Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o zmianę postanowienia referendarza sądowego z dnia 23 marca 2016 r. postanawia: odmówić zmiany postanowienia referendarza sądowego z dnia 23 marca 2016 r.

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na ww. decyzję w kwocie 10.075 zł., skarżąca spółka, reprezentowana przez pełnomocnika procesowego z wyboru w osobie adwokata, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu nadesłanego urzędowego formularza PPPr, strona oświadczyła, że wskutek egzekucji należności z tytułu podatku od towarów i usług zablokowano rachunki bankowe spółki na kwotę ponad 1.400.000 zł. Ponadto od dwóch lat, z uwagi na sezonowość prowadzonej działalności i niewielką ilość zleceń na świadczenie usług (serwis samochodowy) spółka nie osiąga dochodu. Wymusza to minimalizację wydatków i zatrudnienia.

Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy spółki zamyka się w kwocie 550.000 zł, a wg bilansu, w ostatnim roku obrotowym spółka poniosła stratę w wysokości (-) 38.277,55 zł. Na koniec 2014 r. strata wynosiła (-) 8.730,81 zł.

Z oświadczenia zawartego na urzędowym formularzu PPPr wynika, że spółka posiada dwa rachunki bankowe: w B oraz w C Na obu rachunkach ma występować debet na kwotę (-) 1.444.338,89 zł.

Zaznaczono, że obecnie spółka nie osiąga dochodu i nie posiada środków w gotówce, które pozwoliłyby na uiszczenie wpisu sądowego w tej sprawie.

Pismem z dnia 28 stycznia 2016 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą spółkę o nadesłanie (w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania) szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy,

W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 28 stycznia 2016 r., do akt sprawy nadesłano: zeznanie podatkowe CIT – 8 za 2014 r.; rachunek zysków i strat (wersja porównawcza) za okres od dnia 1 stycznia 2015 r. do dnia 30 września 2015 r.; wydruk ze strony internetowej C obrazujący saldo dostępne na dzień 8 stycznia 2016 r. oraz zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego na dwóch rachunkach bankowych prowadzonych przez spółkę – na kwotę 752.609,71 zł.

Jednocześnie, w odniesieniu do pozostałych dokumentów, pełnomocnik procesowy spółki zażądał przedłużenia terminu o 14 dni, z uwagi na konieczność ich sporządzenia. Wniosek ten został uwzględniony, pomimo tego jednak, do akt nie nadesłano istotnych dokumentów, obrazujących aktualny stan majątkowy spółki (w tym brak aktualnego raportu kasowego spółki, jak również wyciągów z posiadanych przez spółkę rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy).

Postanowieniem z dnia 23 marca 2016 r. referendarz sądowy odmówił przyznania stronie prawa pomocy.

Stanowisko swoje uzasadnił tym, że do akt sprawy nie nadesłano istotnych dokumentów, które w sposób istotny obrazują aktualna kondycję finansową spółki, takich jak: raportu kasowego, obrazującego stan gotówki w kasie spółki na koniec ostatniego miesiąca, brak ewidencji środków trwałych oraz brak deklaracji podatkowych VAT – 7.

Od postanowienia tego został wniesiony sprzeciw, w którym podjęto jedynie polemikę ze stanowiskiem zaprezentowanym w postanowieniu referendarza sądowego, nie nadsyłając żadnych dokumentów, ani materiałów, których brak został wytknięty w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Postanowieniem z dnia 9 maja 2016 r., tutejszy Sąd utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego, nie uwzględniając stanowiska zaprezentowanego w sprzeciwie.

Tym samym, postanowienie referendarza sądowego z dnia 23 marca 2016 r. stało się prawomocne.

Postanowienie Sądu doręczono pełnomocnikowi procesowemu w dniu 18 maja 2016 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki, zawierającej to wezwanie, znajdującej się w aktach sądowych sprawy.

Pismem z dnia 25 maja 2016 r. (ta sama data nadania w urzędzie pocztowym) pełnomocnik procesowy spółki złożył wniosek o zmianę postanowienia referendarza sądowego tutejszego Sądu z dnia 23 marca 2016 r. z uwagi na zmianę okoliczności faktycznych poprzez przyznanie wnioskującej spółce prawa pomocy i zwolnienie jej od wpisu sądowego od skargi.

W uzasadnieniu wniosku stwierdzono, że po wydaniu postanowienia referendarza sądowego sytuacja spółki uległa dalszemu, znacznemu pogorszeniu. Spółka ma nie regulować już żadnych bieżących, ani zaległych zobowiązań zarówno publicznoprawnych, jak i prywatnoprawnych. Od dnia 1 kwietnia 2016 r. wstrzymana została wypłata świadczeń pracowniczych, w tym wynagrodzeń za pracę.

Ponadto przeciwko wnioskującej spółce wszczęte zostały kolejne postępowania egzekucyjne – przez organ podatkowy z tytułach podatku dochodowego za 2015 r. – w kwocie 4.889,60 zł oraz przez ZUS – w łącznej kwocie 47.452,80 zł.

Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje:

Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym.

Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.).

Odnosząc się do wniosku skarżącej spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należy wskazać treść art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Jednocześnie podkreślić należy, że regulacja normatywna w zakresie prawa pomocy w przypadku osób prawnych lub jednostek organizacyjnych, które nie posiadają osobowości prawnej, zgodnie z treścią art. 246 § 2 in principio P.p.s.a., ma charakter uznaniowy. Oznacza to, iż nawet gdyby przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie występujących w sprawie opłat byłaby spełniona, rozpoznający wniosek nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli wedle jego uznania będzie to konieczne dla zapewnienia stronie konstytucyjnego prawa do sądu.

Zgodnie z art. 165 P.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.

Wnioskodawca nie zdołał wykazać, aby jego sytuacja rzeczywiście uległa pogorszeniu w stosunku do prawomocnego postanowienia referendarza sądowego z dnia 23 marca 2016 r. W tym miejscu podkreślić należy, że postanowienie referendarza sądowego stało się prawomocne z dniem 9 maja 2016 r., tj. z dniem wydania postanowienia przez tutejszy Sąd o utrzymaniu w mocy tego postanowienia.

Rozpoznanie sprawy w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy przez Sąd zainicjował sprzeciw wniesiony w ustawowym terminie przez pełnomocnika procesowego skarżącej spółki.

Sprzeciw ten został wniesiony w dniu 11 kwietnia 2016 r. (data nadania w urzędzie pocztowym). Tymczasem załącznikami do wniosku o zmianę postanowienia referendarza sądowego z dnia 23 marca 2016 r. są: upomnienie wymieniające zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2015 r. z dnia 22 marca 2016 r. oraz zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego – każde z dnia 22 marca 2016 r. (w których wierzycielem jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych) oraz rachunek zysków i strat (wersja porównawcza) za pierwsze trzy kwartały 2015 r. i dwa zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego wystawione w dniu 12 października 2015 r.

Na dokumentach wystawionych w dniu 22 marca 2016 r. widnieje adnotacja odręczna informująca o tym, że dokumenty te wnioskująca odebrała w dniu 5 kwietnia 2016 r.

W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że nic nie stało na przeszkodzie, aby spółka reprezentowana w postępowaniu sądowym przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego dołączyła ww. dokumenty do sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego – a więc jeszcze przed uprawomocnieniem tego postanowienia. Dokumenty wystawione w dniu 12 października 2015 r. i rachunek zysków i strat za pierwsze trzy kwartały 2015 r. zostały już wcześniej dołączone do akt sprawy – przed pierwotnym rozpoznaniem wniosku przez referendarza sądowego.

Abstrahując od powyższych ustaleń stwierdzić należy, że wnioskodawca nie zdołał jednak wykazać, że jego sytuacja uległa pogorszeniu, w stosunku do stanu z maja 2016 r., kiedy to Sąd wydał postanowienie utrzymujące w mocy rozstrzygnięcie referendarza sądowego.

Z przedłożonych do akt sprawy, dopiero przy wniosku o zmianę postanowienia referendarza sądowego, dokumentów wynika wprawdzie, że wnioskodawca został obciążony dodatkowymi zobowiązaniami publicznoprawnymi, jednak nadal brak jakichkolwiek dokumentów obrazujących rzeczywisty stan majątkowy spółki.

Nie wystarczy bowiem wykazanie jedynie tego, że zwiększyły się zobowiązania podmiotu (długi, obciążenia). Należy bowiem zobrazować całokształt sytuacji finansowej podmiotu. Nie można pominąć wydruku z raportu kasowego (stan kasy spółki), ewidencji środków trwałych (stan składników majątkowych spółki) i deklaracji VAT – 7 (obroty podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą).

Nie jest wystarczające jedynie stwierdzenie, że spółka nie dysponuje gotówką w kasie, czy też w określonej porze roku faktycznie nie świadczy usług, ponieważ okres zimowy jest dla niej "sezonem martwym".

Wykazanie zwiększenia zobowiązań podmiotu powinno być dokonane wraz z wykazaniem ww. elementów stanu majątkowego podmiotu. Dopiero wtedy możliwe byłoby dokonanie wszechstronnej analizy zdolności płatniczych wnioskodawcy poprzez dokonanie porównania zobowiązań i obciążeń spółki z takimi elementami, jak stan żywej gotówki", stan składników majątkowych oraz wysokość i częstotliwość obrotów podmiotu.

W efekcie, wnioskodawca nie wykazał, aby jego sytuacja majątkowa uległa zmianie. De facto strona wnioskująca o zwolnienie od kosztów sądowych konsekwentnie, w całym toku postępowania, pomijała przedłożenie określonych materiałów źródłowych, tym samym uniemożliwiając dokonanie rzetelnej analizy jej kondycji finansowej.

Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 2 pkt 2 i art. 165 P.p.s.a.