Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędziowie Rafał Batorowicz (spr.) NSA Zofia Borowicz Protokolant Marcin Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2009 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z dnia 20 sierpnia 2008 r. sygn. akt II SA/[...] [...] w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od A. B. na rzecz Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...]. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z dnia 20 sierpnia 2008r., sygn. akt II SA/[...] [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] W. oddalił skargę A. B. na decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej: Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR) z dnia [...] października 2007r., nr [...] w przedmiocie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekał w następującym stanie sprawy:

Na wniosek A. B. z dnia [...] czerwca 2004 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej określana jako ARiMR) w [...], ostateczną decyzją z dnia [...] grudnia 2004r. Nr [...], na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.), § 6 ust. 1 w zw. z § 4 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 73, poz. 657 ze zm.) i art. 104 k.p.a. przyznał wnioskodawcy na rok 2004 płatność w łącznej wysokości 19.448,80 zł.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2007r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5, art. 147, 150 i 124 § 2 k.p.a. wznowił z urzędu postępowanie zakończone wskazaną decyzją ostateczną.

Po ponownym rozpoznaniu wniosku z dnia [...] czerwca 2004r. organ l instancji działając na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, art. 10, 104, 107, 145 § 1 ust. 5, 149, 150 § 1, 151 § 1 ust. 2 k.p.a., § 2 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowych systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 ze zm.), art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady (WE) 1257/1999 z dnia 17 maja 1999r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej, nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz.Urz. WE L 160 z dnia 26.06.1999r. ze zm.), art. 31 ust. 2 rozporządzenia 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającym szczegółowe stosowanie zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) Nr 3508/92, decyzją z dnia [...] lipca 2007r. Nr [...] uchylił własną decyzję z dnia [...] grudnia 2004r. Nr [...] i odmówił A. B. przyznania płatności na 2004r. z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW).

W uzasadnieniu decyzji organ l instancji podał, że w dniu [...] czerwca 2004r. A. B. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w [...]. wniosek o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2004 r. i zgłosił do płatności działki rolne A, B, C, D, E, F, G, H, l, J ,K, L, Ł, M, N, O, P, o łącznej powierzchni 234,61 ha. W wyniku tego wniosku po przeprowadzonej kontroli administracyjnej przyznano mocą decyzji z dnia [...] grudnia 2004r. płatność do całości zadeklarowanego przez wnioskodawcę obszaru na łączna kwotę 19.448,80 zł. Nadto wskazał, że w dniu 8 stycznia 2007r. wnioskodawca przedłożył prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w [...] z dnia 26 października 2006r. sygn. akt IV [...][...]utrzymujący w mocy wyrok Sądu Rejonowego w [...]. z dnia 29 czerwca 2006r. sygn. akt K [...], w którym uznano winnym A. B. przestępstwa z art. 286 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny ( Dz. U. nr 88, poz. 553, ze zm.), dalej k.k. i art. 297§ 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 w zw. z art. 12 k.k. Jednocześnie organ wskazał, że jak wynika z dowodów przeprowadzonych w postępowaniu karnym, tj. zarówno treści umów jak i zeznań świadków wynika bezspornie, że całość dzierżawionych od Agencji Nieruchomości Rolnych gruntów uprawiana była nadal przez pracowników spółki "[...]." Organ l instancji wskazał, że z ustaleń poczynionych przez sądy karne obu instancji wynika jednoznacznie, że w rzeczywistości producentem rolnym na poddzierżawionych terenach było [...] "[...]" - Spółka z o.o., która wykonywała wszystkie zabiegi agrotechniczne i ponosiła na ten cel wszystkie nakłady. Tym samym to spółka "[...].", a nie A. B. włada działkami jak dzierżawca, zatem to nie A. B. był posiadaczem tych gruntów, bowiem nie miał ani woli władania ani fizycznego władztwa nad gruntami rolnymi. W ocenie organu l instancji umowa użyczenia, przekształcona w umowę poddzierżawy, była fikcyjna i zawarta dla pozoru w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Organ wskazał, że ustalenia wynikające ze wskazanych wyroków karnych stanowiły podstawę do wznowienia postępowania w oparciu o przesłankę wskazaną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a organ skazującym wyrokiem karnym był związany. Wskazując na powyższe przesłanki wymienione w przepisach będących podstawą wydanej decyzji organ przyjął, że wnioskodawca nie prowadził działalności rolniczej na działkach poddzierżawionych od [...] "[...]." działkach nr [...]1, [...]2, [...]3, [...]4, [...]5, [...]6, [...]7, [...]8, [...]9, [...]10, [...]11, [...]12, [...]13, [...]14 i [...]15. Organ wskazał, że działka nr [...]16 wymieniona także w uzasadnieniu wyroku jako działka dzierżawiona od [...] "[...]." w 2004r. nie została przez wnioskodawcę uwzględniona. A. B. w żaden inny sposób nie wyjaśnił kwestii posiadania tej działki. Organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające z którego wynikało, że działka nr [...]16 stanowi własność nie spółki "[...].", lecz J. K. A., zgodnie z wypisem z księgi wieczystej i oświadczeniem skarżącego, iż był jej użytkownikiem.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł A. B. Skarżący wywodził, że nie wyszły na jaw żadne nowe okoliczności i nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej nieznane organowi, który ją wydał. Zdaniem odwołującego się zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. bowiem nie zaszły przesłanki w nim wymienione. W dacie wydawania uchylonej decyzji nie istniały wyroki karne, a także rozstrzyga ona o jego statusie producenta rolnego, który to uzyskał w innym trybie i mocą innej decyzji. Stwierdził, że faktycznie na poddzierżawionych gruntach sam fizycznie prac rolnych nie wykonywał, ale to on decydował o rodzaju upraw, zlecał dopatrywanie ich w prawidłowej kulturze rolnej, a nadto był właścicielem zbiorów, co w jego ocenie znaczyło, iż był posiadaczem tych nieruchomości rolnych.

