Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Barbara Romanczuk, Sędziowie sędzia WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Jakub Dębowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 maja 2026 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Suwałkach z dnia 23 października 2025 r. nr KO.801/59/25 w przedmiocie ustalenia wysokości nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z 23 października 2025 r. nr KO.801/59/25 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Suwałkach (dalej: "SKO" lub "Kolegium") utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Sejny (dalej: "Wójt") z 28 lipca 2025 r. nr GOPS 81821-13.N.2025 w przedmiocie ustalenia J. M. (dalej także: "skarżąca") wysokości nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego i zobowiązania do jego zwrotu.

U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia.

Decyzją z dnia 4 października 2022 r. nr KO.801/279/22 Kolegium przyznało skarżącej świadczenie pielęgnacyjne od dnia 1 września 2022 r. na czas nieokreślony, w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem P. M..

Następnie na wniosek skarżącej z 30 czerwca 2025 r. Wójt decyzją z 7 lipca 2025 r. nr GOPS 81821-U-13.2025 uchylił skarżącej świadczenie pielęgnacyjne zgodnie z żądaniem od 1 lipca 2025 r.

W dniu 21 lipca 2025 r. Wójt uzyskał drogą elektroniczną informację, że P. M. od 27 sierpnia 2024 r. jest uprawniony do świadczenia wspierającego.

Mając na uwadze powyższą okoliczność, a także treść art. 63 ust. 6 i ust. 11 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429 ze zm., dalej też jako: "u.ś.w."), decyzją z dnia 28 lipca 2025 r. Wójt ustalił, że świadczenie pielęgnacyjne wypłacone skarżącej za okres od 27 sierpnia 2024 r. do 30 czerwca 2025 r. w wysokości 32 155,90 zł zostało nienależnie pobrane i podlega zwrotowi (pkt 1) i zobowiązał ją do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego w ww. wysokości na wskazane konto Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Sejnach.

Od powyższej decyzji odwołanie do Kolegium wniosła J. M., wskazując że decyzja ta jest krzywdząca, gdyż świadczenie pobierała zgodnie z prawem. Podała, że od urodzenia zajmuje się niepełnosprawnym synem, w związku z czym ponosi duże koszty związane z jego leczeniem, w tym rehabilitacją i zakupem leków. Podała, że od chwili powzięcia informacji o świadczeniu wspierającym zaczęła się o nie ubiegać, nie wiedząc czy syn je otrzyma. Dodała, ze nie była świadoma, że będzie musiała zwracać przyznane jej świadczeni pielęgnacyjne. Nie została bowiem poinformowana o tym, że nie można łączyć tych dwóch świadczeń.

Kolegium opisaną na wstępie decyzją z 23 października 2025 r. utrzymało w mocy decyzję Wójta z 28 lipca 2025 r.

W uzasadnieniu decyzji SKO przedstawiło regulacje u.ś.r., wskazując m. in., że ustawa ta określa warunki nabywania prawa do świadczenia kierowanego do osób niepełnosprawnych mających potrzebę wsparcia oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia. Jednocześnie w ustawie zawarto normy kolizyjne regulujące sytuacje zbiegu różnych świadczeń pomocowych oraz przepisy dostosowujące dotyczące kontynuacji otrzymywanych dotychczas świadczeń rodzinnych. Organ powołał się na art. 63 ust. 1, ust. 6 i nast. u.ś.w.

Dalej SKO wskazało, że zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego określa ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1208, dalej też jako: "u.ś.r."). Zgodnie z art. 30 ust. 1 u.ś.r., osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Art. 30 ust. 2 u.ś.r. określa, kiedy to świadczenia rodzinne uważa się za nienależnie pobrane, jednakże zdaniem SKO w niniejszej sprawie ma zastosowanie przepis szczególny, tj. art. 63 ust. 11 u.ś.w., który to wskazuje, że za nienależnie pobrane świadczenie pielęgnacyjne uważa się świadczenie wypłacone za okres, za który osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające.

W ocenie Kolegium przepisy jednoznacznie wskazują, że opiekun osoby niepełnosprawnej nie ma prawa do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego w tym samym okresie, w którym osoba z niepełnosprawnością będzie pobierała świadczenie wspierające. Skorzystanie z prawa do świadczenia wspierającego wiąże się z tym, że opiekun osoby niepełnosprawnej traci prawo do dotychczas pobieranego świadczenia pielęgnacyjnego. Wobec tego świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem nienależnie pobranym, skoro zostało wypłacone za okres przyznanego osobie z niepełnosprawnością świadczenia wspierającego.

