Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 13 stycznia 2026 r., sygn. akt II SA/Bk 1930/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Suwałkach z dnia 23 października 2025 r., nr KO.801/59/25 w przedmiocie ustalenia wysokości nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: oddalić zażalenie.

Decyzją z 23 października 2025 r., nr KO.801/59/25, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Suwałkach po rozpoznaniu odwołania J.M. (dalej "skarżąca") utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S. z 28 lipca 2025 r., nr GOPS 81821-13.N.2025, w przedmiocie ustalenia wysokości nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego w kwocie 32.155,90 zł za okres od 27 sierpnia 2024 r. do 30 czerwca 2025 r. i zobowiązania do jego zwrotu.

W skardze na powyższą decyzję skarżąca, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143, dalej "P.p.s.a.") wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości, z uwagi, że zachodzi przesłanka niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody z uwagi na to, iż przedmiotem decyzji jest zobowiązanie o charakterze pieniężnym, a stan faktyczny sprawy uzasadnia przekonanie, że skarżąca nie działała w złej wierze i została w sposób nieprawidłowy pouczona o ciążących nań obowiązkach, a nadto stan majątkowy skarżącej nie jest wystarczający do uiszczenia tak znacznej kwoty, co w konsekwencji może przełożyć się na wszczęcie egzekucji przez organ, skutkujące niemożnością zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencjalnych swoich, jak i swojej rodziny, w tym niepełnosprawnego, całkowicie ubezwłasnowolnionego syna, którego opiekunem została ustanowiona.

Postanowieniem z 23 grudnia 2025 r. Kolegium odmówiło wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z 13 stycznia 2026 r., sygn. akt II SA/Bk 1930/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, działając w oparciu o art. 61 § 3 P.p.s.a., odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że uzasadnienie złożonego przez skarżącą wniosku było bardzo lakoniczne i ogólnikowe. Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, nie skonkretyzowała w nim szczegółowo swojej sytuacji finansowej i życiowej oraz nie załączyła dokumentów na poparcie swoich twierdzeń. Niemniej jednak możliwe było ustalenie niektórych faktów relewantnych dla oceny wniosku w oparciu o dokumenty zawarte w aktach administracyjnych. I tak, z decyzji Prezesa KRUS z 25 marca 2022 r. wynika, że Skarżąca od 1 marca 2022 r. uzyskiwała emeryturę rolniczą w kwocie 1218,44 zł, jednakże wypłata została wstrzymana na wniosek na mocy decyzji Prezesa KRUS z 29 sierpnia 2022 r. Na mocy decyzji SKO w Suwałkach z 4 października 2022 r. skarżąca otrzymywała od 1 września 2022 r. świadczenie pielęgnacyjne, jednakże decyzja w tym zakresie została na wniosek strony uchylona decyzją Wójta Gminy S. z 7 lipca 2025 r. Aktualnie syn skarżącej od 27 sierpnia 2024 r. jest uprawniony do świadczenia wspierającego. Od 1 marca 2025 r. do 31 sierpnia 2031 r. świadczenie wspierające wynosi 3.383 zł miesięcznie (pismo ZUS, k. 66 akt admin.). Z akt administracyjnych wynika również, że skarżąca sprawuje stałą (całodobową) opiekę nad swoim ubezwłasnowolnionym całkowicie synem (ur. [...] r.), który jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym oraz jest niezdolny do samodzielnej egzystencji. Skarżąca prowadzi z synem wspólne gospodarstwo domowe.

Na podstawie powyższego stanu faktycznego Sąd I instancji uznał, że nie sposób jednak ustalić, czy sama skarżąca nie posiada własnego źródła dochodu. W aktach brak jest przede wszystkim zaświadczenia o dochodach z urzędu skarbowego. Nie jest też znana kwota stałych miesięcznych obciążeń finansowych (m.in. czynsz, energia elektryczna, woda, gaz, ewentualne ubezpieczenie na życie, leki itp.). Brak jest także informacji, czy jakaś inna osoba partycypuje w kosztach bieżącego utrzymania gospodarstwa domowego. Faktem jest, że syn skarżącej jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym i z tego powodu opieka nad nim może wymagać większych nakładów finansowych, niemniej jednak do wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nie dołączono faktur, rachunków lub innych dokumentów potwierdzających ponoszenie opłat np. za leki czy też inne wyroby medyczne. Nie jest też znany stan konta (kont) bankowych skarżącej, wysokość posiadanych środków w gotówce, ani też to, czy skarżąca jest właścicielem pojazdów mechanicznych lub innych wartościowych przedmiotów.