Decyzją z dnia [...] października 2007r. Nr [...] Dyrektor L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, iż w wyniku analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie podtrzymuje stanowisko organu l instancji, iż okoliczności sprawy wskazują, że skarżący A. B. nie był posiadaczem i nie prowadził działalności rolniczej na działkach dzierżawionych od [...] "[...]." Spółka z o.o. to jest [...]1, [...]2, [...]3, [...]4, [...]5, [...]6, [...]7, [...]8, [...]9, [...]10, [...]11, [...]12, [...]13, [...]14 i [...]15. W odniesieniu do działki [...]16 organ II instancji podzielił ustalenia organu l instancji, co wykazało przeprowadzone postępowanie administracyjne. Organ II instancji powołał się na wyrok Sądu Okręgowego w [...] z dnia 26 października 2006r., w którym stwierdzono, iż zawarta przez skarżącego umowa użyczenia była fikcyjna, a prace agrotechniczne związane z uprawą roli wykonywali wyłącznie pracownicy spółki "[...]." Ustosunkowując się do zarzutów odwołania organ II instancji wskazał, że A. B. nie spełniał przesłanek do uzyskania płatności bezpośrednich, bo nie był posiadaczem gospodarstwa rolnego i producentem rolnym, a jedną z podstawowych przesłanek umożliwiających przyznanie płatności jest ustalenie osoby, która rzeczywiście prowadziła działalność rolniczą na działkach zgłoszonych do płatności ONW. Ponadto organ II instancji wskazał, że fakt iż strona nie prowadziła indywidualnej i samodzielnej działalności rolniczej na gruntach rolnych zadeklarowanych we wniosku istniał w dniu wydawania decyzji, ale został ujawniony i potwierdzony wyrokami sądów Rejonowego w [...] i Okręgowego w [...]. Organ II instancji argumentował, że wbrew stanowisku strony skarżącej podstawą do wznowienia były wyżej opisane nowe okoliczności, a nie wyroki sądowe. Odnosząc się do zarzutu A. B., że jest on wpisany do krajowego systemu ewidencji producentów rolnych i ma nadany numer ewidencyjny organ stwierdził, iż wniosek o wpis do rejestru to jedynie deklaracja wnioskodawcy, zawierająca m. in. dane osobowe, adresowe i numer rachunku bankowego producenta.

Na powyższą decyzję A. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...].

W odpowiedzi na skargę Dyrektor L. Oddziału Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...]. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji.

Po rozpatrzeniu przedmiotowej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie.