W ocenie SKO stan faktyczny w niniejszej sprawie jest bezsporny. Organ przypomniał, że Kolegium decyzją z 4 października 2022 r. nr KO.801/279/22 przyznało skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaną opieką nad synem P. M. od dnia 1 września 2022 r. na czas nieokreślony. Wójt w związku z coroczną waloryzacją zmieniał ww. akt w zakresie wysokości kwoty przyznanego świadczenia (decyzja z 5 stycznia 2023 r. nr GOPS 81821-Z-13.2023; decyzja z 4 stycznia 2024 r. nr GOPS 81821-Z-13.2024; decyzja z 8 stycznia 2025 r. nr GOPS 81821-Z-13.2025). Z dokumentacji znajdującej się w aktach spraw wynika, że strona 30 czerwca 2025 r. wniosła o uchylenie decyzji Kolegium z 4 października 2022 r. KO.801/279/22 orzekającej o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Wobec tego organ I instancji uchylił z dniem 1 lipca 2025 r. ww. decyzję. Z ustaleń poczynionych w sprawie przez organ, wynika że P. M. od dnia 27 sierpnia 2024 r. jest uprawniony do świadczenia wspierającego.

Następnie SKO stwierdziło, że analizując akta sprawy trudno poddać w wątpliwość stanowisko wyrażone przez organ I instancji. Bezspornie świadczenie pielęgnacyjne wypłacone stronie za okres od 27 sierpnia 2024 r. do 30 czerwca 2025 r. miało charakter "świadczenia nienależnie pobranego", bowiem od tej daty podopieczny otrzymał świadczenie wspierające. Co prawda strona złożyła w organie pierwszej instancji wniosek o rezygnację ze świadczenia pielęgnacyjnego od 1 lipca 2025 r., ale dopiero 30 czerwca 2025 r. W ocenie organu twierdzenia te nie zmieniają jednak faktu, że w wyżej wymienionym okresie świadczenie pielęgnacyjne było wypłacane stronie mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W tej sytuacji argumentacja odwołania dotycząca, że strona nie była świadoma, że będzie musiała zwracać pobrane zgodnie z prawem świadczenie pielęgnacyjne, nie ma znaczenia w stanie faktycznym sprawy. Na datę ustalenia prawa do świadczenia wspierającego osobie wymagającej opieki, strona pobierała przyznane jej uprzednio świadczenie pielęgnacyjne. Zatem w sprawie nastąpił zbieg konkurencyjnych świadczeń, co oznacza, że podlega ono zwrotowi. Ponadto SKO wskazało, że z powołanych wyżej przepisów wynika, że świadczenie pielęgnacyjne powinno zostać uchylone po przyznaniu osobie z niepełnosprawnością świadczenia wspierającego - od dnia, od którego ZUS przyznał tej osobie świadczenie wspierające.

Końcowo organ zaznaczył, że w decyzji Kolegium z 4 października 2022 r. przyznającej stronie bezterminowo świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad synem począwszy od 1 września 2022 r. strona została pouczona, że zgodnie z przepisem art. 25 ust. 1 u.ś.r., w przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do otrzymywanego świadczenia, jest zobowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tych okolicznościach właściwego podmiotu wypłacającego świadczenia rodzinne. Ponadto w aktach sprawy znajduje się pismo Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Sejnach z dnia 18 września 2023 r. zatytułowane "Informacja", która zawiera wytyczne o zmianie w zasadach dotyczących uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego. Powyższa informacja została doręczona stronie dnia 19 września 2023 r. Zatem skarżąca została pouczona o warunkach przyznania prawa do świadczenia i okolicznościach, w następstwie których prawo to ustanie, a wypłacone świadczenie podlegać będzie zwrotowi.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem SKO J. M., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1. art. 30 ust. 1 u.ś.w. poprzez oparcie decyzji na domniemaniu faktycznym, że skarżąca nienależnie pobrała przyznane świadczenie pielęgnacyjne bez uwzględnienia tego, czy okoliczności niniejszej sprawy pozwalają na wyprowadzenie takich wniosków, a w szczególności bez dokonania ustaleń, czy skarżąca pozostawała w dobrej, czy w złej wierze bądź czy była świadoma, że świadczenie może być pobrane nienależnie;

