Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 1037/19 oddalające wniosek A.P. o wyłączenie referendarza sądowego WSA w Warszawie w osobie M.M. od rozpoznania sprawy prowadzonej pod sygn. akt IV SPP/Wa 359/19 w sprawie ze skargi A.P. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 690/18 postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, dalej również jako "WSA", postanowieniem z 27 września 2019 r., sygn. IV SA/Wa 1037/19 oddalił wniosek A.P. o wyłączenie referendarza sądowego WSA w Warszawie w osobie M.M. od rozpoznania sprawy prowadzonej pod sygn. akt IV SPP/Wa 359/19, w sprawie ze skargi A.P. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 690/18.

Sąd pierwszej instancji uznał, że wniosek o wyłączenie referendarza nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie zachodzą przesłanki do wyłączenia sędziego określone w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", ani też przyczyny wyłączenia wskazane w art. 19 tej ustawy, które to przesłanki mają zastosowanie także do referendarza. W ocenie WSA wnioskodawczyni nie przedstawiła istotnych okoliczności przemawiających za wyłączeniem referendarza oraz nie wskazała motywów jego ewentualnego stronniczego działania, przy czym niezadowolenie strony ze sposobu prowadzenia sprawy oraz wyniku załatwiania jej wniosków nie stanowią wystarczającej podstawy do wyłączenia referendarza. Skarżąca nie podała również argumentów, które podważałyby wiarygodność złożonego przez referendarza oświadczenia.

Zażalenie na powyższe postanowienie wywiodła A.P.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 24 p.p.s.a. przepisy dotyczące wyłączenia sędziego stosuje się odpowiednio o wyłączenia protokolanta, referendarza sądowego oraz prokuratora.

Stosownie zaś do art. 18 wyłączenie sędziego może nastąpić z mocy ustawy, zaś stosownie do art. 19 p.p.s.a. sąd może wyłączyć sędziego na jego żądanie lub wniosek strony. Wyłączenie sędziego z mocy ustawy następuje na podstawie enumeratywnie wymienionych w art. 18 p.p.s.a. przesłanek. Natomiast wyłączenie sędziego na jego żądanie lub wniosek strony, zgodnie z tym co stanowi art. 19 p.p.s.a. następuje w przypadku zaistnienia okoliczności tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Zasadność wniosku o wyłączenie zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania. W przypadku wyłączenia na wniosek referendarza lub strony, wyłączenie następuje na podstawie okoliczności, która uzasadniałaby wątpliwości co do bezstronności referendarza. Przy tym stosownie do treści art. 20 p.p.s.a., to strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia, zgodnie z treścią art. 22 § 2 p.p.s.a., poprzedza złożenie wyjaśnień przez osobę, której wniosek dotyczy.

Podkreślenia wymaga, że o wyłączeniu referendarza, podobnie jak w przypadku wyłączenia sędziego, nie może decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości. Zarzuty dotyczące niewłaściwego, zdaniem skarżącej, sposobu orzekania przez referendarza w innej sprawie mogą być podnoszone w ramach przysługujących środków zaskarżenia, nie stanowią natomiast przesłanki do wyłączenia referendarza. Tego rodzaju okoliczności, jako niepoparte żadnymi argumentami uprawdopodabniającymi istnienie uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności wskazanego referendarza, nie mogą stanowić podstawy do zastosowania instytucji wyłączenia sędziego. Przyczyny wyłączenia, które powinny zostać uprawdopodobnione we wniosku o wyłączenie, to wyłącznie przyczyny na które wskazują art. 18 i 19 p.p.s.a. Oznacza to, że nie będzie chodzić o jakąkolwiek okoliczność, która zdaniem strony wyłącza referendarza od rozpoznawania jej sprawy, ale okoliczność spośród przewidzianych w ustawie p.p.s.a. Za niedopuszczalne uznać należy formułowanie zarzutów o generalnym braku bezstronności danego referendarza w oderwaniu od specyfiki i okoliczności konkretnej sprawy. Takie zaś nieskonkretyzowane okoliczności przedstawiono we wniosku o wyłączenie referendarza sądowego M.M. O wyłączeniu referendarza nie może bowiem decydować subiektywne przekonanie skarżącej o braku bezstronności referendarza i dyskryminowaniu jej ze względu na niepełnosprawność i ubóstwo.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że brak jest podstaw do wyłączenia referendarza sądowego M.M. W sprawie nie zachodzą przesłanki wymienione w art. 18 oraz nie wskazano istnienia okoliczności o których mowa w art. 19 p.p.s.a. Również złożone przez referendarza oświadczenie nie potwierdza istnienia okoliczności, które uzasadniają zastosowanie instytucji wyłączenia. Nie można uznać za skuteczną przesłankę wyłączenia wątpliwości strony co do bezstronności, opartych jedynie na wydaniu przez referendarza orzeczenia, z którego treścią skarżąca się nie zgadza. Przesłanką uzasadniającą uwzględnienie wniosku strony nie może być subiektywne odczucie czy też przekonanie strony, co do celowości złożonego wniosku z uwagi na "niechętny stosunek" referendarza sądowego do jego osoby (zob. również postanowienie NSA z 23 października 2018 r., I OZ 982/18, postanowienie NSA z 21 listopada 2018 r., I OZ 1140/18).

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na postawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.