Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Starszy referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą D. N. A. K. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenie kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu p o s t a n a w i a: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez odmowę zwolnienia od kosztów sądowych

W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy A. K. (dalej: "Skarżący", "Strona") wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Z rubryki nr 10 wniosku wynika, że Skarżący prowadzi działalność gospodarczą i uzyskuje z tego tytułu miesięczny dochód w wysokości 1.969 zł. Do majątku zaliczył lokal użytkowy o powierzchni 106 m.kw. obciążony hipoteką na rzecz R. P. S.A.

Do stałych wydatków zaliczył spłatę kredytu bankowego (rata miesięczna 3.890 zł), czynsz za lokal firmowy (800 zł), opłatę za internet (1.440 zł), opłatę za energię elektryczną (500 zł), telefon (200 zł), koszty księgowości (około 500 zł).

W piśmie, które wpłynęło do tut. Sądu 10 marca 2016 r. Skarżący wyjaśnił, że prowadzi działalność gospodarczą związaną z oprogramowaniem oraz działalność związaną z doradztwem w zakresie informatyki, nie posiada oszczędności pieniężnych ani lokat, mieszka w lokalu stanowiącym jego własność. Oświadczył, że wykazany na formularzu PPF dochód został określony po odliczeniu kosztów działalności gospodarczej.

Do pisma załączył zeznanie podatkowe PIT-36 za rok 2013, PIT-37 za 2014 r., wydruk z księgi przychodów i rozchodów za grudzień 2015 r. oraz styczeń 2016 r., wyciąg z rachunku bankowego związanego z działalnością gospodarczą oraz obsługą kredytu hipotecznego, kopię umowy kredytowej (kredyt hipoteczny). Dodał, że deklaracje VAT-7 oraz PIT za 2015 r. zostaną złożone "w najbliższym możliwym terminie ze względu na konieczność ich uzyskania z biura rachunkowego prowadzącego księgowość". Do dnia rozpoznania wniosku Skarżący nie przedstawił wskazywanych deklaracji podatkowych.

Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje.

Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a.") – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił referendarzowi lub sądowi rozpatrującemu wniosek.

Oceniając wniosek zgodnie z powyższymi regulacjami, uznać należało, iż nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem Skarżący nie wykazał tego, że spełnia ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Rozpoznanie sprawy przez Sąd I instancji jest uzależnione od uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 1.500 zł. Skarżący uiścił na poczet wpisu sądowego kwotę 200 zł.

Podstawą utrzymania Skarżącego jest dochód z działalności gospodarczej (po odliczeniu kosztów prowadzonej działalności), który według złożonego oświadczenia wynosi 1.968 zł. Z przedstawionego zeznania podatkowego PIT-36L za 2013 rok wynika, że Skarżący uzyskał w tym okresie przychody z działalności gospodarczej w wysokości 710.451,57 zł, poniósł koszty uzyskania przychodów w kwocie 587.753,46 zł oraz wykazał dochód w wysokości 122.698,11 zł.

Według zeznania PIT-37 w 2014 r. Skarżący uzyskał przychód z działalności wykonywanej osobiście i z praw autorskich w wysokości 38.000 zł oraz uzyskał dochód w kwocie 28.900 zł. Skarżący nie przedstawił zeznania podatkowego w sprawie rozliczenia prowadzonej działalności gospodarczej za 2014 r. Nie przedstawił również miesięcznych deklaracji podatkowych VAT-7 składanych w 2015 r.

Z przedstawionej podatkowej księgi przychodów i rozchodów za grudzień 2015 r. wynika, że w grudniu 2015 r. Skarżący uzyskał przychód wyższy (38.303,40 zł) od poniesionych wydatków (31.980,61 zł), a podsumowanie danych z poprzednich okresów wskazuje, że Skarżący uzyskał łączny przychód w wysokości 292.015,65 zł oraz poniósł wydatki w wysokości 278.497,70 zł. Istotne jest, że Skarżący nadal prowadzi działalność, aczkolwiek w styczniu 2016 r. wydatki były wyższe od uzyskanego przychodu o 598,53 zł.

Podkreślić jednak zdecydowanie należy, że w 2013 r. Skarżący uzyskał dochód z działalności gospodarczej, a wykazany przychód (710.451,57 zł) wskazuje, że prowadził działalność w znacznych rozmiarach. Również w 2015 r. uzyskiwane przychody przekroczyły wydatki. Skarżący nie przedstawił zeznania podatkowego za 2014 r., a więc nie wykazał jakie przychody i koszty poniósł w tym okresie w związku z działalnością gospodarczą. Za 2014 r. Skarżący przedstawił jedynie PIT-37, w którym wykazał przychody z działalności wykonywanej osobiście oraz z tytułu praw autorskich. Równocześnie nie wskazywał, aby w 2014 r. nie prowadził działalności gospodarczej. Nie przedstawił również zeznań i deklaracji podatkowych za 2015 r. O ile brak zeznania podatkowego o uzyskanych w tym okresie dochodach jest możliwy z uwagi na termin rozliczenia dochodu rocznego, to podkreślić należy, że miesięczne deklaracje podatkowe VAT-7 są składane w ciągu roku podatkowego, a więc przedstawienie ich nie powinno stanowić nadmiernego utrudnienia.

