Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, , , po rozpoznaniu w dniu 21 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. S.A. z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 czerwca 2022 r. sygn. akt I SA/Gl 515/22 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. S.A. z siedzibą w K. na decyzję Naczelnika Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Katowicach z dnia 21 lutego 2022 r. nr 338000-COP2.4103.16.2021.APL (UNP: 338000-22-044240) w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od października do grudnia 2014 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 6 czerwca 2022 r., I SA/Gl 515/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w sprawie ze skargi M. S.A. w K. (dalej: spółka, skarżąca) na decyzję Naczelnika Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Katowicach z dnia 21 lutego 2022 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od października do grudnia 2014 r. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Sąd wskazał, że w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie pełnomocnik skarżącej podnosił, że w świetle obecnej kondycji ekonomicznej spółki konieczność zapłaty pokaźnej sumy stanowiącej zaległość podatkową (wraz z odsetkami) zagraża dalszemu funkcjonowaniu przedsiębiorstwa. Licząc się z powagą sytuacji oraz chcąc zapewnić ciągłość funkcjonowania spółka chce uniknąć negatywnych konsekwencji, które w rezultacie mogłyby zakłócić bądź zablokować działalność, rzutować na jej dobre imię, relacje z organami administracji skarbowej i publicznej, jak i relacje z kontrahentami. Jednorazowe wykonanie ww. decyzji spowoduje utratę płynności finansowej i paraliż spółki, nie wykluczając jej restrukturyzacji czy upadłości, a co za tym idzie, utratę wielu miejsc pracy, co przełoży się na zubożenie znacznej części społeczeństwa lokalnego. Wydatkowanie tak znacznej kwoty obecnie spowoduje z całą pewnością poważne zachwianie płynności finansowej spółki. W razie wyegzekwowania należnego podatku zajdzie wysokie prawdopodobieństwo konieczności wdrożenia programu restrukturyzacyjnego.

Celem potwierdzenia powyższych okoliczności spółka wraz ze skargą przedłożyła dokumentację finansową w postaci sprawozdań finansowych za ostatnie trzy lata obrotowe, tj. 2018-2021 wraz z sprawozdaniami z badań ww. sprawozdań finansowych. Z przedkładanej dokumentacji finansowej wynika, że spółka osiąga niższy zysk z bieżącej działalności - i tak za 2019 r. wypracowano 3.161.952,57 zł, podczas gdy z 2020 r. wypracowano 2.181.592,14 zł. W takiej sytuacji finansowej, uwzględniając przy tym niezwykle trudną sytuację w branży górniczej, a także niejasne perspektywy poprawy obecnej sytuacji gospodarczej w ujęciu makroekonomicznym, ewentualna realizacja należności wynikających z decyzji może nie tylko być utrudniona, co może doprowadzić do konieczności rozważenia ewentualnego zaistnienia przesłanek restrukturyzacyjnych/upadłościowych. Co istotne - poza skarżoną decyzją, dotycząca czwartego kwartału 2014 r., wobec spółki prowadzone są także inne postępowania.

W konsekwencji konieczność uregulowania należności wynikającej z decyzji, przy jednoczesnym uzyskaniu negatywnych dla spółki decyzji podatkowych we wskazanych w tabeli postępowaniach z całą pewnością doprowadzi do sytuacji, w której zapłata spowoduje załamanie się sytuacji finansowej spółki, wykluczając tym samym jej byt jako podmiotu gospodarczego.

Mając na uwadze powyższe stwierdzono, że podane przez podatnika okoliczności mogą stanowić podstawę do uzyskania ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji.

Sąd wojewódzki odmówił wstrzymania wykonania decyzji, wskazując, że skarżąca we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie wykazała, dlaczego sąd powinien uznać, że jej wykonanie spowoduje znaczną szkodę czy też trudne do odwrócenia skutki. Wraz z wnioskiem nie złożono albowiem dowodów, które uprawdopodabniałyby wskazywane okoliczności i które pozwoliłyby na dokonanie oceny faktycznego wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na możliwość wyrządzenia skarżącej szkody. Z przedłożonej dokumentacji finansowej wynika, że spółka osiągnęła niższy zysk w 2020 r. – 2.181.592,14 zł, w stosunku do roku 2019, w którym zysk wyniósł 3.161.952,57 zł. Zresztą na tę okoliczność mającą świadczyć o złej sytuacji finansowej spółki, wskazuje się bezpośrednio w treści wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Z przedłożonej dokumentacji nie wynika z kolei eksponowana we wniosku okoliczność o złej kondycji ekonomicznej spółki. Nadto potencjalne wydanie wobec skarżącej w przyszłości niekorzystnych dla niej decyzji organu podatkowego w zakresie podatku o towarów i usług za inne okresy i związane z tym prawdopodobieństwo załamania jej sytuacji finansowej, nie świadczy o spełnieniu przesłanki z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: P.p.s.a.).

