Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędziowie sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), sędzia WSA Tadeusz Nowak, Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Dawejnis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2017 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o. o. z siedzibą [...] na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] maja 2017 r. znak [...] w przedmiocie uznania praktyk za naruszające zbiorowe prawa pacjentów I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Rzecznika Praw Pacjenta na rzecz [...] sp. z o. o. z siedzibą [...] kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Sygnatura akt VIISA/Wa 1648/17

UZASADNIENIE

Rzecznik Praw Pacjenta decyzją z [...] maja 2017 r. Nr [...], na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 1, art. 64 ust. 1 i 2, art. 65 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, oraz art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego:

1) uznał praktyki stosowane przez [...]Sp. z o. o. z siedzibą w [...], polegające na:

a) niezapewnieniu odpowiedniej ochrony i niezabezpieczeniu dokumentacji medycznej pacjentów, którym świadczenia zdrowotne udzielane były w Poradni POZ przy ul. [...] w [...], przed dostępem osób nieuprawnionych, za naruszające zbiorowe prawa pacjentów do dokumentacji medycznej, tj. prawa, o którym mowa w art. 23 ust. 2 i art. 24 ust. 1 ustawy oraz § 74 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 9 listopada 2015 r. w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania, zwanym dalej: ("rozporządzeniem") i nakazał jej zaniechanie;

b) nieudostępnianiu pacjentom dokumentacji medycznej, wytworzonej w związku ze świadczeniami zdrowotnymi udzielanymi w jednostce organizacyjnej przedsiębiorstwa podmiotu leczniczego [...] Sp. z o. o., tj. w Poradni POZ przy ul. [...] w [...], za naruszające zbiorowe prawa pacjentów do dokumentacji medycznej, tj. prawa, o którym mowa w art. 23 ust. 1, art. 26 ust. 1, art. 27 ust. 1 pkt 1-5 ustawy w związku z § 78 ust. 1 rozporządzenia i nakazał jej zaniechanie;

2) zobowiązał Spółkę do złożenia Rzecznikowi Praw Pacjenta:

a) w nieprzekraczalnym trzydziestodniowym terminie, licząc od dnia otrzymania decyzji, informacji o stopniu realizacji działań polegających na odzyskaniu pozostałej części dokumentacji medycznej (papierowej oraz elektronicznej), które to działania są niezbędne do zaniechania stosowania rzeczonych praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów;

b) informacji o fakcie odzyskania pozostałej części dokumentacji medycznej pacjentów (papierowej oraz elektronicznej) w terminie 7 dni od dnia wejścia w jej posiadanie;

3) decyzji w pkt 1 nadał rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu organ podał, że w dniach od [...]maja 2017 r. do[...]lipca 2017 r. do Biura Rzecznika Praw Pacjenta wpłynęło 16 wniosków o wszczęcie postępowania wyjaśniającego, w sprawie dostępu do dokumentacji medycznej, wytworzonej przez podmiot leczniczy [...] Sp. z o. o., działający przez jednostkę organizacyjną przedsiębiorstwa - Poradnię POZ przy ul. [...] w [...].

Pacjenci ww. placówki podnosili, że po zwróceniu się o udostępnienie dokumentacji medycznej otrzymywali informacje, że właściciel budynku od którego [...] wynajmowała pomieszczenia w dniu [...].04.16 o godzinie 20:00 przewiercił zamki, zajął placówkę i zablokował do niej dostęp. Po tym zdarzeniu nie ma możliwości wglądu, ani odebrania potwierdzonego odpisu dokumentacji medycznej. Mimo licznych prób ze strony zarządu [...] o zwrot zagarniętych danych, nie ma możliwości odbioru dokumentów.

Rzecznik Praw Pacjenta wskazał, że w związku z tymi informacjami uprawdopodabniającymi naruszenie zbiorowych praw pacjentów, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r., wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów przez podmiot leczniczy.

W wyniku sporu podmiotu leczniczego z wynajmującym J. K., dokonał on zabezpieczenia na rzeczach ruchomych najemcy, w tym na dokumentacji medycznej pacjentów. Spółka utraciła posiadanie dokumentacji w dniu [...]kwietnia 2016 r., przez co znalazła się ona we władaniu osoby nieuprawnionej.

Rzecznik Praw Pacjenta, działając na podstawie art. 61 ust. 1 ustawy, wystąpił do podmiotu leczniczego o przesłanie informacji i wyjaśnień, dotyczących tego:

1) czy podmiot leczniczy jest już w posiadaniu dokumentacji medycznej pacjentów z placówki przy ul. [...]w [...]

2) czy prawdą jest, że [...]Sp. z o. o. w dniu [...] marca 2016 r. złożyła na ręce J.K., oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych zawartej umowy najmu lokalu

3) czy prawdą jest, że dnia [...] kwietnia 2016 r. wynajmujący otrzymał od [...] Sp. z o. o. pismo wzywające do protokolarnego odbioru nieruchomości, które miało mieć miejsce dnia [...] kwietnia 2016 r.

4) dlaczego [...] Sp. z o. o. nie zabezpieczyła dokumentacji medycznej pacjentów, mimo skierowania do wynajmującego wezwania do protokolarnego odbioru spornego lokalu

5) czy prawdą jest, że podmiot leczniczy, przed dniem [...] kwietnia 2016 r. zalegał wynajmującemu zapłatę ustalonego czynszu

6) czy prawdą jest, że spór o zaległy czynsz, pomiędzy [...]Sp. z o. o., a wynajmującym, został skierowany na drogę postępowania sądowego, przed dniem [...] kwietnia 2016 r.

7) czy przyczyną dokonania przez wynajmującego, zabezpieczenia na rzeczach ruchomych podmiotu leczniczego, były m.in. zaległości w zapłacie umówionego czynszu

8) kiedy wygasła, ewentualnie została rozwiązana, lub miała wygasnąć umowa najmu spornego lokalu

9) czy wynajmujący po wejściu do lokalu miał dostęp do dokumentacji medycznej pacjentów [...] Sp. z o. o.