2. art. 63 ust. 11 u.ś.w. w zw. z art. 30 u.ś.r. poprzez ich niewłaściwą interpretację oraz różnicowanie sytuacji osoby, której podopieczny uzyskał świadczenie wspierające, w stosunku do osoby, która z innych przyczyn utraciła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, a ponadto przyjęcie, że skarżąca była pouczona o braku prawa do pobierania świadczenia, podczas gdy warunkiem uznania świadczenia rodzinnego za nienależnie pobrane jest świadomość świadczeniobiorcy braku prawa do pobierania danego świadczenia, którego skarżąca nie miała;

II. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:

1. art. 7, art. 8 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 r. (dalej: "k.p.a.") poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, gdyż ciężar udowodnienia winien obciążać właściwy organ, nie zaś skarżącą;

2. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie okoliczności związanych z datą poinformowania skarżącej o przyznaniu prawa do zasiłku wspierającego, jak również faktem przyznania prawa wstecz, a zatem niemożności przewidzenia powyższego przez skarżącą, a w konsekwencji braku jej świadomości oraz złej wiary w tym również niemożności wyprowadzenia wniosku, że skarżąca nienależnie pobrała świadczenie pielęgnacyjne.

Zdaniem skarżącej powyższe skutkowało zasadniczymi błędami w ustaleniach stanu faktycznego sprawy, tj.

1) błędnym podtrzymaniem stanowiska organu I instancji i ustaleniem, że skarżąca nienależnie pobrała świadczenie pielęgnacyjne za okres od dnia 27 sierpnia 2024 r. do dnia 30 czerwca 2025 r., podczas gdy z uwagi na nieznajomość prawa, nie wiedziała jakie będą konsekwencje przyznania synowi skarżącej świadczenia wspierającego z datą wsteczną;

2) przyjęciem przez organ I Instancji, że pismo zatytułowane "Informacja" z dnia 18 września 2023 r. jest wystarczające do ustalenia złej wiary i wiedzy skarżącej o tym, że pobierane świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem nienależnie pobranym, podczas gdy skarżąca jest osobą starszą i nie posiada wiedzy niezbędnej do zrozumienia zawiłości prawnych, które nie zostały jej dostatecznie wyjaśnione na etapie składania w imieniu syna wniosku o przyznanie świadczenia wspierającego, a nadto mimo osobistej obecności w Urzędzie Gminy Sejny nie otrzymała informacji, co powinna zrobić w związku z faktem otrzymywanego świadczenia pielęgnacyjnego i jednoczesnego złożenia wniosku o przyznanie synowi świadczenia wspierającego.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej szerzej odniosła się do każdego z powyżej wskazanych zarzutów. Powołując się na wyrok NSA z 18 kwietnia 2013 r. I OSK 1701/12 oraz wojewódzkich sądów administracyjnych, w tym: w Łodzi z 29 stycznia 2025 r. II SA/Łd 779/24, w Rzeszowie z 25 września 2024 r. II SA/Rz 648/24 i w Poznaniu z 2 lipca 2025 r. II Sa/Po 487/25 wskazała, że przyznanie świadczenia wspierającego z mocą wsteczną nie może mieć wpływu na ocenę świadomości w aspekcie należnego świadczenia pobieranego przed wydaniem decyzji, gdyż samo złożenie wniosku nie oznacza, że świadczenie zostanie przyznane. Dodała, że na mocy art. 63 ust. 9 u.ś.w. to na organie ciążył obowiązek wstrzymania wypłaty świadczeń w przypadku zdezaktualizowania się podstaw do ich przyznania, a takie działania podjął nie organ, tylko sama skarżąca składając w organie I instancji wniosek o przyznanie świadczenia wspierającego, gdzie została poinformowana o konieczności złożenia wniosku dot. rezygnacji ze świadczenia pielęgnacyjnego w czerwcu 2025 r. Skarżąca nie miała świadomości, że przyznane świadczenie jej się nie należy, jak również nie mogła przewidzieć, że prawo do świadczenia wspierającego na niepełnosprawnego syna zostanie przyznane wstecz. Dodała, że podstawę do żądania zwrotu wypłaconego świadczenia stanowi art. 30 ust. 1 u.ś.r., gdyż przepisy u.ś.w. nie zwierają odrębnych regulacji w tym zakresie. Z kolei art. 30 ust. 2 u.ś.r. ściśle określa przypadki, w których pobrane świadczenie uznaje się za nienależnie pobrane. W dalszej części uzasadnienia pełnomocnik wskazała, że nie ma podstaw ku temu, by inaczej traktować osobę, której podopieczny uzyskał świadczenie wspierające, niż osobę, która z innych przyczyn utraciła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. W tych okolicznościach zachowuje aktualność wniosek płynący z orzecznictwa sądów administracyjnych, a dokładniej wskazanie, że warunkiem, uznania świadczenia rodzinnego za nienależnie pobrane jest świadomość świadczeniobiorcy o braku prawa do pobierania danego świadczenia, która to świadomość musi wynikać z uprzedniego pouczenia. W ocenie pełnomocnika nie sposób podzielić twierdzenia organu, że skarżąca była prawidłowo pouczona o tym, w jakim przypadku świadczenie pielęgnacyjne stanie się nienależnie pobranym, a tym bardziej o tym, że w przypadku przyznania świadczenia wspierającego z mocą wsteczną będzie zobowiązana do zwrotu świadczenia pielęgnacyjnego wypłaconego za ten okres.