W ocenie Sądu orzekającego, wbrew zarzutom skargi, w rozpatrywanej sprawie zaistniały podstawy wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] grudnia 2004r. Podstawą tą było ujawnienie nowych okoliczności nieznanych mu w chwili wydawania decyzji z dnia [...] grudnia 2004r., tj. okoliczności, iż A. B. nie prowadził na gruntach zadeklarowanych we wniosku, złożonym w dniu [...] czerwca 2004r. działalności rolniczej. Zdaniem Sądu I instancji już sam opis czynu, za który prawomocnie skazany został A. B. zawarty w sentencji wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia 29 czerwca 2006r. utrzymany w mocy orzeczeniem sądu II instancji, dawał podstawę do uznania, iż ujawniły się nowe okoliczności, o jakich mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Ze wskazanego opisu wynika, iż złożony przez niego wniosek o dopłaty do gruntów rolnych (w tym płatności ONW) na 2004r. zawierał nieprawdę co do faktu rzeczywistego posiadania przez niego gruntów rolnych w oparciu o umowę użyczenia. Tym samym, zdaniem Sądu I instancji spełniona została przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 kpa warunkująca dopuszczalność wznowienia postępowania i w takich okolicznościach nie można za uzasadnione uznać wywodów skargi, iż nie wyszły na jaw żadne nowe okoliczności, a przyczyną wznowienia były w rzeczywistości jedynie wyroki karne, a w istocie - dokonanie w oparciu o te wyroki innej interpretacji znanych organowi już wcześniej okoliczności faktycznych. Sąd dodał, iż w zakresie zaistnienia podstaw do wznowienia postępowania wskazać należy, iż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie a w szczególności prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w [...] prowadzi do uznania, iż w sprawie niezależnie od podstawy wznowieniowej z pkt 5 § 1 art. 145 k.p.a. zaistniała również przyczyna wznowienia postępowania o jakiej mowa w pkt 1 tego artykułu. Zgodnie z tym przepisem podstawa wznowienia postępowania zachodzi również w sytuacji, gdy okaże się, że dowody na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności okazały się fałszywe. Wskazać należy, iż podstawą do przyznania płatności decyzją z dnia [...] grudnia 2004r. był wniosek z dnia [...] czerwca 2004r. w którym skarżący zadeklarował prowadzenie działalności rolniczej na wskazanych w nim działkach od A do P o numerach [...]1, [...]2, [...]3, [...]4, [...]5, [...]6, [...]7, [...]8, [...]9, [...]10, [...]11, [...]12, [...]13, [...]14 i [...]15. Prócz wskazania gruntów do naliczenia płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, skarżący zawarł we wniosku oświadczenia i zobowiązania. W szczególności oświadczył, że znane mu są skutki składania fałszywych oświadczeń wynikające z art. 297 § 1 k.k. oraz znane są mu zasady przyznawania płatności do gruntów rolnych. Tym samym przez fakt złożenia wniosku skarżący potwierdził, iż jest posiadaczem gruntów w nim wskazanych. W ocenie Sądu I instancji nie może budzić wątpliwości, iż wniosek taki jest zasadniczym dokumentem stanowiącym podstawę przyznania dopłaty. Dodał, iż w postępowaniu o przyznanie dopłat nie jest wymagane wykazanie dowodami faktu bycia posiadaczem i prowadzenia działalności rolniczej na posiadanych gruntach. Podkreślił, że wystarczające do przyznania dopłat są oświadczenia zawarte we wniosku podmiotu ubiegającego się o dopłatę. W świetle natomiast prawomocnego wyroku SR w [...] z dnia 29 czerwca 2006 sygn. akt II K [...], na mocy którego A. B. uznany został winnym i skazany za czyn z art. 186§ 1 i art. 297 § 1 k.k. w zw. art. 11§2 k.k. w zw. art. 12 k.k. nie może budzić wątpliwości, iż wniosek z dnia [...] czerwca 2004 r, złożony przez skarżącego w dniu [...] czerwca 2004r. był wnioskiem potwierdzającym nieprawdę co do faktu posiadania przez niego gruntów rolnych i prowadzenia na nich działalności rolniczej.

Mając na uwadze wskazane wyżej okoliczności oraz przyjmując, iż fałszywym jest również dokument dotknięty fałszem intelektualnym, który wyraża się w nieprawdziwej treści dokumentu, w poświadczeniu nieprawdy w jej części istotnej, chociaż sam dokument co do formy jest autentyczny i nie budzi zastrzeżeń (vide: Komentarz do K.P.A. - B. Adamiak, J. Borkowski, wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2005r., str. 639), Sąd orzekający stwierdził, że wniosek skarżącego z dnia [...] czerwca 2004 r. musi być uznany za dokument, który okazał się fałszywy w rozumieniu pkt 1 § 1 art. 145 k.p.a. – spełniona, więc została druga przesłanka omawianej przyczyny wznowienia postępowania, gdyż sfałszowanie dowodu zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu. Sąd administracyjny związany jest natomiast treścią sentencji prawomocnego wyroku wydanego w postępowaniu karnym. W konsekwencji Sąd ten nie może dokonywać tych samych ustaleń, których dokonał już sąd karny co do popełnienia przestępstwa.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż fakt zaistnienia podstaw do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] grudnia 2004r. nie budzi wątpliwości. W ocenie Sądu I instancji poczynione w toku wznowionego postępowania ustalenia organu oparte na dokumentach urzędowych (sentencje wyroków karnych) oraz analiza treści umów zawartych przez skarżącego z [...] "[...].", stanowiły materiał dowodowy uzasadniający przyjęcie, iż skarżący nie był posiadaczem gruntów rolnych wskazanych we wniosku i faktycznie nie prowadził na nich działalności rolniczej, gdyż nadal jak przed zawarciem umów czyniła to spółka. W rozpoznawanej sprawie umowa użyczenia miała stanowić jedynie formalny tytuł prawny do fikcyjnego wydzielenia gruntów o areale gwarantującym uzyskanie dopłat.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności Sąd orzekający podzielił pogląd organu co do specyfiki postępowania o nadanie statusu producenta rolnego będącego w istocie jedynie formą rejestracji na podstawie danych wskazywanych przez wnioskodawcę w celu uzyskania numeru identyfikacyjnego niezbędnego do ubiegania się o dopłaty bezpośrednie. Mając na uwadze treść art. 76 § 3 k.p.a., który dopuszcza obalenie domniemania zgodności z prawdą dokumentu urzędowego w drodze przeprowadzenia dowodu przeciwko treści (osnowie) takiego dokumentu oraz treść prawomocnego wyroku karnego skazującego A. B. również za wprowadzenie w błąd ARiMR co do tego, iż skarżący jest producentem rolnym będącym w posiadaniu gruntów rolnych trafnie, zdaniem Sądu I instancji organ uznał, iż istnieją podstawy do uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] grudnia 2004r., dlatego też na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi oddalił skargę A.B.