10) dlaczego pomimo trwającego sporu pomiędzy [...] Sp. z o. o., a wynajmującym, o prawo do przedmiotowego lokalu, dokumentacja medyczna pacjentów, nie została należycie zabezpieczona, poprzez przeniesienie jej do innych lokali spółki

11) czy dokumentacja medyczna pacjentów prowadzona przez podmiot leczniczy w formie elektronicznej była zabezpieczona na nośnikach informatycznych, zastrzeżonym hasłem dostępu.

W odpowiedzi na powyższe, podmiot leczniczy poinformował organ, że od ponad 9 miesięcy robi wszystko, aby pacjenci nie odczuli skutków sporu spółki z wynajmującym pomieszczenia poradni. Pomimo wielu starań, Spółka nie odzyskała całej dokumentacji medycznej pacjentów. Do chwili obecnej prowadzone są postępowania przez odpowiednie organy, w tym przez Policję, Prokuraturę oraz Sąd. Dnia [...] grudnia 2016r. [...] Sp. z o. o. otrzymała od wynajmującego przesyłkę kurierską zawierającą niekompletną dokumentację medyczną w formie papierowej. Co najmniej dwie kartoteki nie zostały zwrócone. Spółka potwierdziła, iż w dniu [...] marca 2016 r. złożyła na ręce wynajmującego oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych zawartej umowy najmu lokalu. Zgodnie z jej stanowiskiem, złożone pismo wzywało do protokolarnego odbioru nieruchomości w części niezwiązanej z prowadzoną działalnością leczniczą. Podmiot leczniczy wyznaczył na przeprowadzenie powyższej czynności, dwa alternatywne terminy, tj. [...] i [...] kwietnia 2016 r. Ze względu na brak jakiejkolwiek informacji ze strony wynajmującego, co do woli skorzystania z odbioru nieruchomości, w dniu [...] kwietnia 2016 r., w lokalu była prowadzona "normalna" działalność lecznicza, wymagająca dostępu do dokumentacji medycznej na miejscu. Wynajmujący konsekwentnie odmawia uznania roszczeń Spółki dotyczących poniesionych nakładów na nieruchomość. Roszczenia Spółki były wystawiane jako faktury kompensacyjne do faktur czynszowych wynajmującego. Stąd w ocenie Spółki brak jest jakichkolwiek zaległości czynszowych, a kwestia zasadności potrąceń wzajemnych jest przedmiotem sporu sądowego.

Umowa najmu lokalu została rozwiązana jednostronnym oświadczeniem woli wynajmującego bez zachowania okresu wypowiedzenia i siłowo zrealizowana w dniu [...] kwietnia 2016 r. Dokumentacja medyczna w wersji papierowej była zamknięta w szafach kartotecznych, do których klucze przez cały czas znajdowały się w posiadaniu Spółki. Jednakże, wynajmujący dokonał siłowego otwarcia szaf i wysłania części kartotek papierowych firmą kurierską.

Zabezpieczenie dostępu do danych medycznych w podmiocie leczniczym było kilkupoziomowe. Pierwszym było fizyczne zabezpieczenie dostępu do maszyn oraz elementów infrastruktury sieciowej przed dostępem osób niepowołanych - drzwi, zamki, system alarmowy, agencja ochrony, jak również dodatkowe drzwi do samego pomieszczenia, w którym znajdował się serwer. Kolejny poziom, to dostęp do sieci informatycznej placówki (autoryzacja przy pomocy użycia 160 bitowego klucza kryptograficznego). Ostatnim poziomem zabezpieczeń, były imienne konta, zabezpieczone hasłem. Ich znajomość była konieczna zarówno w celu uzyskania dostępu do plików i aplikacji na serwerze, jak i przy dostępie do systemu obsługi pacjentów, który dodatkowo wyposażony został przez producenta we własny system dostępu i praw. Dwie maszyny wydzielone zostały do celów logowania zdarzeń sieci oraz wykonywania kopii bezpieczeństwa. Ochroną dostępu z sieci internet poza firewallem zapewnianym przez dostawcę usług sieciowych, zajmował się wydzielony router. Nie mniej, z uwagi na brak plomb zabezpieczających dyski twarde kilku laptopów, które zostały odebrane, można domniemywać możliwość próby fizycznego dostępu do danych z pominięciem zabezpieczeń systemowych. Jednak w dalszym ciągu, główny magazyn danych w postaci serwera bazowego jest przetrzymywany przez wynajmującego.

W piśmie z dnia [...] października 2016 r., wynajmujący podniósł, iż dnia [...] września 2014 r. zawarł ze spółką [...] Sp. z o. o. umowę najmu. W miesiącu lipcu 2015 r. Spółką zaprzestała płacenia należnego czynszu za najem. Wielokrotnie wynajmujący wzywał do zapłaty, wskazując, że w przypadku braku zapłaty, zmuszony będzie do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia. Po wielu miesiącach oczekiwania, z powodu braku jakiejkolwiek woli zapłaty należnego czynszu ze strony Spółki, w dniu [...] kwietnia 2016 r. wynajmujący złożył oświadczenie o rozwiązaniu umowy najmu w trybie natychmiastowym.

Wcześniej, sprawa o zaległy czynsz została skierowana na drogę postępowania sądowego. Wynajmujący przedstawił kopię pism [...] Sp. z o. o. - oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych umowy najmu z dnia [...] września 2014 r. wraz z dalszymi oświadczeniami i wezwaniem do zapłaty (z dnia [...] marca 2016 r.) oraz pismo - wezwanie do protokolarnego odbioru nieruchomości położonej przy ulicy [...] w [...] (z dnia [...] kwietnia 2016 r., które wyznaczało termin protokolarnego odbioru nieruchomości na [...] kwietnia 2016 r.

