Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Miron (spr.) sędzia del. WSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej T. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 grudnia 2019 r., sygn. akt III SAB/Wr 996/19 w sprawie ze skargi T. T. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu, 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz T. T. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 19 grudnia 2019 r., sygn. akt III SAB/Wr 996/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, oddalił w całości skargę T. T. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy.

W dniu 2 stycznia 2018 r. wpłynął do Wojewody [...] wniosek T. T. z dnia 29 grudnia 2017 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Pełnomocnik strony złożył w dniu 22 sierpnia 2018 r wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z uwagi na niezałatwienie sprawy oraz w dniu 24 września 2018 r. ponaglenie.

W dniu 18 października 2018 r. organ wezwał stronę do osobistego stawiennictwa oraz do dostarczenia 4 aktualnych zdjęć, przedstawienia ważnego dokumentu podróży i dołączenia kopii stron paszportu, oryginału załącznika nr 1 do wniosku podpisanego przez upoważnioną osobę, informacji starosty o braku możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych pracodawcy, uzupełnienia formularza wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w części: A2 – nazwiska poprzednie, A5 – imiona poprzednie, A17 – rysopis-znaki szczególne, A18 – PESEL, część II – członkowie rodziny. Jednocześnie poinformowano stronę, że nieusunięcie powyższych braków, w terminie 7 dni, od daty odebrania wezwania skutkować będzie pozostawieniem wniosku bez rozpoznania.

Powyższe wezwanie zostało odebrane przez pełnomocnika strony w dniu 25 października 2018 r.

W dniu 29 października 2018 r. strona stawiła się osobiście w organie. Pełnomocnik strony w piśmie z dnia 29 października 2018 r. wskazała, że we wniosku w części A2, A5, A17 i A18 pozostawiono puste miejsce, co należy traktować jako "brak". Co do części II pełnomocnik strony wskazała, że uzupełnia informacje o następujące dane: imię i nazwisko: O. T., płeć: mężczyzna, data urodzenia: [...], pokrewieństwo: brat, obywatelstwo: [...], adres zamieszkania w Polsce: [...], osoba ubiegająca się o zezwolenie na pobyt czasowy, nie pozostaje na utrzymaniu wnioskodawczyni. Do pisma załączono wymagane do wniosku dokumenty.

Następnie do pisma z dnia 5 czerwca 2019 r. (wpływ do organu w dniu 10 czerwca 2019 r.) pełnomocnik strony załączyła kolejne dokumenty do wniosku, w tym załącznik nr 1 do wniosku na obowiązującym formularzu.

Wojewoda [...] zawiadomieniem z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...], na podstawie art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096, zwana dalej: "k.p.a.) w związku z art. 106 ust. 1 i ust. 1a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2018 r. poz. 2094 ze zm.), pozostawił wniosek strony bez rozpoznania. Organ wyjaśnił, że załącznik nr 1 do wniosku został złożony po wyznaczonym terminie. Natomiast do dnia wydania zawiadomienia nie został uzupełniony formularz wniosku w części A18 oraz części CII.

W piśmie z dnia 1 sierpnia 2019 r. pełnomocnik strony wniosła o "podjęcie pozostawionego bez rozpoznania wniosku" lub o przywrócenie terminu do uzupełnienia wniosku. Pełnomocnik strony wyjaśniła, że uzupełnienie formularza znajduje się w treści pisma z dnia 29 października 2018 r., ponieważ pełnomocnik posiadała legitymację do uzupełniania dokumentów. Poza tym z treści wezwania nie wynikało, w jaki sposób należy dokonać jego uzupełnienia.

W skardze z dnia 20 sierpnia 2019 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na bezczynność Wojewody [...] strona zarzuciła naruszenie art. 12 § 1 w związku z art. 35 § 3 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a. i wniosła o:

- zobowiązanie organu do wydania decyzji,

- stwierdzenie przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ, a przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

- przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 5.000 zł,

- zwrot kosztów postępowania,

- rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Strona argumentowała, że załącznik nr 1 został przedłożony przed pozostawieniem wniosku bez rozpoznania, więc nie ma przeszkód do rozpoznania sprawy. Natomiast braki formularza zostały uzupełnione w piśmie z dnia 29 października 2018 r. W jej ocenie, dopuszczalne jest wypełnienie wniosku na dodatkowym arkuszu papieru A4. Niezrozumiałe jest też nieuwzględnienie uzupełnienia tylko w części A18 i CII. Pozostawienie wniosku bez rozpoznania było więc nieuzasadnione. Skarżąca została zmuszona do opuszczenia kraju i wydano decyzję deportacyjną, co skomplikowało plany osiedlenia się w Polsce.

Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] września 2019 r., nr [...], odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku.

W odpowiedzi na skargę z dnia 20 września 2019 r. Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Organ wyjaśnił, że dopuszczalne jest wypełnienie wniosku na dodatkowym arkuszu papieru A4, ale tylko gdy w formularzu jest za mało miejsca na wpisanie wymaganych danych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalając skargę wskazał, że w realiach rozpoznawanej sprawy nie mamy do czynienia z bezczynnością. Mianowicie, organ zawiadomieniem z dnia [...] lipca 2019 r. na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. w związku z art. 106 ust. 1 i ust. 1a ustawy o cudzoziemcach pozostawił wniosek strony bez rozpoznania.

Sąd I instancji podkreślił, że zgodnie z art. 106 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy cudzoziemiec składa na formularzu zawierającym dane wymienione w ustawie. Stosownie do art. 106 ust. 1a ustawy, cudzoziemiec ubiegający się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, składając wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, dołącza do niego wypełniony przez podmiot powierzający mu wykonywanie pracy załącznik zawierający dane wymienione w ustawie.

Natomiast zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a., jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.

Organ w dniu 18 października 2018 r. wezwał stronę do dostarczenia m.in. oryginału załącznika nr 1 do wniosku podpisanego przez upoważnioną osobę oraz do uzupełnienia formularza wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w części: A2 – nazwiska poprzednie, A5 – imiona poprzednie, A17 – rysopis-znaki szczególne, A18 – PESEL, część II – członkowie rodziny. Jednocześnie poinformowano stronę, że nieusunięcie powyższych braków w terminie 7 dni od daty odebrania wezwania skutkować będzie pozostawieniem wniosku bez rozpoznania. Powyższe wezwanie zostało odebrane przez pełnomocnika strony w dniu 25 października 2018 r., więc termin do uzupełnienia braków upływał w dniu 2 listopada 2018 r.

Sąd I instancji zgodził się ze stroną skarżącą, że przedłożenie załącznika nr 1 do wniosku na aktualnie obowiązującym formularzu przy piśmie z dnia 5 czerwca 2019 r. (wpływ do organu w dniu 10 czerwca 2019 r.), a więc przed wydaniem zawiadomienia o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania w dniu [...] lipca 2019 r. nie stanowiło przeszkody w rozpoznaniu wniosku skarżącej. Podkreślił, że jeśli uzupełnienie wniosku nastąpiło po upływie terminu do uzupełnienia braku formalnego, jednakże przed wysłaniem stronie postępowania zawiadomienia o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania, to nie ma żadnych przeszkód do rozpoznania tak uzupełnionego wniosku. Jeśli strona nałożony na nią obowiązek wykonała, nawet jeśli nastąpiło to z opóźnieniem, ale przed wystosowaniem do niej informacji o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania, to brak jest podstaw do stosowania takiej sankcji, gdyż nie ma to w takim przypadku racjonalnego uzasadnienia.