Od powyższego wyroku A. B. złożył skargę kasacyjną, którą zaskarżył przedmiotowe orzeczenie w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G. W. oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Wyrokowi zarzucił:

1. naruszenie art. 113 § 1 i art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153 poz.1270 ze zm.) przez wydanie orzeczenia bez rozważenia wszystkich dowodów zgromadzonych w sprawie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

2. naruszenie art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153 poz.1270 ze zm.) w związku z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez:

- nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie,

- przyjęcie, że w sprawie zaszły nowe okoliczności uzasadniające organ administracji do wznowienia postępowania,

- przyjęcie, iż organ administracji przed wydaniem decyzji o wznowieniu postępowania nie wiedział o treści zawartych umów przez skarżącego ze spółką "[...].",

- przyjęcie, iż skarżący nie był posiadaczem gruntów rolnych wskazanych we wniosku o dopłaty,

- przyjęcie, iż skarżący nie prowadził działalności rolniczej na zadeklarowanych do dopłat gruntach rolnych,

- odmówienie wiarygodności dokumentom przedstawionym przez skarżącego w postaci pokwitowania przyjęcia plonów i zwrotu nadpłaty czynszu,

- przyjęcie, że zawarta ze spółką "[...]." umowa dzierżawy była umową pozorną

podczas gdy prawidłowa ocena zgromadzonego materiału dowodowego prowadzi do przeciwnych wniosków, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

3. naruszenie art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153 poz.1270 ze zm.) w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez jego błędna wykładnię polegająca na przyjęciu, że zaszły przesłanki do wznowienia postępowania w sytuacji, gdy prawidłowa analiza zgromadzonego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że nie było podstaw do wznowienia postępowania,

4. naruszenie art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153 poz.1270 ze zm.) w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wniosek o dopłaty ONW na 2004r. był wnioskiem poświadczającym nieprawdę, co do faktu posiadania gruntów rolnych i prowadzenia na nich działalności rolniczej,

5. naruszenie art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. z 2004 Nr 10. poz. 76) poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na ustaleniu, że skarżący nie jest producentem rolnym, kiedy to fakt może być zakwestionowany jedynie w drodze decyzji administracyjnej odmawiającej wpisu do ewidencji producentów,

6. naruszenie § 2 ust. 1 pkt. 1 i § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73 poz. 657) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że skarżący nie spełnia warunków do otrzymania płatności ONW za rok 2004 w sytuacji, gdy prawidłowa analiza zebranego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, ze skarżący powinien otrzymać powyższe płatności,

7. naruszenie art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153 poz.1270 ze zm.) w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez zakwestionowanie umów cywilnych zawartych przez skarżącego ze spółką "[...]." podczas, gdy w postępowaniu sądowo - administracyjnym sądy nie są uprawnione do badania, czy zawarta umowa była umową ważną w rozumieniu przepisów prawa cywilnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawach: 1) naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędna jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z treści art. 183 § 1 p.p.s.a. wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadku ziszczenia się co najmniej jednej z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Wobec takich regulacji nie może budzić wątpliwości, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie i że uzasadnione jest odnoszenie się do poszczególnych zarzutów składających się na podstawy kasacyjne i wyznaczających zakres badania sprawy przez sąd drugiej instancji. Ponieważ składające się na podstawy kasacyjne zarzuty wyznaczają granice badania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny, istotne znaczenie ma należyte ich sformułowanie. W szczególności, koniecznym warunkiem uznania, że strona powołuje się na jedną z podstaw kasacyjnych jest wskazanie, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny, działając jako sąd kasacyjny, nie jest uprawniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów lub też stawiania hipotez co do tego, jakiego przepisu dotyczy podstawa kasacji

( por. wyrok NSA z 24 czerwca 2004 r. , OSK 421/04, LEX nr 146732 ).

Przypomnienie podstawowych zasad dotyczących zakresu badania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny i wymogów stawianych zarzutom składającym się na podstawy kasacyjne jest w niniejszej sprawie o tyle konieczne, że niektóre z nich nie są należycie sformułowane. Konstrukcja niektórych zarzutów wyklucza merytoryczne odniesienie się do nich.