Odnosząc się do wykazanych we wniosku wydatków wskazać należy, że są to wydatki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, a więc nie obciążają wykazanego dochodu w kwocie 1.968 zł. Do wydatków tych Skarżący zaliczył również czynsz za lokal firmowy (800 zł), w którym zgodnie ze złożonym oświadczeniem mieszka, opłatę za internet (1.440 zł), energię elektryczną (500 zł) i telefon (200 zł). Wykazany dochód miesięczny netto nie jest obciążony również spłatą kredytu. Wskazać należy, że koszty prowadzonego postępowania sądowego mogą zostać zaliczone do kosztów działalności, jeśli są ponoszone w związku z tą działalnością.

Skarżący nie wskazał natomiast (i nie udokumentował), ani na formularzu PPF ani w dodatkowo złożonym wyjaśnieniu, kosztów bieżącego utrzymania, co uniemożliwia ich porównanie z wysokością uzyskiwanego dochodu.

Analizując złożone przez wnioskodawcę oświadczenia stwierdzić należy, że Skarżący nie przedstawił wyciągów z rachunku bankowego za okres wskazany w wezwaniu z 18 lutego 2016 r., tj. od 1 listopada 2015 r. Przedstawił jedynie wyciąg miesięczny za luty 2016 r. z rachunku bieżącego oraz rachunku pomocniczego dla rachunku bankowego z saldem ujemnym (-984,66 zł). Za wskazany w wezwaniu okres przedstawił natomiast wyciąg z rachunku bankowego utworzonego dla obsługi kredytu.

Przypomnieć należy, że w orzecznictwie sądowym podnosi się, że kwestia posiadania środków pieniężnych (w szczególności zgromadzonych na rachunku bankowym) jest istotna dla oceny możliwości finansowych strony ubiegającej się o prawo pomocy, wobec czego wyjaśnienia w tym zakresie winny być zgodne ze stanem rzeczywistym i wyczerpujące, tj. w pełni obrazować stan jej pieniężnego posiadania (por. postanowienie NSA z 24 stycznia 2007 r., sygn. akt. I GZ 3/07). Zatem obowiązkiem Skarżącego było wykonanie zarządzenia zgodnie z jego treścią, bądź wykazanie, że jego wykonanie jest niemożliwe lub znacznie utrudnione. Fakt, że Skarżący nie przedstawił wyciągu z rachunku bankowego za cały okres wskazany w wezwaniu miał istotne znaczenie przy dokonywanej ocenie zasadności przyznania prawa pomocy, bowiem dla rozpoznania wniosku o prawo pomocy nie jest tylko istotne, jaka jest wysokość środków zgromadzonych na rachunku bankowym, ale również istotne jest, jak wygląda obrót tymi środkami, a więc, czy Strona nie wyzbywa się środków w związku z wezwaniem do złożenia oświadczenia w tym zakresie, bądź też jakie są przyczyny, że nie dysponuje zasobami pieniężnymi w danym okresie.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należało, iż Skarżący nie przedstawił istotnych dla oceny wniosku informacji dotyczących sytuacji majątkowej. Wskazać trzeba, iż występując o prawo pomocy Strona winna liczyć się z tym, iż będzie zobowiązana do wyczerpującego przedstawienia sytuacji majątkowej. Przywołane na wstępie regulacje uprawniają do żądania złożenia nie tylko dodatkowego oświadczenia, ale przede wszystkim do żądania przedłożenia określonych dokumentów (art. 255 p.p.s.a.). W postanowieniu z dnia 27 lipca 2011 r. o sygn. akt II OZ 650/11 podkreślono, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przywołać warto również stanowisko wyrażone w postanowieniu z dnia 5 listopada 2010 r. o sygn. akt II GZ 318/10, w uzasadnieniu którego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Wskazać dodatkowo należy na stanowisko orzecznictwa, zgodnie z którym, sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GZ 774/13).

Reasumując wskazać należy, że Skarżący prowadzi działalność gospodarczą, a w 2014 r, uzyskał dochody z działalności wykonywanej osobiście oraz z praw autorskich. Przedstawiony przez Stronę PIT-36L za 2013 r. oraz podatkowa księga przychodów i rozchodów za grudzień 2015 r. pozwala stwierdzić, że jest to działalność o znacznych rozmiarach, która w 2013 r. przyniosła dochód w wysokości 122.698,11 zł (przychody wyniosły 710.451,57 zł). Również w 2015 r. zgodnie z podatkową księgą przychodów i rozchodów uzyskane przychody (292.015,65 zł ) były wyższe od ponoszonych wydatków (278.497,70 zł). W świetle przedstawionych informacji o zasadności przyznania prawa pomocy nie może zadecydować okoliczność, że w pierwszym miesiącu 2016 r. wydatki przekroczyły przychody o kwotę około 600 zł. Nie można bowiem stwierdzić, czy jest to stała tendencja. Niewystarczające wykazanie sytuacji majątkowej przez Skarżącego, poprzez nieprzedstawienie dodatkowych informacji oraz dokumentów dodatkowo uniemożliwia ocenę, czy spełnia on ustawowe przesłanki do udzielenia prawa pomocy. W konsekwencji wniosek nie może zostać uwzględniony.

Z wyłożonych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.