W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz umorzenie postępowania.

W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoje stanowisko oraz wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądowej dokonywanej z punku widzenia kryterium legalności jest decyzja Kolegium utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w sprawie ustalenia, że kwota 32 155,90 zł pobrana przez skarżącą tytułem świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem w okresie od 27 sierpnia 2024 r. do dnia 30 czerwca 2025 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym i podlega zwrotowi.

Kluczową kwestią dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego stało się ustalenie czy organy administracji publicznej orzekające w sprawie, prawidłowo uznały, że kwoty świadczenia pielęgnacyjnego za okres wskazany w sentencji decyzji są nienależnie pobranymi świadczeniami w rozumieniu art. 63 ust. 11 u.ś.w.

W tym miejscu przypomnieć należy, że z dniem 1 stycznia 2024 r. weszły w życie przepisy u.ś.w. Ustawa ta dokonała znaczącej zmiany dotychczasowej polityki Państwa w zakresie wsparcia osób z niepełnosprawnościami i ich rodzin. Ustawa wprowadziła do systemu prawnego nowy rodzaj świadczenia - świadczenie wspierające, które jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy, ma na celu udzielenie osobom z największymi trudnościami w samodzielnym funkcjonowaniu pomocy służącej częściowemu pokryciu wydatków związanych z zaspokojeniem szczególnych potrzeb życiowych tych osób. Świadczenie wspierające, w odróżnieniu od świadczeń opiekuńczych przeznaczonych dla opiekuna osoby wymagającej opieki jest świadczeniem kierowanym bezpośrednio do osoby z niepełnosprawnościami. Ustawa ta wprowadziła zmiany również w przepisach regulujących zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego. Celem zmian w ustawie o świadczeniach rodzinnych było umożliwienie podejmowania aktywności zawodowej przez opiekunów osób niepełnosprawnych uprawnionych do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna. Natomiast dla niepełnosprawnych osób pełnoletnich przewidziane jest świadczenie wspierające, z którego osoby takie w założeniu ustawodawcy mają finansować koszty opieki (por. uzasadnienie do rządowego projektu ustawy o świadczeniu wspierającym, druk nr 3130 Sejmu RP IX kadencji).

Z art. 9 ust. 1-3 u.ś.w. wynika, że ustalenie prawa do świadczenia wspierającego oraz jego wypłata następują na wniosek osoby, o której mowa w art. 3 ust. 2, lub osoby upoważnionej do jej reprezentowania. Wniosek składa się nie wcześniej niż w miesiącu, w którym decyzja ustalająca poziom potrzeby wsparcia stała się ostateczna. Wniosek składa się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Przyznanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych świadczenia wspierającego nie wymaga wydania decyzji. ZUS wydaje decyzję w sprawach odmowy przyznania świadczenia wspierającego, uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia wspierającego oraz nienależnie pobranego świadczenia wspierającego (art. 13 ust. 1 i 4).