W piśmie z dnia [...] kwietnia 2016 r., rozwiązującym umowę najmu, wynajmujący informował, że pismami z dnia [...] grudnia 2015 r. oraz [...] grudnia 2015 r. Spółka wzywana była do zapłaty zaległości z tytułu czynszu, pod rygorem rozwiązania umowy, bez zachowania okresu wypowiedzenia. Wynajmujący oświadczył, iż wielokrotnie sygnalizował zarządowi Spółki, że pozostawanie w stanie zaległości z zapłatą czynszu, uprawnia do rozwiązania umowy w trybie natychmiastowym.

Podmiot leczniczy przyznał, iż spór z wynajmującym dotyczący zajęcia placówki i trwa od dnia [...].04.16 r., jednak od początku roku 2016 trwa spór o płatności, które rości wynajmujący, a sam nie wykonuje postanowień umowy w zakresie np. termomodernizacji obiektu.

Spółka przedstawiała postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] lutego 2016 r., w sprawie o sygn. akt: [...]. Postanowienie Sądu uchylało postanowienie Komendy Miejskiej Policji w [...], zatwierdzone przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej w [...] w sprawie przetwarzania od dnia [...] kwietnia 2016 r., w zbiorze danych osobowych w postaci dokumentacji medycznej pacjentów przez osobę nieuprawnioną, poprzez jej udostępnianie nieustalonym osobom na szkodę [...]Sp. z o. o. z siedzibą w [...].

Rzecznik Praw Pacjenta ustalił, że [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością prowadzi działalność leczniczą, będąc zarejestrowana w Rejestrze podmiotów leczniczych, prowadzonym przez Wojewodę [...] pod numerem księgi: [...], co wynika z księgi rejestrowej KRS: [...]. Regon: [...]. Do dnia [...] kwietnia 2016 r. Spółka udzielała świadczeń zdrowotnych, przez jednostkę organizacyjną przedsiębiorstwa podmiotu leczniczego, tj. w Poradni POZ przy ul. [...]w [...].

W dniu [...] września 2014 r. [...]Spółka z o. o. zawarła z J. K. umowę najmu lokalu użytkowego, położonego w [...]przy ulicy [...]. Wynajmującemu przysługuje własnościowe spółdzielcze prawo do budynku użytkowego oraz prawo użytkowania wieczystego terenu powyższej działki.

W związku z brakiem płatności czynszu z tytułu zawartej umowy, J. K. kierował do Spółki wezwania do zapłaty zaległego czynszu, informując ponadto, że brak płatności spowoduje rozwiązanie umowy najmu bez okresu wypowiedzenia.

Spółka w dniu [...] marca 2016 r. złożyła J. K. oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych umowy najmu oraz w dniu [...] kwietnia 2016 r. wezwała wynajmującego do protokolarnego odbioru najmowanej nieruchomości, z wyznaczonym terminem odbioru [...] kwietnia 2016 r.

Powyższe okoliczności zostały ustalone przez organ na podstawie oświadczenia Spółki z dnia [...] marca 2016 r. oraz wezwania z dnia [...] kwietnia 2016 r.

W dniu [...] kwietnia 2016 r., wynajmujący rozwiązał umowę najmu lokalu ze Spółką w trybie natychmiastowym. W związku z istniejącym konfliktem prawnym pomiędzy stronami, wynajmujący, przejął od najemcy budynek, będący przedmiotem umowy najmu. [...] Sp. z o. o. pozostawiła w wynajmowanych pomieszczeniach m.in. dokumentację medyczną pacjentów, sprzęt komputerowy i diagnostyczny, na którym zapisane były dane osobowe pacjentów.

W dniu [...] grudnia 2016 r., wynajmujący, za pośrednictwem firmy kurierskiej, dostarczył Spółce kartony, w których znajdowała się dokumentacja medyczna. Nadal nie zostały zwrócone wszystkie laptopy, jak i całość dokumentacji medycznej pacjentów.

Podstawą prawną decyzji stanowił przepis art. 64 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, zgodnie z którym, w przypadku wydania przez Rzecznika Praw Pacjenta decyzji o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe prawa pacjentów nakazuje on jej zaniechanie lub wskazuje działania niezbędne do usunięcia skutków naruszenia zbiorowych praw pacjentów, wyznaczając terminy podjęcia tych działań. Decyzji nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności.

Rzecznik Praw Pacjenta może nałożyć na podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych obowiązek składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji działań niezbędnych do zaniechania praktyki naruszającej zbiorowe prawa pacjentów lub usunięcia skutków naruszenia zbiorowych praw pacjentów.

W ocenie Rzecznika Praw Pacjenta doszło do stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów, o których mowa w art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Zgodnie bowiem z ww. przepisem, przez praktykę naruszające zbiorowe prawa pacjentów rozumie się bezprawne, zorganizowane działania lub zaniechania podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych, mające na celu pozbawienie pacjentów praw lub ograniczenie tych praw, szczególności podejmowane celem osiągnięcia korzyści majątkowej. Nie jest zbiorowym prawem pacjenta suma praw indywidualnych.

"Zbiorowe" prawa pacjentów odnoszą się do tych praw o których, mowa w ustawie o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz w przepisach szczególnych. Używając terminu "zbiorowych praw pacjentów" ustawodawca objął ochroną administracyjnoprawną prawa aktualnych i potencjalnych pacjentów, traktowanych jako zbiorowość - grupę zasługująca na szczególną ochronę. Tym samym ustanowił odrębny przedmiot ochrony, niezależny od ochrony praw indywidualnych pacjentów.

O naruszeniu zbiorowych praw pacjentów można mówić wówczas gdy, skutki działań mogą zagrażać lub realizować się sferze każdego potencjalnego pacjenta znajdującego się w podobnych okolicznościach. Zatem dla stwierdzenia naruszenia zbiorowych praw pacjentów istotne jest ustalenie, czy konkretne działanie podmiotu leczniczego nie ma ściśle określonego adresata, lecz jest kierowane do nieoznaczonego z góry kręgu podmiotów. Oznacza to, że nie ilość faktycznych, potwierdzonych naruszeń, ale przede wszystkim ich charakter, a w związku z tym możliwość wywołania negatywnych skutków wobec określonej zbiorowości przesadza o naruszeniu zbiorowego interesu.