Za zasadne natomiast uznał twierdzenie organu, że skarżąca do dnia wydania zawiadomienia nie uzupełniła formularza wniosku w części A18 - PESEL oraz części CII – członkowie rodziny. Skoro zgodnie z art. 106 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy cudzoziemiec składa na formularzu zawierającym dane wymienione w ustawie, to również uzupełnienie brakujących we wniosku danych winno nastąpić na formularzu. Wezwanie do uzupełnienia wniosku jest w tym zakresie jasne i precyzyjne, bowiem organ wyraźnie wezwał stronę do uzupełnienia formularza wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w części: A2 – nazwiska poprzednie, A5 – imiona poprzednie, A17 – rysopis-znaki szczególne, A18 – PESEL, część II – członkowie rodziny. Zatem niezgodne z wymogami z art. 106 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach oraz wezwaniem do uzupełnienia braków formalnych wniosku było uzupełnienie tych danych w odrębnym piśmie sporządzonym przez pełnomocnika strony. Sąd zauważył, że prawdziwość danych podanych we wniosku cudzoziemiec potwierdza własnoręcznie złożonym podpisem na formularzu wniosku. Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 16 ustawy o cudzoziemcach formularz wniosku zawiera pisemne oświadczenie cudzoziemca pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, że dane zawarte we wniosku są prawdziwe. Nie jest więc możliwe uzupełnienie brakujących danych we wniosku w odrębnym piśmie, sporządzonym i podpisanym przez pełnomocnika strony. Ponadto, wskazał, że zgodnie z pkt 7 pouczenia na formularzu wniosku, jeżeli w jakiejkolwiek rubryce formularza jest zbyt mało miejsca na wpisanie wymaganych informacji, dalsze informacje, wraz ze wskazaniem rubryki/rubryk, których dotyczą, należy podać na osobnym arkuszu formatu A4 i dołączyć do wniosku jako załącznik. Pouczenie to nie odnosi się do sposobu uzupełniania w ogóle niewypełnionych rubryk formularza wniosku.

Zdaniem Sądu I instancji, prawidłowo organ pozostawił wniosek skarżącej bez rozpoznania, skoro skarżąca do dnia wydania zawiadomienia nie uzupełniła formularza wniosku w części A18 - PESEL oraz części CII – członkowie rodziny. Oczywiste jest również, że skarżąca nie uzupełniła formularza wniosku w części: A2 – nazwiska poprzednie, A5 – imiona poprzednie, A17 – rysopis-znaki szczególne. Nie można więc zarzucić organowi pozostawania w bezczynności.

Z tych względów, Sąd I instancji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. obecnie Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, zwana dalej: "p.p.s.a."), skargę oddalił.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła T. T., zaskarżając go w całości.

Zaskarżonemu orzeczeniu, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 149 § 1 pkt 1 i 3, § 1a oraz § 2 w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 i art. 151 p.p.s.a., z uwagi na oddalenie skargi, pomimo że ziściła się podstawa do jej uwzględnienia, wobec naruszenia przez organ administracji państwowej:

- art. 12, art. 35 § 1-3 oraz art. 104 k.p.a., a to z uwagi na nierozpatrzenie podania strony, poprzez pozostawienie wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy bez rozpoznania, podczas gdy załatwienie sprawy powinno zakończyć się wydaniem decyzji administracyjnej;

- art. 8 k.p.a., z uwagi na brak niezbędnego (dokładnego) wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, poprzez wezwanie strony do sprecyzowania uzupełnionych braków formalnych na odrębnym arkuszu papieru, co skutkowało przedwczesnym pozostawieniem podania strony bez rozpoznania;

- art. 9 k.p.a., z uwagi na brak pouczenia strony o niemożności uzupełnienia formularza w osobnym piśmie podczas osobistego stawiennictwa w urzędzie celem uzupełnienia braków formalnych, podczas gdy pouczenie takie ze strony organu mogłoby uchronić cudzoziemkę od konieczności ponownego składania wniosku na pobyt czasowy oraz od przymusowego opuszczenia terytorium RP.

Mając na uwadze powyższe zarzuty wniesiono o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji;

2) zasądzenie na podstawie "§ 15 pkt 3 ppkt 3 w zw. z § 14 pkt 1 ppkt 2 lit b)" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265) od organu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 1200 zł.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca wskazała, że ocena zasadności pozostawienia wniosku o pobyt czasowy bez rozpoznania oparta została w głównej mierze na niepoprawnej formie uzupełnienia braków formalnych. Podkreśliła, że braki formalne (odciski palców, kserokopia paszportu) uzupełniła podczas osobistej wizyty w siedzibie organu. Celem uzupełnienia formularza, organ zaś winien przedłożyć stronie aktualny formularz i wskazać części (rubryki), które wymagają uzupełnienia i sposób ich uzupełnienia. Tym bardziej, że strona, jako obywatel innego państwa, jest mniej zorientowana w realiach prawnych, a także może mieć problemy z komunikacją w języku polskim. Zachowanie takie organu winno wypływać m.in. z zasady zaufania do organów (art. 8 k.p.a.), czy zasady informowania (art. 7 k.p.a.). Ponadto, skarżąca podniosła, że skoro pouczenie zawarte na formularzach wniosku o pobyt czasowy dopuszcza sytuację wypełnienia podania na dodatkowym arkuszu papieru A4, to uzupełnienie braków formalnych było prawidłowe. Nadto, w przypadku dopatrzenia się przez organ niejasności w przedłożonych przez stronę dokumentach, nic nie stało na przeszkodzie, aby organ wezwał stronę do sprecyzowania przekazanych informacji. Strona dodała, że jakakolwiek próba kontaktu z urzędnikiem prowadzącym sprawę, celem uzyskania informacji (art. 9 k.p.a.) o poprawność wypełnienia dokumentów była całkowicie niemożliwa.

Zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną, nie bez znaczenia pozostaje także to, że WSA we Wrocławiu orzekał już w analogicznej sprawie o niemalże identycznym stanie faktycznym - prawomocny wyrok z dnia 12 grudnia 2019 r., sygn. akt. III SAB/Wr 990/19. W wyroku tym wydanym niespełna tydzień przed zaskarżonym wyrokiem, Sąd przyznał rację skarżącemu, wskazując jednoznacznie na niezgodne z prawem działanie organu polegające na przedwczesnym pozostawieniu podania strony bez rozpoznania. Wydanie rozstrzygnięcia sprzecznego z dotychczasową linią orzeczniczą WSA we Wrocławiu przy tożsamym stanie faktycznym stawia skarżącą kasacyjnie w poczuciu krzywdy i niesprawiedliwości. Ponadto, oceniając bezczynność Wojewody [...] w załatwieniu konkretnej sprawy administracyjnej nie można abstrahować od jej indywidualnego charakteru i okoliczności, w jakiej podanie strony zostało pozostawione bez rozpoznania. Analiza akt sprawy wskazuje, że organ dokonał wstępnej oceny formalnej wniosku dopiero po 9 miesiącach od jego wpłynięcia, co stanowi już kilkukrotne przekroczenie terminu załatwienia sprawy. Gdyby organ sumiennie wywiązałby się z obowiązujących terminów załatwienia sprawy, to nawet w przypadku pozostawienia podania strony o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy bez rozpoznania, strona mogłaby ponownie złożyć przedmiotowy wniosek, bez konieczności przymusowego opuszczenia kraju (skarżąca posiadała kartę pobytu czasowego ważną do 19 października 2018 r). Tak długa zwłoka w załatwieniu sprawy spowodowała, że pozostawienie wniosku bez rozpoznania nastąpiło [...] lipca 2019 r. (ok. 1,5 roku od złożenia wniosku), a więc w dacie kiedy legalny pobyt cudzoziemki oparty był wyłącznie na podstawie złożonego wniosku o pobyt czasowy. Konsekwencją czego była wydana wobec strony decyzja zobowiązująca ją do powrotu wraz z zakazem ponownego wjazdu na terytorium RP przez okres 8 miesięcy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca kasacyjnie złożyła stosowny wniosek, któremu pozostałe strony nie sprzeciwiły się, Sąd rozpoznał kasację poza rozprawą.

Rozpoznając w powyższych granicach wniesioną skargę kasacyjną należało uznać, że zawiera ona usprawiedliwione podstawy.

Podkreślić należy, że rolą sądu administracyjnego w sprawie ze skargi na bezczynność organu jest ustalenie, po pierwsze, czy w dniu orzekania przez sąd stan bezczynności w konkretnej sprawie wskazanej we wniosku strony nadal istnieje. Po drugie, czy stan ten ustał na skutek podjęcia przez organ czynności lub wydania aktu z zakresu administracji publicznej. Celem postępowania w przedmiocie skargi na bezczynność jest bowiem zobowiązanie organu do podjęcia czynności bądź wydania aktu, jeżeli organ administracji "milczy w sprawie" i nie podejmuje czynności. Ustawodawca zdefiniował przy tym, że z bezczynnością mamy do czynienia wówczas gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (art. 37 pkt 1 k.p.a.)