Przed przystąpieniem do omawiania poszczególnych zarzutów Naczelny Sąd Administracyjny przedstawia najistotniejsze dla rozstrzygnięcia elementy stanu prawnego i faktycznego sprawy.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 i ust. 1 a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej udzielano pomocy finansowej w zakresie wspierania rozwoju obszarów wiejskich w 2004 r. producentom rolnym, w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Według art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowych systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności za producenta rolnego uznaje się osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, będącą posiadaczem gospodarstwa rolnego lub posiadaczem zwierzęcia. Wobec istnienia takich regulacji kluczowego znaczenia w sprawie nabiera ocena czy skarżący był posiadaczem gospodarstwa rolnego, w związku z władaniem którym przyznano płatność.

Stosownie do art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

( Dz. U. nr 16, poz. 93 ze zm. ), dalej k.c., posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).

W doktrynie i orzecznictwie nie jest podważany pogląd, że posiadanie przedstawia się jako stan faktyczny określonego władztwa nad rzeczą ( por. E. Gniewek, Komentarz do art. 336 kodeksu cywilnego, [w:] E. Gniewek, Kodeks cywilny. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Komentarz, Zakamycze 2001r.). Występuje w dwóch postaciach: posiadania samoistnego i zależnego, co wprost wynika z art. 336 k.c. Jako stan faktyczny niezależny jest od tego, czy posiadaczowi przysługuje tytuł prawny, z którego wynika uprawnienie do władania przedmiotem posiadania. Potwierdzają to utrwalone poglądy doktryny i orzecznictwa co do tego, że osoba, której przysługuje tytuł prawny do władania rzeczą może dokonać wyboru sposobu ochrony pomiędzy powództwem petytoryjnym a posesoryjnym (szerzej: S. Rudnicki, Komentarz do kodeksu cywilnego, Księga druga własność i inne prawa rzeczowe, Warszawa , 1999r., str. 388 ). Jak z tego wynika, istnienie tytułu prawnego wywołującego skutki w zakresie regulowanym prawem cywilnym nie przesądza, że podmiot legitymujący się tytułem jest posiadaczem.

Posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu fizycznego elementu władania rzeczą, określanego jako corpus possessionis, oraz psychicznego elementu animus rem sibi habendi, rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie (por. J. Ignatowicz (w:) Kodeks cywilny. Komentarz, t. 1, red. J. Ignatowicz, Warszawa 1972, s. 768-769; E. Skowrońska-Bocian (w:) Kodeks cywilny. Komentarz, red. K. Pietrzykowski, t. I, Warszawa 1999, s. 681).

Element fizycznego władztwa nad rzeczą można określić jako zjawisko polegające na tym, że pewna osoba (podmiot) znajduje się w sytuacji, która pozwala jej na korzystanie z rzeczy w szczególności w taki sposób, jak to mogą czynić osoby, którym przysługuje do rzeczy określone prawo, dzięki czemu "to, co uprawnionemu wolno, to posiadacz faktycznie może". Czynnik faktycznego władztwa polega zatem na odpowiednim fizycznym opanowaniu rzeczy. Władztwo faktyczne musi być stanem trwałym, co oznacza, że związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się w jednorazowym lub nawet sporadycznym zawładnięciu rzeczą, lecz w możności korzystania z niej przez czas nieokreślony ( por. wyrok NSA z 16 grudnia 1998 r. , sygn. akt I S.A. 339/98, LEX nr 44548 ).

Zamiar władania rzeczą dla siebie (animus rem sibi habendi ) określany jest jako czynnik woli. Zgodnie z przeważającą w doktrynie koncepcją obiektywną, manifestuje się w obiektywnych działaniach podejmowanych przez posiadacza ( por. A. Kunicki [ w : ] System prawa cywilnego, tom II, Prawo własności i inne prawa rzeczowe, Wrocław, Warszawa, Kraków, Gdańsk, 1977 r., str. 829 – 830 ). Jeżeli czynnika woli brak, faktyczne władztwo nad rzeczą stanowi jedynie dzierżenie ( art. 338 k.c. ).

Przedstawione właściwości posiadania wyłączają uznanie za posiadacza osoby, która legitymując się tytułem prawnym do władania rzeczą uzyskała ten tytuł w innym zamiarze niż władanie rzeczą dla siebie i ten odmienny zamiar kontynuuje. Nie jest też posiadaczem osoba, która ponadto nie sprawuje fizycznego władztwa nad rzeczą.

Ustalenia organów administracji publicznej, które zaakceptował Sąd I instancji, wskazują, że w niniejszej sprawie po stronie skarżącego nie występował żaden z wymienionych dwóch elementów składających się na posiadanie, w tym przypadku zależne. Organ odwoławczy odwoływał się w znacznej mierze do pojęć i poglądów zbieżnych z przedstawionymi. Podstawowym zadaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego badającego sprawę skutkiem i w granicach skargi kasacyjnej była kontrola tego stanowiska.