Dla stwierdzenia bezprawności działania lub zaniechania podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych bez znaczenia pozostaje strona podmiotowa czynu, a zatem wina podmiotu (w znaczeniu subiektywnym, oznaczającym wadliwość procesu decyzyjnego) i stopień tej winy (umyślność bądź nieumyślność), a także świadomość istnienia naruszonych norm prawnych. Bezprawność tradycyjnie ujmowana jest jako sprzeczność z obowiązującym porządkiem prawnym, który obejmuje nakazy i zakazy wynikające z normy prawnej, a także nakazy i zakazy wynikające z norm moralnych i obyczajowych określanych jako zasady współżycia społecznego. Zatem do stwierdzenia bezprawności wystarczy, że określone zachowanie koliduje z przepisami prawa.

Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, pacjent ma prawo dostępu do dokumentacji medycznej dotyczącej jego stanu zdrowia oraz udzielonych mu świadczeń zdrowotnych. Dane zawarte w dokumentacji medycznej podlegają ochronie określonej w ustawie o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, jak również w przepisach odrębnych.

Natomiast, art. 24 ust. 1 ustawy stanowi, że w celu realizacji powyższego prawa, podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych jest obowiązany prowadzić, przechowywać i udostępniać dokumentację medyczną, a także zapewnić ochronę danych zawartych w tej dokumentacji.

Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych udostępnia dokumentację medyczną pacjentowi lub jego przedstawicielowi ustawowemu, bądź osobie upoważnionej przez pacjenta. Dostęp do dokumentacji medycznej jest więc prawem pacjenta a jego realizacja regulowana jest przez przepisy rozdziału 7 ustawy.

Stosownie do § 74 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 9 listopada 2015 r. w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania, podmiot zapewnia odpowiednie warunki zabezpieczające dokumentację przed zniszczeniem, uszkodzeniem lub utratą i dostępem osób nieuprawnionych, a także umożliwiające jej wykorzystanie bez zbędnej zwłoki. Ponadto w myśl przepisu § 78 ust. 1 rozporządzenia udostępnienie dokumentacji medycznej następuje bez zbędnej zwłoki. W przypadku, gdy udostępnienie dokumentacji nie jest możliwe, odmowa wymaga zachowania formy pisemnej oraz podania przyczyny (tak: § 79 ww. rozporządzenia).

W dniu [...] kwietnia 2016 r. Spółka utraciła władztwo nad dokumentacją medyczną swoich pacjentów. Tym samym, jej udostępnienie w jakiejkolwiek formie, wyrażonej w art. 27 ustawy, stało się niewykonalne. Zdarzenie to dotyczy, nie tylko pacjentów, którzy już złożyli wnioski o udostępnienie dokumentacji medycznej (chociażby ustnie), ale również wszystkich tych, którzy mieli zamiar lub potrzebę to uczynić. W związku z powyższym, prawo pacjentów, do dokumentacji medycznej, zostało ograniczone (część dokumentacji już powróciła do Spółki), inni natomiast zostali tego prawa pozbawieni (dokumentacja niezwrócona).

Dla oceny, czy bezprawne i zorganizowane działania lub zachowania stanowią praktykę naruszającą zbiorowe prawa pacjentów, istotne jest to, aby to zachowanie było podjęte przed podmiot udzielający świadczenia zdrowotne. W przedmiotowej sprawie, podmiotem udzielającym świadczenia zdrowotne jest- [...] Sp. z o. o. Natomiast, wynajmujący, jako osoba fizyczna, nie będącą podmiotem wykonującym działalność leczniczą, nie może dopuścić się naruszenia zbiorowych praw pacjenta. Podmiotem zobowiązanym do przestrzegania prawa pacjentów do dokumentacji medycznej jest Spółka. Do jej obowiązków należało podjęcie czynności ochrony dokumentacji. Powstały spór cywilnoprawny nie może wyłączać tego obowiązku.

Wynajmujący twierdzi, że spółka już w lipcu 2015 r. zaprzestała płacenia należnego czynszu. Wielokrotnie wzywał najemcę do zapłaty, wskazując, że w przypadku braku zapłaty, zmuszony będzie do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia (wezwania z dnia [...] grudnia 2015 r. oraz [...] grudnia 2015 r.). Zebrany materiał dowodowy wykazał, że pismem z dnia [...] marca 2016 r. Spółka złożyła oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych umowy najmu, wraz z dalszymi oświadczeniami w sprawie i wezwanie do zapłaty.

Natomiast, pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r. podmiot leczniczy wezwał wynajmującego do protokolarnego odbioru nieruchomości, przy czym termin odbioru lokalu został wyznaczony na dzień [...] kwietnia 2016 r. Ponadto, w piśmie z dnia [...] stycznia 2017 r. wskazano, iż "wynajmujący konsekwentnie odmawia uznania roszczeń Spółki dotyczących poniesionych nakładów na naprawę dachu, docieplenie budynku, wykonanie przyłączy mediów etc. Roszczenia Spółki były wystawiane jako faktury kompensujące do faktur czynszowych wynajmującego; stąd w ocenie Spółki brak jest jakichkolwiek zaległości czynszowych, a kwestia zasadności potrąceń wzajemnych jest przedmiotem sporu sądowego".

W związku z powyższym. Spółka już na dzień [...] kwietnia 2016 r. (termin protokolarnego zdania lokalu) powinna odpowiednio zabezpieczyć dokumentację medyczną pacjentów przed dostępem osób nieuprawnionych. Skoro wyznaczyła termin odbioru pomieszczeń, to powinna być konsekwentna w swoim działaniu. Wynajmujący stanowczo odmawiał uznania roszczeń Spółki z tytułu poniesionych nakładów na nieruchomość, co świadczy, iż spór narastał systematycznie i w długim okresie czasu. W następstwie powyższego, w dniu [...]kwietnia 2016 r. Spółka poprzez swojego reprezentanta, przyjęła z rąk wynajmującego rozwiązanie umowy najmu lokalu podmiotu leczniczego w trybie natychmiastowym.