W ocenie Sądu, zasądzona kwota tytułem nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości 32.155,90 zł niewątpliwie stanowi obciążenie dla skarżącej. Niemniej jednak powołane we wniosku okoliczności były niewystarczające, aby Sąd mógł stwierdzić, jakie skutki w odniesieniu do jej sytuacji finansowej wywoła ewentualne wykonanie decyzji. Dopiero bowiem porównanie wydatków skarżącej z jej majątkiem czynnym mogłoby pozwolić na ustalenie okoliczności, czy wykonanie zaskarżonej decyzji spowodowałoby trudne do odwrócenia skutki lub groźbę wystąpienia znacznej szkody. Skarżąca ograniczyła się do ogólnikowych twierdzeń, które nie zostały poparte dowodami potwierdzającymi ich zasadność. Pochodząca z akt administracyjnych informacja o świadczeniu wspierającym dla syna w wysokości 3.383 zł jawi się jako niewystarczająca. W tym świetle, w ocenie Sądu, argumentacja wniosku była gołosłowna i nieprzekonywująca.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżając je w całości zarzuciła naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na treść decyzji, tj. art. 61 § 2 P.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że wstrzymanie wykonania decyzji, której przedmiotem jest zwrot świadczenia pielęgnacyjnego nie zostało należycie wykazane, podczas gdy sam przedmiot sprawy i obowiązek zwrotu kwoty blisko 33.000 zł rodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków z punktu widzenia skarżącej, która samodzielnie opiekuje się całkowicie ubezwłasnowolnionym synem, co wynika z akt sprawy zawierających dokumenty wykazujące sytuację materialną i osobistą skarżącej.

W oparciu o powyższy zarzut skarżąca wniosła o:

1. zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w przedmiocie ustalenia wysokości nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego w kwocie 32.155,90 zł za okres od 27 sierpnia 2024 r. do 30 czerwca 2025 r. i zobowiązania do jego zwrotu;

2. zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego wywołanego zażaleniem, w tym kosztów zastępstwa procesowego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym według norm przepisanych;

3. przeprowadzenie dowodów z dokumentów:

- wydruku z rachunku bankowego i potwierdzeń wpłat celem wykazania wysokości miesięcznego dochodu skarżącej i jej trudnej sytuacji życiowej, w tym materialnej;

- paragonów, faktur i potwierdzeń zakupów celem wykazania wysokości miesięcznych kosztów utrzymania skarżącej i jej syna oraz niezbędnych wydatków, a także trudnej sytuacji rodziny.

W uzasadnieniu zażalenia przedstawiono argumentację na poparcie podnoszonych zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego musi w sposób przekonujący pokazać konkretne relacje między brakiem jego wstrzymania, a wystąpieniem niebezpieczeństw z art. 61 § 3 P.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 21 grudnia 2006 r., sygn. akt I FZ 525/06). Z konstrukcji powyższego przepisu wynika zatem, że wnioskodawca powinien w sposób wnikliwy uzasadnić wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, przedstawiając spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. W oparciu o ww. przepis sąd ocenia bowiem, czy w świetle przywołanej przez stronę skarżącą argumentacji zachodzą przesłanki do wstrzymania wykonania danego aktu administracyjnego.

W orzecznictwie wskazuje się, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i ich konkretyzacja w przedstawionym przez stronę materiale dowodowym, w szczególności poprzez przedstawienie konkretnych zdarzeń oraz dokumentacji, które mogłyby uprawdopodobnić, że w stosunku do strony zachodzą okoliczności o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. (zob. B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 61 i powołane tam orzecznictwo). Ma to tym większe znaczenie, że instytucja wstrzymania wykonania decyzji jest wyjątkiem od określonej w art. 61 § 1 P.p.s.a. zasady, zgodnie z którą złożenie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji.