Zgodnie z art. 35 § 1 i 3 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W rozpoznawanej sprawie wniosek inicjujący postępowanie administracyjne wpłynął do organu w dniu 2 stycznia 2018 r. Do dnia wydania wyroku przez Sąd wojewódzki postępowanie to nie zostało przez organ zakończone decyzją administracyjną. W dniu [...] lipca 2018 r. organ sporządził natomiast pismo, w którym zawiadomił wnioskodawczynię o pozostawieniu jej wniosku bez rozpoznania, na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. Ponieważ pozostawienie podania bez rozpoznania w trybie art. 64 § 2 k.p.a. nie podlega zaskarżeniu, kontrola tego aktu następuje w ramach skargi na bezczynność organu. Jak zgodnie przyjmuje się w orzecznictwie, nieuzasadnione pozostawienie podania bez rozpoznania jest nierozpoznaniem sprawy w terminie. Stronie, która zarzuca organowi administracji publicznej bezczynność polegającą na zaniechaniu wszczęcia jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego na podstawie wniesionego przez nią podania (żądania), przysługuje - na zasadach ogólnych - skarga do sądu administracyjnego (zob. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2013 r., sygn. akt I OPS 2/13).

Istota niniejszej sprawy sprowadza się zatem do odpowiedzi na pytanie czy okoliczności sprawy pozwalały organowi administracji na pozostawienie wniosku cudzoziemki bez rozpoznania. Na tak postawione pytanie należało udzielić odpowiedzi negatywnej.

Na wstępie zauważyć należy, że prawidłowo Sąd I instancji ocenił, że przedłożenie załącznika nr 1 do wniosku na aktualnie obowiązującym formularzu przy piśmie z dnia 5 czerwca 2019 r. (wpływ do organu w dniu 10 czerwca 2019 r.), a więc przed wydaniem zawiadomienia o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania w dniu [...] lipca 2019 r. nie stanowiło przeszkody w rozpoznaniu wniosku skarżącej. Zgodnie bowiem ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, które skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, jeśli uzupełnienie wniosku nastąpiło po upływie terminu do uzupełnienia braku formalnego, jednakże przed wysłaniem stronie postępowania zawiadomienia o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania, to nie ma żadnych przeszkód do rozpoznania tak uzupełnionego wniosku. Przeciwny pogląd, że upływ tego terminu musi skutkować pozostawieniem wniosku bez rozpoznania, byłby przejawem nieracjonalnego formalizmu. Przeczyłby wynikającemu z art. 12 § 1 k.p.a. obowiązkowi, by organy administracji działały w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 11 marca 2011 r., sygn. akt II GSK 337/10; z dnia 10 stycznia 2017 r., sygn. akt II GSK 3287/15; z dnia 26 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 3346/17; z dnia 14 września 2018 r., sygn. akt II OSK 629/18 i II OSK 1914/18; z dnia 20 sierpnia 2019 r., sygn. akt II OSK 1559/19).

Rozważenia natomiast wymaga, czy słusznie Sąd I instancji uznał za prawidłowe twierdzenie organu, że skarżąca do dnia wydania zawiadomienia nie uzupełniła formularza wniosku w części A18 – PESEL oraz części CII – członkowie rodziny a w konsekwencji czy należało pozostawić wniosek bez rozpoznania. Sąd przyjął, że zgodnie z art. 106 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy cudzoziemiec składa na formularzu zawierającym dane wymienione w ustawie, to również uzupełnienie brakujących we wniosku danych winno nastąpić na formularzu. W ocenie Sądu I instancji, wezwanie do uzupełnienia wniosku skierowane przez organ do skarżącej przy piśmie z dnia 18 października 2018 r. w tym zakresie było jasne i precyzyjne, bowiem organ wyraźnie wezwał stronę do uzupełnienia formularza wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy we wskazanych w piśmie częściach. Zatem niezgodne z wymogami z art. 106 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach oraz wezwaniem do uzupełnienia braków formalnych wniosku było uzupełnienie tych danych w odrębnym piśmie sporządzonym przez pełnomocnika strony. Sąd przy tym zauważył, że prawdziwość danych podanych we wniosku cudzoziemiec potwierdza własnoręcznie złożonym podpisem na formularzu wniosku, a nadto zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 16 ustawy o cudzoziemcach formularz wniosku zawiera pisemne oświadczenie cudzoziemca pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, że dane zawarte we wniosku są prawdziwe. Nie jest więc możliwe, co do zasady, uzupełnienie brakujących we wniosku danych w odrębnym piśmie, sporządzonym i podpisanym przez pełnomocnika strony.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, o ile można zgodzić się z powyższą argumentacją Sądu I instancji, co do tego, że uzupełnienie brakujących we wniosku danych winno nastąpić również na formularzu ze względów wyżej wskazanych, o tyle nie można uznać, że wezwanie do uzupełnienia wniosku skierowane przez organ do skarżącej przy piśmie z dnia 18 października 2018 r. było jasne i precyzyjne.