Rozwiercenie zamków i zajęcie lokalu podmiotu leczniczego wraz z dokumentacją medyczną, było tego rezultatem. Spór miedzy stronami trwał prawie od 9 miesięcy. Strona aktywną w sporze (oświadczenia Spółki), był także podmiot leczniczy. Przy zachowaniu należytej staranności/ostrożności - zachowanie/działanie wynajmującego było do przewidzenia.

W związku z powyższym Rzecznik Praw Pacjenta uznał, że Spółka nie dochowała obowiązkowi zabezpieczenia dokumentacji medycznej, pomimo spoczywającego na niej takiego obowiązkowi, w ten sposób, że nie przekazała jej do innego należącego do niej lokalu, w którym prowadzi swoją działalność leczniczą, przewidując, że dokumentacja ta może zostać przejęta przez osobę nieupoważnioną.

Kierując żądanie protokolarnego odbioru nieruchomości, Spółka była świadoma, że w przedmiotowym lokalu nie będzie mogła już prowadzić działalności leczniczej. Skutkiem niezabezpieczenia ww. dokumentacji jest brak możliwości jej dalszego prowadzenia oraz udostępniania na zasadach określonych w ustawie.

Tym samym zdaniem Rzecznika Praw Pacjenta doszło do naruszenia przez Spółkę przepisu art. 23 ust. 1, 2, art. 24 ust. 1 oraz art. 26 ust. 1 w związku z art. 27 ust. 1 pkt 1 -5 ustawy.

Odzyskanie pozostałej części dokumentacji medycznej (w formie elektronicznej), która nadal znajduje się w posiadaniu osób nieupoważnionych, będzie działaniem wymagającym dobrej woli ze strony wielu osób. Dlatego Rzecznik Praw Pacjenta zwrócił się do właściciela lokalu przy ul. [...] w [...], z wnioskiem o przekazane [...] Sp. z o. o. kompletnej dokumentacji medycznej, w tym informatycznych nośników danych. Ponadto, Organ wystąpił z wnioskami do właściwych organów o podjęcie stosownych czynności, mających na celu wyegzekwowanie zwrotu dokumentacji.

Niezależnie od powyższego, Spółka będzie zobowiązana do podjęcia działań niezbędnych do zaniechania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów w postaci odzyskania dokumentacji medycznej. Działania takie mają sprowadzać się do żądania na drodze sądowej bądź pozasądowej wydania tej dokumentacji.

Spółka [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z [...] maja 2017 r. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 

1) naruszenie przepisów stanowiących podstawę stwierdzenia nieważności:

- art. 6 k.p.a. w zw. z art. 65 zd. 2 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta - wydanie decyzji w zakresie pkt 2 b) bez podstawy prawnej, co powoduje że zaskarżona decyzja w tej części jest dotknięta wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.,

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

- art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie za praktyki naruszające zbiorowe prawa pacjentów działania/zaniechania stosowane przez skarżącą w odniesieniu do dokumentacji medycznej zgromadzonej w Poradni POZ przy ul. [...] w [...], podczas gdy zachowanie skarżącej nie wypełnia dyspozycji przedmiotowego przepisu, gdyż nie można mu przypisać przymiotu bezprawnego i zorganizowanego działania/zaniechania, a w rezultacie błędne zastosowanie art. 64 ust. 1 ww. ustawy.

Skarżąca domagała się stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji w części opisanej w pkt 2 b, oraz uchylenia decyzji w pozostałej części.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w dniu [...] kwietnia 2016 roku wynajmujący J. K. rozwiązał umowę najmu lokalu ze skarżącą w trybie natychmiastowym i przejął budynek będący przedmiotem umowy najmu, w tym znajdującą się w nim dokumentację medyczną pacjentów, dokumentację wewnętrzną spółki, zawierającą dane osobowe jej personelu, oraz dokumentację księgową, zawierającą dane dotyczące finansów skarżącej spółki objęte tajemnicą handlową. Przejął także sprzęt komputerowy i diagnostyczny znajdujący się w placówce medycznej, na którym zapisane były dane osobowe pacjentów.

Zarówno dokumentacja medyczna, jak i dokumentacja zawierająca dane osobowe personelu skarżącej, stanowią zbiory danych w rozumieniu ustawy o ochronie danych osobowych.

Skarżąca podjęła próbę zabezpieczenia ww. dokumentacji, jednakże zarówno wynajmujący J. K., jak i funkcjonariusze Policji, którzy pojawili się na miejscu zdarzenia, uniemożliwili Prezes Zarządu skarżącej wejście do lokalu. Dopiero pod koniec interwencji funkcjonariusz Policji podjął działania mające umożliwić Prezes Zarządu skarżącej zabezpieczenie dokumentacji znajdującej się w placówce. Część dokumentów w formie papierowej została zabezpieczona poprzez ich zamknięcie na klucz w szafach, niemniej jednak J. K. jest nadal w posiadaniu pozostałej części dokumentacji papierowej, laptopów i serwera z danymi osobowymi pacjentów w formie elektronicznej.

W ocenie skarżącej pkt 2 b decyzji, jest dotknięty wadą nieważności wobec wydania jej bez podstawy prawnej. Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta nie upoważnia do zobowiązania podmiotu leczniczego do złożenia informacji o fakcie odzyskania dokumentacji medycznej.

Rzecznik całkowicie błędnie uznał, że doszło do stosowania przez skarżącą w podmiocie leczniczym w [...] praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów. W konsekwencji błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, organ błędnie zastosował art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta i wydał decyzję o uznaniu praktyk stosowanych przez [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] za naruszające zbiorowe prawa pacjentów do dokumentacji medycznej i nakazał ich zaniechanie.

Skarżąca podniosła, że działania stanowiące praktykę naruszającą zbiorowe prawa pacjentów, muszą być bezprawne i zorganizowane. Bezprawność to przedmiotowa cecha czynu sprawcy, ujmowana jako sprzeczność z obowiązującymi zasadami porządku prawnego. Komentowany przepis wprost zakazuje, w ust. 2, stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów. Bezprawność ta powinna być stwierdzona prawomocnym wyrokiem. Działania skarżącej względem dokumentacji medycznej pacjentów znajdującej się w budynku w [...] przy ul. [...] nie mogą być uznane za bezprawne.

