Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Stowarzyszenia [...] w C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 września 2025 r., sygn. akt III SA/Gl 670/25 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] w C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 19 maja 2025 r. nr SKO.4117.79.2025 w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem postanawia oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 2 września 2025 r., sygn. akt III SA/Gl 670/25, po rozpoznaniu wniosku zawartego w treści skargi Stowarzyszenia [...] w C. (zwanego dalej: stroną skarżącą albo wnioskodawcą), odmówił wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z 19 maja 2025 r. nr SKO.4117.79.2025 w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem.

Sąd I instancji wyjaśnił, że w uzasadnieniu wniosku pełnomocnik strony skarżącej wskazał, że wykonanie decyzji spowodowałoby brak możliwości dalszego prowadzenia przez nią szkoły, gdyż obecnie strona skarżąca nie posiada środków pieniężnych na zwrot dotacji. Ponadto w sytuacji gdyby skierowano sprawy do egzekucji administracyjnej i zajęto jej rachunek bankowy nie będzie w stanie prowadzać dalszej działalności, co z kolei może doprowadzić do nieodwracalnych skutków, nawet likwidacji szkoły.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach powołując przepisy prawa mające w sprawie zastosowanie, stwierdził że strona skarżąca nie wykazała, aby zaistniały okoliczności świadczące o możliwości wstrzymania wykonania decyzji. Podniesione bowiem we wniosku w zawartym w skardze twierdzenia nie zostały poparte stosownymi dokumentami finansowymi obrazującymi pełną sytuację majątkową strony skarżącej. Przedstawiając orzecznictwo sądów administracyjnych w tym przedmiocie, Sąd I instancji wyjaśnił również, że sytuacja materialna podmiotu wnioskującego może być czynnikiem wpływającym na ocenę zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania aktu administracji publicznej, jednak sama kondycja finansowa strony nie przesądza jeszcze o konieczności uwzględnienia zgłoszonego żądania. Przedstawiona zatem przez pełnomocnika strony skarżącej argumentacja, w tym również w zakresie aktualnej wydolności regulowania zobowiązań finansowych, nie uzasadnia jeszcze wstrzymania wykonania decyzji, bowiem dla oceny, czy skutkiem wykonania decyzji będzie wyrządzenie stronie skarżącej szkody, którą można by uznać za znaczną w jej przypadku, niezbędne jest bowiem odniesienie należnej z decyzji kwoty do całokształtu sytuacji majątkowej wnioskodawcy.

Sąd I instancji uznał zatem, że brak informacji o dochodach strony skarżącej oraz brak dokumentów o stanie jej posiadania (ruchomości, nieruchomości, oszczędności, lokat) nie pozwala na analizę faktycznych możliwości płatniczych wnioskodawcy, a tym samym nie miał możliwości porównania obciążenia wynikającego z zaskarżonej decyzji z sytuacją finansową strony skarżącej. Wobec czego, działając na mocy art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.) orzekł jak w sentencji postanowienia.

Zażalenie na powyżej opisane postanowienie wniosła strona skarżąca. Zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że w sprawie nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znaczniej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i uznaniu, że strona skarżąca nie wykazała przesłanek do wstrzymania wykonania decyzji, podczas gdy w przedmiotowej sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków w postaci nawet likwidacji szkoły prowadzonej przez stronę skarżącą; strona skarżąca wyjaśniła dalej, że jest organem prowadzącym szkołę podstawową, jedynym jej majątkiem jest dotacja oświatowa na prowadzenie tejże szkoły, strona skarżąca nie posiada innego majątku, który mógłby podlegać egzekucji. Formułując wymieniony zarzut, strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji, ewentualnie o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Strona skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do zażalenia, tj. bilansu finansowego wnioskodawcy, zeznania podatkowego CIT-8, oświadczenia strony skarżącej na fakt innego majątku niż dotacja oświatowa przeznaczona na prowadzenie szkoły, nieprowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd, przed którym toczy się postępowanie kontrolujące akt lub czynność organu administracji publicznej jest uprawniony do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu w całości lub w części, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Użyte w przywołanym przepisie pojęcie szkody należy rozumieć jako szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.

Ciężar dowodzenia okoliczności wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. przesuwa się na stronę wnioskującą, ponieważ tylko ona posiada stosowną wiedzę w tym zakresie. Na wnioskodawcy ciąży obowiązek uprawdopodobnienia, że jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. W judykaturze dominuje stanowisko – akceptowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w rozpatrywanej sprawie – kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (por. np. postanowienia NSA z dnia: 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07; 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11; 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11; 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11; dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego też, aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie strona musi go poprzeć nie tylko stosownymi twierdzeniami, ale także dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Konieczne jest zatem wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania aktu musi w sposób przekonujący przedstawiać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji a wystąpieniem zagrożeń przewidzianych na gruncie art. 61 § 3 p.p.s.a.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji oceniając wniosek strony skarżącej w świetle przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. prawidłowo uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem braki wniosku, tak w zakresie zawartej w nim argumentacji, jak i dowodów przedłożonych na jej poparcie, nie dawały podstaw do zastosowania w stosunku do strony instytucji ochrony tymczasowej.

Hipotetyczna likwidacja szkoły prowadzonej przez stronę skarżącą, która miałaby nastąpić w konsekwencji wykonania zaskarżonej decyzji w istocie powoduje trudne do odwrócenia skutki, o których stanowi art. 61 § 3 p.p.s.a. Natomiast uwzględniając wyżej powołane wymagania wniosku o ochronę tymczasową, zaznaczyć należy, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek przynajmniej uprawdopodobnienia możliwości wystąpienia powoływanej okoliczności. Słusznie zauważył Sąd I instancji, że pomimo oświadczeń pełnomocnika strony skarżącej o ryzyku wynikającym z wykonania zaskarżonej decyzji, nie zostały one poparte dokumentami finansowymi obrazującymi pełną sytuację majątkową strony skarżącej. W ocenianym przez WSA wniosku strona skarżąca ograniczyła się do lakonicznego stwierdzenia, że w razie skierowania sprawy na drogę egzekucji administracyjnej i zajęcia rachunku bankowego, nie będzie ona w stanie prowadzić dalszej działalności, a na skutek wykonania decyzji będzie zmuszona zlikwidować prowadzoną szkołę. Nie załączyła przy tym do wniosku jakiejkolwiek dokumentacji umożliwiającej odmienną ocenę.

Powstanie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej, podobnie jak fakt regulowania zobowiązań. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (tak NSA m.in. w postanowieniach z: 28 lipca 2009 r., sygn. akt I FSK 450/09 oraz 7 stycznia 2014 r., sygn. akt II FZ 1350/13).

Skarżący zaś powinien przedstawić swoją sytuację w taki sposób, aby sąd mógł na tej podstawie w pełni ocenić ją pod kątem tego, czy rzeczywiście wykonanie decyzji zagraża interesom ekonomicznym wnioskodawcy w sposób prawnie relewantny. Należność objęta zaskarżoną decyzją jest znaczna, jednak w oparciu o załączone do wniosku o wstrzymanie aktu dokumenty nie można było ocenić sytuacji majątkowej strony skarżącej. Strona skarżąca dopiero do zażalenia dołączyła dokumenty, które powinna złożyć wraz ze składanym wnioskiem, celem podjęcia próby wykazania przesłanek do zastosowania ochrony tymczasowej. Konsekwencją nieprzedłożenia jakiejkolwiek dokumentacji finansowej na etapie składania wniosku, przy jednoczesnym braku takiej dokumentacji w zgromadzonych aktach administracyjnych sprawy, była trafna odmowa wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.