celnego. Okoliczność, którą organ administracji uznał za przesłankę wznowienia postępowania była bez znaczenia dla sprawy na gruncie powołanych przepisów prawa materialnego i postanowień Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej. Postępowanie wznowieniowe zostało też wadliwie przeprowadzone. Organy dokonały też błędnej klasyfikacji taryfowej, skoro uznano części samochodowe sprowadzone przez dwóch importerów za pojazd kompletny. Nie zbadano, czy części te są wystarczające do zmontowania wyrobu mającego cechy pojazdu kompletnego. W ocenie skarżącego, stan faktyczny i prawny sprawy wskazuje na istnienie podstaw do zmiany decyzji ostatecznej. Brak przy tym wyjaśnienia przez Sąd I instancji podstaw do wznowienia postępowania powoduje wadliwość wyroku. Naruszenie zasady równości prawa, pewności prawa, sprawiedliwości społecznej dowodzi naruszenia powołanych przepisów Konstytucji.

Dyrektor Izby Celnej w Szczecinie oraz uczestnik postępowania M. M. nie skorzystali z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarżący oparł skargę kasacyjną na obydwu podstawach wymienionych w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zarzucając, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 tej ustawy) oraz z naruszeniem prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 tej ustawy).

Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że skarżący wniósł o uchylenie w nadzwyczajnym trybie ostatecznej decyzji uznającej, iż przedmiotem importu był rozmontowany pojazd samochodowy marki Ford Escort, w związku z czym dokonano wymiaru należności celnych właściwych dla tego typu pojazdu samochodowego. Wobec tego, przesłanki uchylenia decyzji należało oceniać stosownie do art. 2651 § 1 Kodeksu celnego.

Sąd I instancji trafnie stwierdził, że skarżący nie wykazał wystąpienia przesłanek zastosowania powołanego przepisu, a mianowicie tego, że za uchyleniem decyzji przemawia interes publiczny lub ważny interes strony. Prawidłowe jest stanowisko wyrażone w zaskarżonym wyroku, że ważnego interesu skarżącego nie można zrozumieć tylko w ten sposób, że uchylenie decyzji ostatecznej o wymiarze cła jest korzystne dla sytuacji finansowej skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że według takiego rozumowania, żądanie uchylenia każdej decyzji ostatecznej, nakładającej obowiązki lub inne ciężary na jednostki, spełniałoby niemal automatycznie omawiane wymagania, zawarte w art. 2651 Kodeksu celnego.

Trafne jest także stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dotyczące tego, że w rozpoznawanej sprawie nie występuje kolejna przesłanka interesu publicznego, który miałby przemawiać za uchyleniem ostatecznej decyzji administracyjnej. Zdaniem skarżącego, interes publiczny miałby polegać na wyeliminowaniu z obrotu decyzji ostatecznych, które jego zdaniem naruszają prawo.

Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że niewątpliwie w interesie publicznym leży, aby wydawane przez organy administracji publicznej decyzje były zgodne z prawem. Istnieją przy tym rozwiązania proceduralne, które pozwalają osiągnąć taki pożądany stan rzeczy. Należy do nich przede wszystkim uprawnienie strony do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji, a później skarga do sądu administracyjnego. Należy zauważyć, że skarżący z tego ostatniego uprawnienia nie skorzystał.

Jak wynika z art. 128 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego, decyzje, od których nie służy odwołanie są ostateczne i trwałe, a ich uchylenie lub zmiana, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w ustawach. W tym kontekście należy stwierdzić, że interes publiczny przemawia za pewnością prawa i trwałością decyzji ostatecznych. Jeśli chodzi natomiast o wyjątki od trwałości decyzji ostatecznej, to trzeba zauważyć, że w odniesieniu do decyzji organów administracji celnej zawierających wady, przepisy ustawowe przewidują je w razie wystąpienia przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji (art. 147 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego) albo wznowienia postępowania (art. 240 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego).

Skarżący kwestionując decyzje o wymiarze cła, nie powołał się jednak na przytoczone wyżej przepisy, ale oparł się na art. 2651 § 1 Kodeksu celnego. Ten przepis stanowi odmienną podstawę wzruszenia decyzji ostatecznej, opartej na innych przesłankach. W kontekście powołanych wyżej przepisów art. 247 i 240 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego, nie jest zatem prawidłowe powołanie się przez skarżącego na podstawie art. 2651 § 1 Kodeksu celnego na interes publiczny, który miałby polegać na uchylaniu ostatecznych decyzji, według twierdzeń skarżącego, niezgodnych z prawem.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza wobec tego, że zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej nie mają usprawiedliwionych podstaw. Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo oddalił skargę, nie dopatrując się w zaskarżonej decyzji naruszenia prawa. Przemawiają za tym zarówno ogólne względy wskazane wyżej, jak i okoliczność, że w skardze kasacyjnej nie wykazano, aby Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył prawo dokonując kontroli zaskarżonej decyzji administracyjnej.

Sąd I instancji trafnie stwierdził, że tryb z art. 2651 § 1 Kodeksu celnego nie jest trybem, który pozwalałby łączyć postępowanie nadzorcze z odwoławczym lub które mogłoby zastępować tryb odwoławczy, co wynikałoby z zamieszczenia przez skarżącego w odwołaniu od decyzji, ale i w obu skargach, argumentów przemawiających za ponownym merytorycznym rozpoznaniem sprawy. Badanie interesu publicznego i ważnego interesu strony nie może polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa przy wydawaniu decyzji ostatecznej, w przeciwnym wypadku postępowanie to stawałoby się konkurencyjne dla zwykłego postępowania. Oznacza to, że zarzuty dotyczące naruszenia bądź niezastosowania przez organy celne przepisów prawa materialnego dotyczących kwestii kwalifikacji taryfowej sprowadzonego samochodu w tym postępowaniu należało uznać za bezpodstawne.

Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się też naruszenia powołanych w skardze kasacyjnej przepisów konstytucyjnych. Przeciwnie, powołane przez skarżącego zasady konstytucyjne nakazywały wszczynanie postępowań w sytuacjach, gdy doszło do naruszenia przepisów prawa, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Nie można bowiem na równi traktować sytuacji przywozu części zamiennych do samochodów i sytuacji, w których pod pozorem przywozu takich części w rzeczywistości realizowano import niezmontowanych lub rozmontowanych pojazdów samochodowych. Postępowania w sprawie importu niezmontowanych pojazdów samochodowych były wszczynane przez organy celne właśnie ze względu na interes społeczny, który wskazywał na konieczność podjęcia postępowań w każdym przypadku, w którym doszło do naruszenia przepisów skutkującym wymiarem cła w kwocie niższej niż należna. Podkreślić przy tym należy, że organy celne dokonując wymiaru cła zgodnie z przepisami prawa materialnego działały w interesie społecznym, nie naruszając tym samym słusznego interesu strony. Obowiązek zapłaty cła na rzecz Skarbu Państwa ustanowionego i orzeczonego zgodnie z przepisami prawa, a nie wbrew temu prawu, należy kwalifikować w kategoriach obowiązku, który nie narusza interesu obywatela.

Powyższe oznacza, że dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny ocena jest prawidłowa i nie narusza powołanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. Skarga wobec tego podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 cytowanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.