Dla określenia zachowania sprzecznego z normą istotne są: ujemna ocena czynu wynikająca z przyjętego systemu wartości oraz ujemna ocena czynu wynikająca z samego nieposłuszeństwa wobec ustawodawcy.

Żaden z tych aspektów nie wystąpił w stosunku do skarżącej, gdyż nie jest ona sprawcą czynu zakwalifikowanego przez organ jako naruszający zbiorowe prawa pacjentów do dokumentacji medycznej. Wręcz przeciwnie, skarżąca po wystąpieniu zdarzenia w postaci przejęcia przez wynajmującego J. K. placówki medycznej w [...] podjęła niezwłocznie działania celem odzyskania dokumentacji medycznej i pozostałych nośników danych pacjentów. Organ całkowicie pominął że zagadnienie bezprawności można rozpatrywać wyłącznie przez pryzmat czynu określonego sprawcy. Nie można czynić skarżącej zarzutu z tytułu braku zabezpieczenia dokumentacji medycznej, gdyż od momentu przejęcia nieruchomości przez J.K. nie miała ona fizycznej możliwości wstępu do budynku, w którym do [...] kwietnia 2016 r. była prowadzona placówka medyczna.

Dopiero w dniu [...] grudnia 2016 r., po niemal 8 miesiącach od siłowego przejęcia nieruchomości przez J.K., dostarczył on skarżącej, za pośrednictwem firmy kurierskiej, kartony, w których znajdowała się część dokumentacji medycznej. Do dnia dzisiejszego nie zostały zwrócone wszystkie laptopy, jak i całość dokumentacji medycznej pacjentów. Jej zwrot zależy od dobrej woli wynajmującego, który sprawuje władztwo nad nieruchomością położoną w [...] przy ul. [...].

Z uzasadnienia decyzji, wynika że Rzecznik Praw Pacjenta ma świadomość bezprawności działań J. K., a wyłącznie z uwagi na brak kompetencji w zakresie podjęcia postępowania wobec osoby fizycznej, która nie figuruje w rejestrze podmiotów wykonujących działalność leczniczą, nie podejmuje stosownych, działań w stosunku do niego.

Kolejną przesłanką, pozwalającą na zakwalifikowanie określonego zachowania jako praktyki naruszającej zbiorowe interesy pacjentów, jest jego zorganizowany charakter. Przesłanka zachowania zorganizowanego kładzie nacisk przede wszystkim na zaplanowanie czegoś przeprowadzenie jakiegoś działania lub powstrzymanie się od jakiegoś działania. Do uznania "celowości" działania lub zaniechania wystarczy, że podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych co najmniej przewiduje, iż jego zachowanie doprowadzi do naruszenia praw pacjentów i na to się godzi.

Nie sposób przyjąć, aby intencją [...] sp. z o.o. było zaplanowanie uniemożliwienia pacjentom dostępu do dokumentacji medycznej. Nawet jeśli, przyjmując za Rzecznikiem Praw Pacjenta, skarżąca powinna odpowiednio wcześniej zabezpieczyć dokumentację medyczną przed dostępem osób nieuprawnionych, to skarżąca nie akceptuje obecnego stanu rzeczy i zaistniałej sytuacji. Skarżąca od samego początku podejmowała szereg działań zmierzających do odzyskania dokumentacji medycznej, w szczególności zainicjowała proces złożenia przez pacjentów wniosków o wszczęcie postępowania wyjaśniającego w tej sprawie. Wielokrotnie także podejmowała próbę kontaktu z J. K. w celu ustalenia warunków jej zwrotu, co finalnie doprowadziło do przekazania jej części dokumentacji medycznej (w formie papierowej) w dniu [...] grudnia 2016 r.

Skarżąca nie neguje, że to na niej spoczywał obowiązek zabezpieczenia dokumentacji przed dostępem osób nieuprawnionych. Realizacja wspomnianego obowiązku, mimo podjętej przez nią próby, została jednak uniemożliwiona przez J. K.i jego pracowników. Podjęła wszelkie możliwe działania zmierzające do zapewnienia odpowiedniej ochrony i zabezpieczenia dokumentacji medycznej pacjentów, a nieudostępnienie pacjentom dokumentacji medycznej jest rezultatem okoliczności niezależnych od niej. Zaniechanie praktyk wskazanych w pkt 1) i 2) decyzji przez skarżącą jest faktycznie niemożliwe, gdyż to nie ona jest podmiotem naruszającym zbiorowe prawa pacjentów.

Decyzja jest sprzeczna z przepisami prawa, gdyż w rzeczywistości to nie skarżąca jest sprawcą czynu polegającego na stosowaniu praktyki naruszającej zbiorowe prawa pacjentów do dokumentacji medycznej.

Naruszenie art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do nałożenia na skarżącą obowiązku w postaci zaniechania stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów.

W odpowiedzi na skargę Rzecznik Praw Pacjenta wniósł o jej oddalenie i wskazał, że skarżąca pominęła iż złożyła oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych zawartej umowy najmu. Powyższe oświadczenie zostało złożone J. K.w dniu [...] marca 2016 r. Ponadto w dniu [...] kwietnia 2016 r. wezwała wynajmującego do protokolarnego odbioru najmowanej nieruchomości, z wyznaczonym terminem odbioru [...] kwietnia 2016 r. Wobec powyższego miała świadomość tego, że będzie musiała opuścić zajmowany lokal.

Opuszczenie lokalu musiało wiązać się z zabezpieczeniem zgromadzonej w nim dokumentacji medycznej, zarówno papierowej jak i nośników na których zapisano dokumentację prowadzoną w formie elektronicznej. Dokumentacja medyczna powinna "iść za podmiotem udzielającym świadczeń zdrowotnych", jeżeli zmienia on swoje miejsce, w którym udziela świadczeń zdrowotnych.