W niniejszej sprawie zachodzi istotna okoliczność wynikająca z faktu, że skarżący prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w [...]. z dnia 29 czerwca 2006 r. sygn. akt K [...] uznany został winnym przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. i art. 297 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 w zw. z art. 12 k.k. Według przyjętego opisu czynu: w okresie od 30 kwietnia do 23 grudnia 2004 r. w [...].,[...] i [...]., z góry powziętym zamiarem, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, wprowadził w błąd Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, iż jest producentem rolnym będącym w posiadaniu gruntów rolnych i w tym celu zawarł fikcyjną umowę użyczenia gruntów rolnych od [...] "[...]." sp. z o.o. – jako użyczającym, będąc jednocześnie Prezesem tej spółki, a następnie przedłożył poświadczający nieprawdę wniosek o dopłaty do gruntów rolnych, w wyniku czego doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z tytułu: wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w kwocie 19 448,80 PLN, czym działał na szkodę Skarbu Państwa i interesów finansowych Unii Europejskiej.

Zgodnie z art. 286 § 1 k.k. podlega karze ten, kto, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadza inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania.

Przepis art. 286 § 1 k.k. określa zachowanie karalne jako doprowadzenie do niekorzystnego rozporządzenia mieniem poprzez wprowadzenie w błąd, wyzyskanie błędu lub wyzyskanie niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania. Zachowanie karalne opisane w znamionach przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. skierowane jest na osobę, którą sprawca zamierza doprowadzić do niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Przestępstwo oszustwa określone w art. 286 § 1 jest przestępstwem umyślnym, zaliczanym do tzw. celowościowej odmiany przestępstw kierunkowych. Ustawa wymaga, aby zachowanie sprawcy było ukierunkowane na określony cel, którym w przypadku oszustwa jest osiągnięcie korzyści majątkowej. Sprawca, podejmując zachowanie, musi mieć wyobrażenie pożądanej dla niego sytuacji, która stanowić ma rezultat jego zachowania ( por. Komentarz do art. 286 kodeksu karnego, [w:] A. Zoll (red.), A. Barczak-Oplustil, G. Bogdan, Z. Ćwiąkalski, M. Dąbrowska-Kardas, P. Kardas, J. Majewski, J. Raglewski, M. Rodzynkiewicz, M. Szewczyk, W. Wróbel, Kodeks karny. Część szczególna. Tom III. Komentarz do art. 278-363 k.k., Zakamycze, 2006, wyd. II ).

Według art. 297 § 1 k.k. podlega karze ten, kto, w celu uzyskania dla siebie lub kogo innego, od banku lub jednostki organizacyjnej prowadzącej podobną działalność gospodarczą na podstawie ustawy albo od organu lub instytucji dysponujących środkami publicznymi - kredytu, pożyczki pieniężnej, poręczenia, gwarancji, akredytywy, dotacji, subwencji, potwierdzenia przez bank zobowiązania wynikającego z poręczenia lub z gwarancji lub podobnego świadczenia pieniężnego na określony cel gospodarczy, elektronicznego instrumentu płatniczego lub zamówienia publicznego, przedkłada podrobiony, przerobiony, poświadczający nieprawdę albo nierzetelny dokument albo nierzetelne, pisemne oświadczenie dotyczące okoliczności o istotnym znaczeniu dla uzyskania wymienionego wsparcia finansowego, instrumentu płatniczego lub zamówienia.

Czyn zabroniony przewidziany w art. 297 § 1 k.k. ma charakter umyślny, przy czym przepis wymaga, aby sprawca działał w celu uzyskania kredytu, pożyczki pieniężnej, gwarancji, dotacji, subwencji, akredytywy, potwierdzenia przez bank zobowiązania wynikającego z poręczenia lub z gwarancji, lub z innego podobnego świadczenia pieniężnego na określony cel gospodarczy, elektronicznego instrumentu płatniczego lub zamówienia publicznego. Znamię "działanie w celu uzyskania" dopełnione zostało w art. 297 § 1 k.k. sformułowaniem "dla siebie lub kogo innego". Oznacza to, iż komentowany przepis wymaga jedynie kierunkowego nastawienia sprawcy, bez konieczności podejmowania opisanych zachowań po to, aby uzyskać jedną z wymienionych instytucji dla siebie. Znamiona przestępstwa przewidzianego w art. 297 § 1 k.k. realizować będzie zatem zarówno działanie sprawcy, który przedkłada fałszywe lub stwierdzające nieprawdę dokumenty albo nierzetelne pisemne oświadczenia po to, aby uzyskać dla siebie kredyt, pożyczkę bankową, gwarancję kredytową, dotację, subwencję lub zamówienie publiczne, jak i wtedy gdy podejmuje on te działania, aby uzyskać jedną z wymienionych instytucji dla jakiegokolwiek innego podmiotu ( por. Komentarz do art.297 kodeksu karnego, [w:] A. Zoll (red.), A. Barczak-Oplustil, G. Bogdan, Z. Ćwiąkalski, M. Dąbrowska-Kardas, P. Kardas, J. Majewski, J. Raglewski, M. Rodzynkiewicz, M. Szewczyk, W. Wróbel, Kodeks karny. Część szczególna. Tom III. Komentarz do art. 278-363 k.k., Zakamycze, 2006, wyd. II ).