W myśl art. 63 ust. 1 u.ś.w., w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym (u.ś.r.), do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Art. 63 ust. 2 u.ś.w. stanowi, że osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym (u.ś.r.), zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4.

Z art. 63 ust. 6 u.ś.w. wynika, że świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51, nie przysługują jeżeli osoba wymagająca opieki ma przyznane prawo do świadczenia wspierającego. Złożenie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wspierającego powoduje, że wypłata świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51 podlega wstrzymaniu, co wynika z art. 63 ust. 9 u.ś.r.

W art. 63 ust. 11 u.ś.w. ustawodawca wyjaśnił natomiast, że świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51, wypłacone za okres, za który osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające, uznaje się za nienależnie pobrane.

Dla rozpoznawanej sprawy istotne znaczenie mają regulacje odnoszące się do zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego (przysługującego opiekunowi) oraz do świadczenia wspierającego (przysługującego osobie niepełnosprawnej, nad którą sprawowana jest opieka). Wynikają z nich trzy jednoznaczne w treści reguły:

Po pierwsze, jeżeli osoba wymagająca opieki ma przyznane prawo do świadczenia wspierającego, opiekunowi nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy (art. 63 ust. 6 u.ś.w.).

Po drugie, jeżeli osoba wymagająca opieki lub osoba uprawniona do jej reprezentowania złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wspierającego wypłata świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego podlega wstrzymaniu (art. 63 ust. 9 u.ś.w.).

Po trzecie, świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy wypłacone (opiekunowi) za okres, za który osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające, jest świadczeniem nienależnie pobranym (art. 63 ust. 11 u.ś.w.).

Z powyższego wynika, że ustawodawca w sposób jednoznaczny wykluczył dopuszczalność jednoczesnego (za ten sam okres czasu) pobierania świadczenia pielęgnacyjnego (przez opiekuna) oraz świadczenia wspierającego (przez osobę niepełnosprawną). Intencja ustawodawcy wynika z faktu, że jakkolwiek beneficjentami obydwu świadczeń są inne osoby, to jednak świadczenia te pełnią dokładnie tą samą funkcję. Świadczenie wspierające ma posłużyć osobie niepełnosprawnej do pokrycia kosztów opieki sprawowanej przez inną osobę. Nie jest zatem możliwe, aby obydwa świadczenia były pobierane jednocześnie za ten sam okres, nawet przez inne osoby.

Kwalifikacja świadczenia pielęgnacyjnego jako nienależnie pobranego opiera się wyłącznie na elemencie obiektywnym – zbiegu ze świadczeniem wspierającym. Dla rozstrzygnięcia nie mają zatem żadnego znaczenia okoliczności subiektywne, tj. zła wola czy wina osoby pobierającej świadczenie pielęgnacyjne, a nawet świadomość tej osoby, że pobiera nienależnie świadczenie. Art. 63 ust. 11 u.ś.w. jest przepisem szczególnym, stanowiącym odrębną od zasad ogólnych (art. 30 ust. 2 u.ś.r.) podstawę kwalifikacji świadczeń jako nienależnie pobranych (tak: wyrok WSA w Lublinie z 1 kwietnia 2026 r. II SA/Lu 11/26).