Uwadze sądu nie uszła niebagatelna kwota zaległości podatkowej z tytułu podatku od towarów i usług, do zapłaty której skarżąca została zobowiązana mocą wydanej w sprawie decyzji, jednakże podkreślenia wymaga, że rodzaj obowiązku, tj. zapłata należności pieniężnej, nie wywołuje stanu nieodwracalnego. Chodzi o świadczenie pieniężne, którego spełnienie z natury rzeczy jest odwracalne. W przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi, istnieje możliwość zwrotu uiszczonej kwoty.

W zażaleniu od powyższego postanowienia pełnomocnik spółki zarzucił sądowi I instancji:

naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez odmowę wstrzymania wykonania decyzji Naczelnika Śląskiego Urzędu Celno - Skarbowego w Katowicach z dnia 21 lutego 2022 r. i wadliwe przyjęcie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonalności decyzji Naczelnika Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Katowicach z dnia 21 lutego 2022 r. z uwagi na niewykazanie przez skarżącą okoliczności powodujących, że wykonanie decyzji spowoduje znaczną szkodę dla skarżącej czy też trudne do odwrócenia skutki, podczas gdy skarżąca w sposób rzetelny i wyczerpujący uprawdopodobniła negatywny wpływ wykonania decyzji na jej sytuację, w szczególności ekonomiczną, przedstawiając przy tym dokumentację finansową spółki;

naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wykonanie decyzji - będące świadczeniem pieniężnym - nie wywołuje stanu nieodwracalnego, tj. w przypadku uwzględnienia skargi istnieje możliwość zwrotu uiszczonej kwoty - podczas gdy takie rozumowanie przeczy istocie wstrzymania wykonalności decyzji, gdyż zdaniem skarżącej wstrzymanie wykonalności decyzji ma służyć ochronie prawnie uzasadnionych interesów skarżącego na czas trwania procesu, a sama możliwość następczego zwrotnego dochodzenia należności od adresata płatności (tu. organu podatkowego), w przypadku późniejszego uwzględnienia skargi, nie będzie miała w praktyce znaczenia w sytuacji, gdy na skutek wcześniejszej realizacji płatności dojdzie do paraliżu kondycji finansowej podatnika.

W zażaleniu wniesiono, na podstawie art. 195 § 2 P.p.s.a., o:

1. uchylenie zaskarżonego postanowienia na posiedzeniu niejawnym przez sąd I instancji, gdyż jak wskazuje całość zaistniałych w niniejszym stanie faktycznym okoliczności, niniejsze zażalenie jest oczywiście zasadne i winno w postępowaniu dojść do rozstrzygnięcia przez sąd I instancji o żądaniu skarżącej;

w każdym zaś przypadku, wobec treści art. 194 § 3 P.p.s.a., o:

2. uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości na posiedzeniu niejawnym oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnego w Gliwicach do ponownego rozpoznania w oparciu o art. 197 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 185 § 1 P.p.s.a.;

3. zasądzenie od organu na rzecz spółki kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych;

4. a także, na podstawie art. 196 § 3 P.p.s.a., o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w całości do czasu rozstrzygnięcia niniejszego zażalenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Należy w pełni zgodzić się z oceną przyjętą przez sąd I instancji, który stwierdził, że skarżąca we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie wykazała, że w niniejszej sprawie na skutek wykonania zaskarżonej decyzji zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Zauważyć należy, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, uregulowana w art. 61 § 3 P.p.s.a., tj. gdy stwierdzono, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody albo niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Z powyższego przepisu wynikają dwa rodzaje obowiązków. Z jednej strony wskazany przepis obciąża wnioskodawcę ciężarem uprawdopodobnienia przesłanek w nim określonych. Z drugiej zaś nakłada na sąd obowiązek dokonania wszechstronnej i rzetelnej oceny wskazanych we wniosku okoliczności z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego, dostępnej wiedzy oraz innych elementów, które pozwalają domniemywać, że wskazane okoliczności mieszczą się w hipotezie art. 61 § 3 P.p.s.a. (zob. postanowienia NSA z dnia 15 grudnia 2005 r. sygn. akt I FZ 633/05, z dnia 16 listopada 2010 r. sygn. akt I FZ 433/10, z dnia 23 września 2014 r. sygn. akt II GZ 518/14).

Rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, należy przede wszystkim zwrócić uwagę, że wymieniony w powyższym przepisie katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania danego rozstrzygnięcia jest zamknięty. Ustawodawca szczegółowo i rygorystycznie wyznaczył podstawy wstrzymania wykonania decyzji, uzależniając tę możliwość od wykazania istnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niewykonywanie ostatecznych aktów administracyjnych jest bowiem stanem niepożądanym, zaś prawo wnoszenia skarg do sądu administracyjnego nie może zakłócać prawidłowego funkcjonowania procesu stosowania i realizowania norm prawa administracyjnego. Oznacza to zatem, że o wstrzymaniu wykonania decyzji sąd może orzec tylko wtedy, jeżeli wykonanie tej decyzji rodzi niebezpieczeństwo spowodowania szkody (majątkowej, a także niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lutego 2013 r., sygn. akt II FSK 1064/12, dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl – CBOSA).

Ponadto zauważyć należy (czego zdaje się nie przyjmować do wiadomości spółka), że powstanie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej, podobnie jak fakt regulowania zobowiązań. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (zob. postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 stycznia 2014 r., II FZ 1350/13 dostępne – CBOSA). Nie można zatem zgodzić się z wywodami pełnomocnika spółki zawartymi w pkt 2 zarzutów zażalenia.

Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 kwietnia 2010 r. sygn. akt II FZ 110/10, dostępne – CBOSA).

Sąd administracyjny, rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji złożony w trybie przepisu art. 61 § 3 P.p.s.a., nie jest uprawniony do samodzielnego poszukiwania okoliczności spełniających kryteria przyznania ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji. To skarżący w celu uzyskania ochrony własnego interesu, występując z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd administracyjny, powinien wykazać istnienie oraz uzasadnienie ustawowych przesłanek. Twierdzenia skarżącego powinny być przy tym poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 13 maja 2010 r., II FZ 182/10, z 4 lipca 2012 r., II OSK 1522/12, z 11 października 2012 r., II OZ 877/12, z 11 stycznia 2013 r., II OSK 2895/12, z 15 stycznia 2013 r.: II OSK 3070/12, I FZ 589/12, I GZ 423/12, II GSK 2086/12, z 22 stycznia 2013 r., II GSK 1990/12, z 29 stycznia 2013 r., II FZ 1048/12, z 15 marca 2013 r., II FSK 410/13, z 4 lipca 2013 r., II GZ 323/13; orzeczenia dostępne w CBOSA).

W świetle powyższego nie naruszała art. 61 § 3 P.p.s.a. przyjęta przez WSA ocena, że skarżąca w złożonym wniosku nie uprawdopodobniła należycie istnienia przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Sąd I instancji trafnie przyjął, że skarżąca we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie wykazała, dlaczego sąd powinien uznać, że jej wykonanie spowoduje znaczną szkodę czy też trudne do odwrócenia skutki. Wraz z wnioskiem nie złożono dowodów, które uprawdopodabniałyby wskazywane okoliczności i które pozwoliłyby na dokonanie oceny faktycznego wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na możliwość wyrządzenia skarżącej szkody. Z przedłożonej dokumentacji finansowej wynika, że spółka osiągnęła niższy zysk w 2020 r. – 2.181.592,14 zł, w stosunku do roku 2019, w którym zysk wyniósł 3.161.952,57 zł. Z przedłożonej dokumentacji nie wynika z kolei eksponowana we wniosku okoliczność o złej kondycji ekonomicznej spółki. Nadto potencjalne wydanie wobec skarżącej w przyszłości niekorzystnych dla niej decyzji organu podatkowego w zakresie podatku o towarów i usług za inne okresy i związane z tym prawdopodobieństwo załamania jej sytuacji finansowej, nie świadczy o spełnieniu przesłanki z art. 61 § 3 P.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. oddalił zażalenie jako nieuzasadnione.