Opis czynu przypisanego skarżącemu oraz opisane znamiona popełnionych w zbiegu przestępstw, jako które czyn zakwalifikowano, wskazują, że według ustaleń prawomocnego wyroku skazującego skarżący manifestował swoją wolę w ten sposób, że zawarł, określoną w opisie czynu jako "fikcyjną", umowę użyczenia gruntów rolnych z P. R-P "S." sp. z o.o. – jako użyczającym ( później przekształconą w umowę poddzierżawy ) w innym celu niż wykonywanie uprawnień wynikających z zapisów umowy. W szczególności nie było jego zamiarem objęcie gruntów we władanie i używanie ich zgodnie z właściwościami i przeznaczeniem, względnie pobieranie pożytków. Celem jego działania było osiągnięcia korzyści majątkowej w postaci uzyskania bezprawnie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Bez znaczenia pozostaje to, czy korzyść tę zamierzał uzyskać dla siebie czy też dla [...] "[...]." sp. z o.o. Związek pomiędzy działaniem skarżącego a osiąganiem celu uzyskania korzyści majątkowej trwał niezmiennie, według opisu czynu, zarówno w chwili składania wniosku o przyznanie płatności jak i chwili wydawania decyzji w przedmiocie przyznania płatności na 2004 r. Takie ustalenia wyroku skazującego wyłączają możliwość przyjęcia by skarżący we wskazanym okresie był posiadaczem zależnym stanowiących przedmiot umowy gruntów. Jego zamiar nie odpowiadał czynnikowi woli posiadacza zależnego (animus rem sibi habendi ). Trwałość rzeczywistego zamiaru skarżącego wyłączała też przyjęcie, że zawarta z [...] "[...]." sp. z o.o. umowa, opisana w skazującym wyroku jako "fikcyjna", została wykonana. Dlatego nie jest możliwe, w świetle ustaleń wyroku skazującego, uznanie, że skarżący przejął fizyczne władztwo nad przedmiotem umowy. Sąd w sprawie karnej przyjął, że skarżący nie był posiadaczem gospodarstwa rolnego. Nawet jeśli uznać, że nie jest do końca pewne rozumienie pojęcia posiadania przez ten Sąd, to nie ulega wątpliwości, że w skazującym wyroku wykluczono możność uznania by skarżący wykonywał władztwo nad wymienionymi w umowie gruntami.

W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że, mimo braku wyraźnej regulacji w k.p.a., okoliczności ( fakty ) potwierdzone prawomocnym wyrokiem skazującym, organ administracji publicznej obowiązany jest taktować jako udowodnione ( por. wyrok NSA z 21 czerwca 2007 r. , sygn. akt II GSK 58/07, LEX nr 339679; A. Wróbel, M. Jaśkowska, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, str. 510 ). Z kolei art. 11 p.p.s.a. stanowi, że ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Nie można przyjmować, że przepis ten ma zastosowanie wyłącznie w opisanych w art. 106 § 3 p.p.s.a. przypadkach dokonywania ustaleń w drodze uzupełniającego dowodu z dokumentu. Art. 106 § 5 p.p.s.a. nakazuje w takich sytuacjach stosować przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, w tym art. 11 tego Kodeksu o identycznej treści jak art. 11 p.p.s.a. Wobec tego wprowadzenie regulacji zawartej w art. 11 p.p.s.a. ma inny cel niż związanie sądu administracyjnego dokonującego własnych ustaleń. Przepis ten rozumieć należy w ten sposób, że zakazuje on podważania ustaleń organu administracji publicznej zgodnych z ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego oraz nakazuje akceptację ustaleń zgodnych z ustaleniami wyroku skazującego.

Przechodząc do omawiania poszczególnych zarzutów, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że autor skargi kasacyjnej nie sprecyzował, które z nich składają się na poszczególne podstawy kasacyjne wymienione w art. 174 p.p.s.a. Niedostatki w tym zakresie utrudniają ocenę zasadności poszczególnych zarzutów. Nie jest jasne kiedy kasator zarzuca naruszenie prawa materialnego a kiedy wskazuje jako naruszone przepisy postępowania. Uchybienie to stanowi poważną wadę skargi kasacyjnej chociaż nie prowadzi do całkowitej dyskwalifikacji zarzutów.