Przepis § 74 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 9 listopada 2015 r. w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania , stanowi, że podmiot zapewnia odpowiednie warunki zabezpieczające dokumentację przed zniszczeniem, uszkodzeniem lub utratą i dostępem osób nieuprawnionych, a także umożliwiające jej wykorzystanie bez zbędnej zwłoki. Prawodawca wyraźnie wskazuje, że obowiązek ten spoczywa na podmiocie udzielającym świadczeń zdrowotnych. W razie gdy podmiot ten umożliwia choćby nieumyślnie dostęp do tej dokumentacji osobom nieuprawnionym narusza ww. przepis a tym samym jego zachowanie jest bezprawne.

W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2016 r. (sygn. akt II OSK 1967/14), podniesiono, że "naruszyć prawa pacjenta może podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych, a zatem zabezpieczenie dostępu do dokumentacji medycznej należy do podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych.

Skarżąca miała pełną świadomość możliwych skutków zaniechania zabezpieczenia dokumentacji. Przewidywała bowiem, że dojdzie do zmiany posiadacza lokalu (wcześniej wnosząc o protokolarne odebranie nieruchomości) i godziła się na tą zmianę, a pomimo to zostawiła w tym lokalu dokumentację medyczną. Gdyby już na początku kwietniu 2016 r. zabezpieczyła dokumentację medyczną i przeniosła ją do innych jednostek organizacyjnych nie naruszyłaby przepisu § 74 ww. rozporządzenia.

Przepis art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy nie wskazuje, że do uznania praktyk za naruszające zbiorowe prawa pacjentów konieczna jest wina umyślą podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych.

W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2017 r. (sygn. akt II OSK 2619/16), wskazano: "przy wykładni przesłanek, których wystąpienie stanowi praktykę naruszającą zbiorowe prawa pacjentów nie ma podstaw prawnych, do stosowania przepisów prawa karnego, w tym konstrukcji winy umyślnej". Zatem stosować praktyki naruszające zbiorowe prawa pacjentów można również poprzez nieumyślne zachowanie, np. w wyniku uprzedniego niezastosowania danych przepisów prawa, pomimo że przepisy te przewidywały nakaz określonego zachowania.

Rzecznik Praw Pacjenta wskazał, że skarżąca ma podjąć działania niezbędne do zaniechania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów. Działania takie mają sprowadzać się do żądania na drodze sądowej bądź pozasądowej wydania ww. dokumentacji. Przepis art. 64 ust. 2 ustawy stanowi, że w decyzji, o której mowa w ust. 1, Rzecznik może nałożyć na podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych albo organizatora strajku obowiązek składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji działań niezbędnych do zaniechania praktyki naruszającej zbiorowe prawa pacjentów lub usunięcia skutków naruszenia zbiorowych praw pacjentów.

Skarżąca poinformowała organ, że w dniu [...] czerwca 2017 r. wniosła do Sądu Rejonowego w [...] akt oskarżenia wobec J. K., o czyn z art. 49 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie danych osobowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016r., poz. 1066 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle powołanego przepisu ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.

Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy wad w postępowaniu administracyjnym (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.)

Rozpoznając sprawę w świetle tych kryteriów, skarga okazała się zasadna.

Podstawą materialnoprawną kontrolowanej przez Sąd decyzji był między innymi art. 64 ust. 1 i 2 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta ( Dz. U. z 2016r., poz. 186 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem w przypadku wydania przez Rzecznika decyzji o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe prawa pacjentów nakazuje on jej zaniechanie lub wskazuje działania niezbędne do usunięcia skutków naruszenia zbiorowych praw pacjentów, wyznaczając terminy podjęcia tych działań.

Decyzji nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. W decyzji tej Rzecznik może nałożyć na podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych obowiązek składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji działań niezbędnych do zaniechania praktyki naruszającej zbiorowe prawa pacjentów lub usunięcia skutków naruszenia zbiorowych praw pacjentów.

Wydanie tej decyzji jest zależne od wcześniejszego ustalenia, że doszło do stosowania przez podmiot leczniczy, praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów.

Definicję praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów zawiera art. 59 ust. 1 ww. ustawy. Zgodnie z jego treścią przez praktykę naruszającą zbiorowe prawa pacjentów rozumie się dwa rodzaje zachowań:

1) bezprawne zorganizowane działania lub zaniechania podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych oraz

2) stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu zorganizowanie wbrew przepisom o rozwiązywaniu sporów zbiorowych akcji protestacyjnej lub strajku przez organizatora strajku,

– mające na celu pozbawienie pacjentów praw lub ograniczenie tych praw, w szczególności podejmowane celem osiągnięcia korzyści majątkowej. Nie jest zbiorowym prawem pacjentów suma praw indywidualnych.

Zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów (ust. 2 ww. przepisu).

Naruszenie zbiorowych praw pacjenta wymaga spełnienia określonych przesłanek: bezprawności zorganizowanego działania lub zaniechania podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych, mające na celu pozbawienie pacjenta praw lub ich ograniczenie.

Bezprawność to zachowanie sprzeczne z ww. ustawą i innymi przepisami określającymi prawa pacjenta i zobowiązania podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych lub niedopełnienie obowiązku wynikającego z norm określonych we wskazanych przepisach.

Naruszenie zbiorowych praw pacjentów wymaga powtarzalności zachowania, wskazującej na stałość postępowania. Praktyka określona w art. 59 ust. 1 pkt 1 ma polegać na zachowaniu bezprawnym oraz zorganizowanym. Bezprawność to zachowanie sprzeczne z prawem, zasadami współżycia społecznego lub niedopełnienie obowiązku wynikającego z normy prawnej, orzeczenia sądowego lub zobowiązania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2826/12, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Stwierdzenie praktyki określonej w art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta wymagało wykazania, że zaistniało: działanie lub zaniechanie podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych; noszące znamiona bezprawności; o zorganizowanym charakterze oraz mające na celu pozbawienie lub ograniczenie zbiorowych praw pacjentów.