Podkreślić należy, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku (pisma, podania), skierowane do strony, w trybie art. 64 § 2 k.p.a., powinno w sposób wyraźny określać, jakie braki zawiera wniosek, w jaki sposób i w jakim terminie powinny one zostać usunięte, pod rygorem wynikającym z tego przepisu.

W rozpoznawanej sprawie, organ w piśmie z dnia 18 października 2018 r. wezwał cudzoziemkę, m.in. "z uwagi na złożenie niekompletnego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy", na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 106 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, m.in. do "uzupełnienia formularza wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w części": A2 – nazwiska poprzednie, A5 – imiona poprzednie, A17 – rysopis-znaki szczególne, A18 – PESEL oraz części II (członkowie rodziny).

Wbrew stanowisku Sądu I instancji, nie można z powyższego stwierdzenia organu jednoznacznie wywodzić, że wezwanie "było jasne i precyzyjne". Skoro organ uznał, zresztą słusznie w kontekście przedstawionych wyżej rozważań, że uzupełnienie formularza wniosku, o konkretne dane, powinno nastąpić także na formularzu wniosku, to winien to wyraźnie w wezwaniu wyartykułować, poprzez wskazanie, że uzupełnienia złożonego formularza wniosku (uzupełnienia rubryk) strona może dokonać w siedzibie organu, bądź przez nadesłanie prawidłowo wypełnionego formularza wniosku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nic nie stało także na przeszkodzie, w sytuacji, gdy cudzoziemka stawiła się osobiście w dniu 29 października 2018 r. na wezwanie organu, do czego została zobowiązana także w piśmie z dnia 18 października 2018 r. (na podstawie art. 105 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach), aby organ przedłożył stronie formularz wniosku i wskazał, które rubryki i w jaki sposób powinna ona uzupełnić oraz pouczył stronę o niemożności uzupełnienia danych formularza w odrębnym piśmie. Pozostawienie wniosku strony bez rozpoznania, z uwagi na wadliwość wezwania, było nieuprawnione. Na marginesie zauważyć także należy pewną niekonsekwencję w postępowaniu organu, albowiem w piśmie pozostawiającym wniosek bez rozpoznania podaje, że cudzoziemka nie uzupełniła części A18 i CII, mimo iż w wezwaniu do uzupełnienia braków została ona też wezwana do uzupełnienia rubryk: A2, A5, A17. Niejako więc przyjmuje, że uzupełnienie braków formularza wniosku mogło nastąpić w odrębnym piśmie (w tym przypadku w piśmie strony z dnia 29 października 2018 r.) lub że wezwanie to nie było wystarczająco precyzyjne.

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjnych uznając za zasadne zarzuty naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 8 k.p.a. (zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej) oraz art. 9 k.p.a. (zasady informowania stron), na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Ponownie rozpoznając sprawę Sąd I instancji uwzględni przedstawioną w niniejszym uzasadnieniu argumentację, a następnie na podstawie całokształtu okoliczności sprawy jeszcze raz dokona oceny, czy w sprawie miała miejsce bezczynność organu, a jeżeli tak, to czy miała ona charakter rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., czy zachodzą podstawy do zobowiązania organu do rozpoznania wniosku strony o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę oraz czy zachodząc przesłanki, zgodnie z wnioskiem strony zawartym w skardze, do przyznania od organu na rzecz skarżącej określonej sumy pieniężnej.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę składa się zwrot uiszczonego wpisu sądowego od skargi kasacyjnej (100 zł), uiszczonej opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku (100 zł) oraz wynagrodzenie ustanowionego w sprawie pełnomocnika (240 zł), ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) i § 15 ust. 2 (opłatę w sprawach niewymagających przeprowadzenia rozprawy ustala się w wysokości równej stawce minimalnej) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265).