Jak zaznaczył zaś WSA w Poznaniu w wyroku z 16 października 2025 r. II SA/Po 457/25 w przypadku zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oraz prawa do świadczenia wspierającego art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. nie ma zastosowania ze względu na treść art. 63 ust. 6 oraz ust. 11 u.ś.w. Przepisy u.ś.w. stanowią lex specialis w stosunku do przepisów u.ś.r. Świadczenie wspierające oraz świadczenie pielęgnacyjne są bowiem świadczeniami konkurencyjnymi. Ustawodawca wprowadził regulację, zgodnie z którą opiekun osoby niepełnosprawnej traci prawo do pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego w czasie, gdy osoba z niepełnosprawnością pobiera świadczenie wspierające. Innymi słowy, skorzystanie przez osobę z niepełnosprawnością z prawa do świadczenia wspierającego wiąże się z tym, że jej opiekun traci prawo do dotychczas pobieranego świadczenia pielęgnacyjnego. Co istotne, art. 63 ust. 11 u.ś.w. jest regulacją odrębną i niezależną od art. 30 ust. 2 u.ś.r. Oznacza to, że poza przesłanką jednoczesnego pobierania dwóch świadczeń, regulacja ta nie wymaga spełnienia innych warunków dla uznania, że świadczenie pielęgnacyjne zostało nienależnie pobrane. Na definicję nienależnie pobranego świadczenia określoną w art. 63 ust. 11 u.ś.w. składa się bowiem wyłącznie element obiektywny w postaci pobrania przez opiekuna świadczenia pielęgnacyjnego w tym samym okresie, za który jego podopieczny otrzymał świadczenie wspierające, z kolei element subiektywny, czyli stan świadomości (woli) osoby pobierającej świadczenie pielęgnacyjne pozostaje zasadniczo bez znaczenia (por. wyrok WSA w Łodzi z 19 grudnia 2025 r., II SA/Wr 551/25; wyrok WSA w Gliwicach z 26 listopada 2025 r., II SA/Gl 981/25; wyrok WSA w Kielcach z 25 listopada 2025 r., II SA/Ke 401/25; wyrok WSA w Gliwicach z 21 listopada 2025 r., II SA/Gl 1128/25; wyrok WSA w Warszawie z 22 października 2025 r., VIII SA/Wa 690/25; wyrok WSA w Białymstoku z 16 października 2025 r., II SA/Bk 1318/25; wyrok WSA w Gdańsku z 15 października 2025 r., II SA/Gd 422/25; wyrok WSA w Lubinie z 8 maja 2025 r., II SA/Lu 74/25 oraz wyrok WSA w Gliwicach z 23 maja 2025r., II SA/Gl 1671/24; wyrok WSA we Wrocławiu 14 stycznia 2026 r., IV SA/Wr 413/25; http;//orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu ustalenia dokonane w badanej obecnie sprawie przez organy są wystarczające i mogą stanowić podstawę do poddania kontroli legalności stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji. Stan faktyczny sprawy został ustalony zgodnie z wymogami stawianymi art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Ocena zgromadzonego materiału dokonana została natomiast zgodnie z zasadami swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), a motywy którymi kierowały się organy zostały szczegółowo wyjaśnione w uzasadnieniu decyzji. Przekazane akta sprawy dostatecznie przedstawiają konieczne do zastosowania przepisów prawa materialnego okoliczności faktyczne.

Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, że ostateczną decyzją z 4 października 2022 r. nr SKO.801/279/22 przyznało skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem P. M. na okres od 1 września 2022 r., na czas nieokreślony. Z akt tych wynika także, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał synowi skarżącej świadczenie wspierające na okres od 27 sierpnia 2024 r. do dnia 31 marca 2031 r. (k. 66 akt). Decyzja Kolegium z 4 października 2022 r. została uchylona z dniem 1 lipca 2025 r. zgodnie z wnioskiem skarżącej z dnia 30 czerwca 2025 r., decyzją Wójta z 7 lipca 2025 r. Decyzja uchylająca jest prawomocna (nie wniesiono od niej odwołania).

W tej sytuacji wobec jednoznacznego brzmienia art. 63 ust. 6 i 11 u.ś.w., organy obu instancji zasadnie uznały że świadczenie pielęgnacyjne pobrane przez skarżącą w okresie od 27 sierpnia 2024 r. do dnia 30 czerwca 2025 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym.

Zasadnie też organy obu instancji wskazały, że ustawowo określonymi przesłankami do uznania świadczenia za nienależnie pobrane w przypadku pobierania świadczenia wspierającego, jest wyłącznie obiektywny element w postaci jednoczesnego pobierania dwóch świadczeń. Wynika to wprost z art. 63 ust. 11 u.ś.w., kształtującego prawną konstrukcję świadczenia nienależnie pobranego. Sąd nie podziela również zarzutu braku nienależytego poinformowania skarżącej o ciążących na niej obowiązkach oraz skutkach niewywiązania się z tych obowiązków w przypadku przyznania synowi świadczenia wspierającego. Z nadesłanych akt administracyjnych wynika, że organ I instancji informował o wejściu w życie nowego świadczenia i skutkach jakie się z tym wiążą dla osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne. O ile faktycznie informacja z dnia 18 września 2023 r. (k. 29 akt organu I instancji) jest rozbudowana, to jednak zostały w niej wytłuszczone i podkreślone fragmenty istotne dla osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne. Pouczenie zawierało także wyjaśnienia dotyczące przesłanek negatywnych do przyznania świadczenia oraz informację odnośnie prawa wyboru jednego ze świadczeń w przypadku zbiegu świadczeń pomocy społecznej i skutków pobierania dwóch świadczeń za ten sam okres.

