Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. P., S. P. i P. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 stycznia 2016 r., sygn. akt IV SA/Gl 745/15 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi B. P., S. P. i P. P. na decyzję Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego w służbach mundurowych postanawia: oddalić zażalenie. 2

B. P., S. P. i P. P. w skardze na sprecyzowaną w sentencji decyzję Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach zawarli wniosek o przyznanie im prawa pomocy w zakresie zwolnienia ich od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie.

Referendarz sądowy, postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2015 r. oddalił powyższe żądanie.

Na skutek wniesionego przez B. P., S. P. i P. P. sprzeciwu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, postanowieniem z dnia 12 października 2015 r.- na podstawie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: P.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r. - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego, uznając że sprzeciw skarżących był niezasadny.

B. P., S. P. i P. P., w złożonym na powyższe postanowienie zażaleniu, zakwestionowali jego prawidłowość, wskazując przede wszystkim, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów procedury sądowoadministracyjnej.

Postanowieniem z dnia 22 grudnia 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, iż wnioskodawcy złożyli zarówno skargę, jak i wnioski o przyznanie prawa pomocy w dniu 30 czerwca 2015 r., a zatem wydanie przez Sąd Wojewódzki zaskarżonego rozstrzygnięcia na wskazanej podstawie było nieprawidłowe. Znowelizowany ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658) art. 260 § 1 P.p.s.a., tak jak inne, dotyczące rozpoznania przez referendarza sądowego wniosku o przyznanie prawa pomocy przepisy tego aktu, nie mają zastosowania do spraw wszczętych przed dniem 15 sierpnia 2015 r.

Ponownie rozpoznając sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w oparciu o przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 sierpnia 2015 r., odmówił przyznania prawa pomocy. Zdaniem Sądu meriti skarżący nie wykazali, że ich sytuacja majątkowa jest na tyle trudna, by nie byli w stanie uiścić solidarnie wpisu od skargi w łącznej wysokości 200 zł. Z nadesłanych formularzy wynika bowiem, że dysponują oni kwotą 7.472 zł miesięcznie brutto, zaś ich stałe wydatki związane z bieżącym utrzymaniem kształtują się na poziomie 2.200 zł. W ocenie Sądu I instancji, posiadane przez skarżących zasoby finansowe powodują, że mają oni możliwość uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł bez ryzyka uszczerbku w koniecznych potrzebach życiowych rodziny. Ponadto z przedstawionych we wniosku oświadczeń wynika, że więzi jakie łączą skarżących to relacje pomiędzy rodzicem i dziećmi oraz rodzeństwem. Przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego regulujące stosunki między rodzicami i dziećmi nakładają na nich określone obowiązki alimentacyjne (art. 128). W orzecznictwie zarówno sądów administracyjnych, jak i sądów powszechnych do obowiązków tych zalicza się nie tylko utrzymanie, ale również pomoc w opłaceniu kosztów postępowania sądowego, wszczynanego przez osobę uprawnioną do alimentacji. Obowiązek alimentacyjny nie został w żaden sposób ograniczony w czasie przez ustawodawcę i występuje także po uzyskaniu przez dziecko pełnoletności. Mając to na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji zaskarżonego postanowienia.

Zażalenie nań wnieśli B. P., S. P. i P. P. Zaskarżając je w całości, zarzucili błędne przyjęcie, iż ich sytuacja majątkowa nie jest na tyle trudna, aby nie mogli uiścić wpisu od skargi, podczas gdy łączne zliczenie wydatków skarżących kształtuje się na poziomie ok. 5.000 zł, a nadto uwzględnienie faktu, że dochód podany przez Sąd I instancji dotyczy kwoty netto, a nie brutto, co prowadzi do wniosku, że Sąd ten błędnie ocenił wielkość środków pieniężnych pozostających do dyspozycji skarżących, a które to środki nie pozwalają na uiszczenie wpisu od skargi w wymaganej wysokości. Na tej podstawie wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, iż zadeklarowana przez skarżących kwota 900 zł przeznaczana na zakup żywności ma charakter orientacyjny i nie powinna być traktowana przez Sąd jako pewnik. Oprócz żywności skarżący muszą zaspokajać swoje potrzeby życiowe również w zakresie zakupu odzieży, obuwia, środków czystości. Dlatego też należy przyjąć, iż przeznaczają oni na swoje utrzymanie kwotę dwukrotnie wyższą, czyli ok. 1.500 - 1.800 zł miesięcznie.

Pismem z dnia 22 lutego 2016 r. pełnomocnik skarżących poinformował, iż w wykonaniu wezwania z dnia 8 lutego 2016 r., uiścił w imieniu skarżących solidarnie wpis od skargi w kwocie 200 zł. Do pisma załączone zostało stosowne potwierdzenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 246 § 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zatem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania na podstawie okoliczności dotyczących jego sytuacji majątkowej i rodzinnej, że – w przypadku domagania się prawa pomocy w zakresie częściowym - nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (p. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

W odniesieniu do zarzutów zażalenia stwierdzić należy, że są one niezasadne, bo Sąd I instancji zbadał wnikliwie sytuację majątkową skarżących i biorąc pod uwagę wszelkie uzyskiwane dochody, doszedł do słusznego przekonania, że poniesienie kosztów postępowania sądowego nie przekracza ich możliwości finansowych. Sami skarżący podali, że łączny ich dochód wynosi 7.472 zł miesięcznie brutto, a wydatki związane z utrzymaniem kształtują się na poziomie 2.200 zł (czynsz 850 zł, media 450 zł, wyżywienie ok. 900 zł). Podanie dopiero w zażaleniu informacji dotyczących ponoszonych kosztów utrzymania na poziomie 5.000 zł miesięcznie, i to bez przedstawienia jakichkolwiek dowodów uprawdopodabniających te twierdzenia, należy uznać za spóźnione i niemogące podważyć zaskarżonego postanowienia. Biorąc pod uwagę sytuację materialną skarżących pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym nie można stwierdzić, aby należeli oni do osób, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia. Niepodobna tym samym uznać, że skarżący wykazali, aby po ich stronie istniały szczególne, niezbędne życiowe wydatki, które uniemożliwiłyby im partycypowanie w kosztach zainicjowanego postępowania sądowoadministracyjnego, a które to koszty, kształtujące się w obecnej chwili na poziomie wpisu od skargi w wysokości 200 zł, skarżący już uiścili (k-148 akt).

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia.

-----------------------

2