Dla stwierdzenia bezprawności działania lub zaniechania podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych nie miała znaczenia strona podmiotowa czynu, a zatem wina podmiotu, ewentualnie stopień tej winy (umyślność bądź nieumyślność), a także świadomość istnienia naruszonych norm prawnych.

Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, pacjent ma prawo do dostępu do dokumentacji medycznej dotyczącej jego stanu zdrowia oraz udzielonych mu świadczeń zdrowotnych. Zgodnie z art. 26 ust. 1 ww. ustawy podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych udostępnia dokumentację medyczną pacjentowi lub jego przedstawicielowi ustawowemu, bądź osobie upoważnionej przez pacjenta.

Dostęp do dokumentacji medycznej jest więc prawem pacjenta a jego realizacja regulowana jest przez przepisy rozdziału 7 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.

Z ustaleń faktycznych organu wynikało, że w dniu [...] kwietnia 2016 roku wynajmujący J. K. rozwiązał umowę najmu lokalu ze skarżącą spółką w trybie natychmiastowym i przejął budynek będący przedmiotem umowy najmu, w tym znajdującą się w nim dokumentację medyczną pacjentów.

Nie jest kwestionowane, że skarżąca podjęła natychmiastową próbę odzyskania tej dokumentacji i zwróciła się o interwencję policji.

W ocenie Sądu organ błędnie uznał, iż opisane w decyzji działania i zaniechania, są stosowaniem przez skarżący podmiot leczniczy praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów.

Słusznie skarżąca podniosła, że działania stanowiące praktykę naruszającą zbiorowe prawa pacjentów, muszą być bezprawne i zorganizowane.

Bezprawność ta musi korespondować z naruszanym prawem pacjenta do dokumentacji. Zatem musiał istnieć związek przyczynowo-skutkowy między bezprawnym działaniem lub zaniechaniem, a prawem pacjenta do dokumentacji medycznej znajdującej się w budynku w [...] przy ul. [...].

W ocenie Sądu organ takiego związku nie wykazał, a w każdym razie nie wynika on z opisu (zawartego w sentencji decyzji) stosowanych przez podmiot leczniczy praktyk uznanych za naruszające zbiorowe prawa pacjentów.

Z okoliczności sprawy wynika bezsprzecznie, że skarżący podmiot leczniczy, nie jest sprawcą czynu zakwalifikowanego przez organ jako naruszający zbiorowe prawa pacjentów do dokumentacji medycznej. Nie można czynić skarżącej zarzutu stosowania niedozowanych praktyk z tytułu nieudostępniania pacjentom dokumentacji medycznej, w sytuacji gdy dokumentacja ta znalazła się we władaniu osoby trzeciej bez zgody i woli podmiotu leczniczego.

Odpowiedzialność podmiotu leczniczego, choć nie jest związana z kategorią winy w ujęciu prawnokarnym, nie może być absolutna, nieograniczona żadnymi okolicznościami, na które nie posiada wpływu.

Rzecznik Praw Pacjenta dostrzegł ten problem, wskazując w uzasadnieniu decyzji , że nie posiada kompetencji w zakresie podjęcia postępowania wobec osoby fizycznej, która nie figuruje w rejestrze podmiotów wykonujących działalność leczniczą,.

Faktem jest, że do uznania "celowości" działania lub zaniechania wystarczy, że podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych, co najmniej przewiduje, iż jego zachowanie doprowadzi do naruszenia praw pacjentów i na to się godzi. Jednak i taki aspekt celowego działania nie został w tej sprawie wykazany przez organ, a nade wszystko nie wynika on z opisu stosowania praktyk niedozwolonych, zarzucanych podmiotowi leczniczemu.

W aspekcie ustalonego przez organ stanu faktycznego, nie można stwierdzić aby wolą [...] sp. z o.o. było uniemożliwienie pacjentom dostępu do dokumentacji medycznej. Nawet, gdyby Rzecznik Praw Pacjenta, miał rację co do obowiązku wcześniejszego (przez [...] kwietnia 2016r.) zabezpieczenia dokumentacji medycznej przed dostępem osób nieuprawnionych, to należałoby jeszcze wykazać że podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych, co najmniej przewidywał, iż jego zachowanie doprowadzi do naruszenia praw pacjentów i na to się godził. Nadto takie ustalenie musiałoby mieć odzwierciedlenie w opisie zarzucanych podmiotowi praktyk jako naruszających prawa pacjentów, czego w tej sprawie nie dokonano.

Ustalony stan sprawy dowodzi, że skarżąca spółka podejmowała wiele działań faktycznych i prawnych zmierzających do odzyskania dokumentacji medycznej, a podkreślenia wymaga zwłaszcza to, iż była inicjatorem składania wniosków o wszczęcie postępowania wyjaśniającego do Rzecznika Praw Pacjenta.

Zaniechanie przez skarżącą, praktyk wskazanych w pkt 1 decyzji jest w rzeczywistości niemożliwe, gdyż to nie ona jest dysponentem dokumentacji medycznej, a podmiot trzeci, na którego działanie skarżąca nie ma wpływu.

W ocenie Sądu doszło do naruszenie art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, poprzez jego wadliwe zastosowanie w przedmiotowym stanie faktycznym. To z kolei doprowadziło do bezzasadnego nałożenia na skarżącą obowiązku w postaci zaniechania stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów ( naruszenie art. 64 ust. 1 i 2 ww. ustawy) .

Ustalenia te dotyczą obu przejawów stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów (pkt 1 a oraz 1 b), zatem bezpodstawne były również zobowiązania podmiotu leczniczego do złożenia stosownych informacji wskazanych w punkcie 2 a i 2 b zaskarżonej decyzji.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ zobowiązany będzie do uwzględnienia powyższych wskazań oraz wydania adekwatnej do tej oceny decyzji.

Z tych względów w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach zostało wydane na podstawie art. 200 i 205 ww. ustawy.