Odnosząc powyższe do realiów rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że jak trafnie wskazał Sąd I instancji, skarżąca nie przedstawiła żadnej argumentacji na poparcie złożonego wniosku. Argumentację taką przedstawiono dopiero w zażaleniu, jednakże także i te argumenty nie są wystarczające do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, bowiem nie obrazują w pełni sytuacji finansowej skarżącej. Skarżąca przedstawiła bowiem jedynie dochody takie jak: otrzymywane świadczenie emerytalne w kwocie 1892,96 zł za miesiące listopad i grudzień 2025 r. a także świadczenie w wysokości 215,84 zł oraz świadczenie wspierające na syna, które w miesiącu grudniu 2025 r. zostało wypłacone w kwocie 3383 zł (22 grudnia 2025 r.) oraz 3846,56 (12 grudnia 2025 r.), co dało łączną kwotę w miesiącu grudniu 2025 r. - 9338,36 zł. Skarżąca przedstawiła również szereg paragonów, które w największej mierze wykazały dokonane przez nią zakupy artykułów spożywczych i domowych, w niewielkiej mierze lekarstw. Załączono również fakturę na zakup paliwa na kwotę 254,70 zł, jednakże z akt sprawy nie wynika czy skarżąca posiada samochód czy też nie. Skarżąca przedłożyła także dwie faktury VAT za obsługę komunalną Gminy S., z których wynika, że w miesiącu sierpniu 2025 r. opłata wyniosła 115,88 zł, zaś w miesiącu listopadzie 2025 r. – 80,98 zł, a także opłaty za abonament w miesiącach I-XII 2024 r. na kwotę 540 zł oraz I-XII 2025 r. – 504 zł (miesięczny koszt – 42 zł). Przedłożono również wykaz opłat (k. 66 akt sądowych), jednakże nie wynika z nich czego dotyczą oraz szczegółowe rozliczenie zużycia energii elektrycznej za okres od 30 czerwca 2025 r. do 31 grudnia 2025 r. na kwotę 1246,08 zł (miesięcznie – 207,68 zł). Ponadto do zażalenia dołączono faktury i rachunki na zakup drzwi – 5050 zł, sofy – 6210,55 zł, lampy – 686,95 zł, stolików kawowych – 1028,27 zł czy osuszaczy powietrza – 598,89 zł oraz 449,10 zł.

Biorąc pod uwagę kwotę dochodów skarżącej za miesiąc grudzień 2025 r. - 9338,36 zł w kontrze przedstawionych przy zażaleniu dokumentów ponoszonych wydatków oraz niepełne przedstawienie jej sytuacji materialnej (choćby kwotę zakupu benzyny), nie sposób jednoznacznie stwierdzić, że ponoszone przez nią koszty uprawdopodabniają możliwość zastosowania ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zdaje sobie w pełni sprawę, że stan zdrowia syna skarżącej wymaga od niej pełnego poświęcenia nie tylko osobistego ale także materialnego, jednakże kwestia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w oparciu o przedstawione dokumenty oraz ogół okoliczności niniejszej sprawy, nie uzasadnia skorzystania z możliwości przewidzianej w art. 61 § 3 P.p.s.a.

Podkreślić należy również, że powstanie po stronie skarżącej zobowiązania o charakterze finansowym, także w przypadku gdy zobowiązanie to jest znacznej wysokości, samo w sobie nie stanowi przesłanki wstrzymania wykonania decyzji. Przesłanka taka zaistnieje dopiero wówczas, gdy poniesienie określonych wydatków będzie skutkowało powstaniem znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków. Skarżąca nie przedstawiła jednak pełnej argumentacji, która mogłaby uprawdopodobnić, że w sprawie zachodzi zagrożenie wystąpienia takiej sytuacji. Brak przedstawienia stosownej, w pełni obrazującej stan majątkowy dokumentacji co do swojej sytuacji materialnej nie pozwala ocenić, w jaki sposób obowiązek poniesienia ustalonych w zaskarżonej decyzji wydatków będzie oddziaływał na sytuację materialną i bytową skarżącej, co w konsekwencji nie pozwala przyjąć, że w sprawie zmaterializowała się przesłanka z art. 61 § 3 P.p.s.a.

Ponadto, zauważyć należy, że zaskarżona decyzja nie wywołuje skutku nieodwracalnego, skoro chodzi o świadczenie pieniężne, którego spełnienie z natury rzeczy jest odwracalne. W razie uwzględnienia skargi istnieje możliwość zwrotu uiszczonej już kwoty. Skarżąca nie jest też pozbawiona instrumentów prawnych łagodzących rygor związany z obciążeniami wynikającymi z aktów administracyjnych, takich jak m.in. odroczenie terminu zapłaty należności pieniężnej lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Do postępowań w tej materii właściwe są organy administracji.

W tej sytuacji, wobec braku zaistnienia przesłanek do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, należało uznać, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.