W konsekwencji Sąd uznał, że organy rozpatrujące sprawę nie dopuściły się naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego w stopniu uzasadniającym jej uwzględnienie.

Jak już wyżej wskazano, żadne inne okoliczności, poza obiektywnym zbiegiem uprawnień do świadczeń za ten sam okres, nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Niezasadne tym samym są podniesione w skardze zarzuty naruszenia naruszenie art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 u.ś.r. w zw. z art. 63 ust. 11 u.ś.w. Jeśli chodzi o powoływane w uzasadnieniu skargi orzeczenia sądów, skład orzekający w rozpoznawanej sprawie nie podziela wyrażonego w nich stanowiska, przyłączając się do poglądu odmiennego, dominującego w orzecznictwie, o czym świadczą powoływane wyżej orzeczenia. Jedynie na marginesie można odnotować, że powołany w uzasadnieniu skargi wyrok WSA w Rzeszowie z 25 września 2024 r. (II SA/Rz 648/24), dotyczy zbiegu prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z prawem do emerytury, a zatem zupełnie innego problemu niż ten, który wystąpił w rozpoznawanej sprawie, a wyrok WSA z Łodzi II SA/Łd 779 /24 został uchylony przez NSA wyrokiem z 15 kwietnia 2026 r. I OSK 621/25. W uzasadnieniu tego ostatniego wyroku, NSA wskazał, że: "Przepis art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. nie uległ zmianie w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym. Skoro ustawa o świadczeniu wspierającym zawiera szczególne unormowania dotyczące równoczesnego pobierania świadczenia pielęgnacyjnego oraz świadczenia wspierającego, to przepis art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. powinien być wykładany oraz stosowany z ich uwzględnieniem. Oznacza to, że jakkolwiek przyznanie świadczenia wspierającego z datą wsteczną skutkuje utratą prawa opiekuna do świadczenia pielęgnacyjnego od daty przyznania świadczenia wspierającego, to warunkiem koniecznym uznania świadczenia pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane ze względu na pobieranie świadczenia wspierającego przez osobę z niepełnosprawnością nie jest stwierdzenie, że opiekun w dacie jego pobrania miał świadomość, że jest ono nienależne. Jeżeli przyjąć w omawianej kwestii odmienne stanowisko, warunkujące uznanie świadczenia pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane od stanu świadomości opiekuna w momencie pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, to unormowanie zawarte w art. 63 ust. 11 u.ś.w. stałoby się bezprzedmiotowe. Opiekun mógłby bowiem w każdym przypadku zasadnie twierdzić, że w chwili pobierania świadczenia pielęgnacyjnego nie wiedział o tym, że w przyszłości utraci prawo do świadczenia pielęgnacyjnego za dany okres. Należy w tym miejscu odnotować, że w tego rodzaju sytuacji utrata prawa opiekuna do świadczenia pielęgnacyjnego jest skutkiem wskazania we wniosku o przyznanie świadczenia wspierającego daty przyznania tego świadczenia pozwalającej na przyznanie go z mocą wsteczną. Jeżeli taki wniosek składa opiekun osoby z niepełnosprawnością, to niewątpliwie w dacie składania wniosku data przyznania świadczenia wspierającego nie jest pewna, ale opiekun powinien liczyć się z tym, że utraci prawo do świadczenia pielęgnacyjnego także za wcześniejszy okres, za który już pobrał to świadczenie, a z tym będzie wiązać się uznanie takiego świadczenia za nienależnie pobrane".

Ponadto, również jedynie na marginesie, z uwagi na brak wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji, można wskazać, że argumentacja odnosząca się do trudnej sytuacji zdrowotnej rodziny skarżącej i ponoszeniem w związku z tym znacznych kosztów leczenia w powiązaniu ze znaczną kwotą nienależnie pobranego świadczenia, może stanowić podstawę do ubiegania się przez skarżącą o zastosowanie ulgi w zakresie spłaty należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 30 ust. 9 u.ś.r., w tym o umorzenie tej należności.

Z powyższych przyczyn Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

M. Roleder B. Romanczuk M.J. Czubkowska