Przedstawiony w pierwszej kolejności zarzut wydania orzeczenia bez rozważenia wszystkich dowodów zgromadzonych w sprawie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, jest wadliwie skonstruowany. Poza wyjątkiem określonym w art. 106 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne w ogóle nie prowadzą oceny dowodów i nie dokonują ustaleń. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 p.p.s.a. sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem rozpoznając skargi na akty i czynności z zakresu administracji publicznej. Taki model funkcjonowania sądownictwa administracyjnego wyłącza rozpoznawanie przez sądy spraw administracyjnych, w szczególności gromadzenie i ocenę dowodów. W ramach omawianego zarzutu kasator wymienia jako naruszone art. 113 § 1 i art. 133 § 1 p.p.s.a. Pierwszy z tych przepisów reguluje uprawnienie przewodniczącego uznającego sprawę za wyjaśnioną do zamknięcia rozprawy, drugi stanowi , że sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Żaden z tych przepisów nie odnosi się do wskazywanej w zarzucie materii obowiązków sądu w zakresie "rozważania dowodów".

W ramach następnego zarzutu, w którym jako naruszone wymienione są przepisy postępowania, strona wnosząca skargę kasacyjną twierdzi, że organy administracji publicznej nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i w rezultacie dokonały wadliwych, wymienionych w ramach zarzutu, ustaleń. Zarzuca Sądowi I instancji, że mimo wskazywanych w skardze kasacyjnej uchybień zaniechał uchylenia zaskarżonej decyzji i oddalił skargę.

Jako naruszone przez Sąd przepisy wskazuje art. 141 § 4 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a.

W art. 141 § 4 p.p.s.a. ustawodawca określa niezbędne składniki uzasadnienia wyroku. Zarzut naruszenia tego przepisu może być skuteczny tylko wtedy, gdy uzasadnienie wyroku sporządzone jest w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną, w szczególności gdy nie zawiera któregoś z elementów konstrukcyjnych wymienionych w omawianym przepisie ( por. J.P. Tarno , Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa, 2008 r., str. 349 – 351 ). Tym samym zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie podważyć oceny sądu w zakresie uznania za dokonane zgodnie z prawem ustaleń faktycznych organu administracji publicznej. Inaczej mówiąc, nawet błędne stanowisko sądu we wskazanym zakresie nie narusza art. 141 § 4 p.p.s.a.

Jako kolejne naruszone przepisy kasator wymienia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. Oznacza to, że zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną Sąd I instancji naruszył przepisy ustawy procesowej oddalając skargę mimo uchybienia przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wymogom określonym w wymienionym przepisie k.p.a.

Art. 77 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ustawodawca rozwija w ten sposób wskazaną w art. 7 k.p.a. zasadę prawdy materialnej nakazując organom administracji publicznej z urzędu gromadzić a następnie rozpatrzyć dowody. Ocena dowodów następuje w granicach swobodnej oceny o jakiej mowa w art. 80 k.p.a. Ostatnio wymieniony przepis w ogóle nie został przywołany przez kasatora. Wobec tego, mimo, że w ramach zarzutu wymienia się przypadki błędnej, zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną, oceny zgromadzonego materiału dowodowego, brak zarzutu naruszenia przepisu regulującego materię oceny dowodów. W skardze kasacyjnej, co prawda, ogólnikowo zarzuca się, że organy administracji publicznej nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, jednak ani w ramach zarzutu ani w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie wskazuje się jakie konkretnie dowody zgromadzone w toku postępowania zostały pominięte. Przeciwnie, poszczególne dalsze elementy zarzutu i ich uzasadnienie wskazują, że intencją strony wnoszącej skargę kasacyjną było jedynie podważenie akceptacji przez Sąd I instancji oceny zgromadzonych dowodów, w szczególności poprzez odmowę wiarygodności. Już z tych powodów zarzut nie może być uwzględniony.

Kwestie dotyczące podstaw wznowienia postępowania, podważania możności uznania umowy za pozorną w postępowaniu administracyjnym i ustaleń z tym związanych zostaną dalej omówione. Co do pozostałych zagadnień wskazanych w ramach omawianego zarzutu jedynie na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że stanowisko prezentowane w skardze kasacyjnej nie jest słuszne. Jak to już wyjaśniono, po stronie skarżącego brak było elementów posiadania w postaci fizycznego władztwa nad rzeczą i czynnika woli. Wystarczającą podstawą takiej konstatacji są wiążące ustalenia skazującego wyroku zapadłego w sprawie karnej. Wyłączenie możności uznania skarżącego za posiadacza wykonującego fizyczne władztwo nad gruntami rolnymi sprawiało, że nie było dopuszczalne ustalenie, iż prowadził na tych gruntach działalność rolniczą. Wobec tych okoliczności bez istotnego znaczenia pozostaje ocena wiarygodności pokwitowań przyjęcia plonów i zwrotu nadpłaty czynszu i to tym bardziej, że wykonywanie niektórych czynności stanowiących element władztwa nad rzeczą nie przesądza o uznaniu władztwa za trwałe .

Dwa następne zarzuty dotyczą naruszenia art. 141 § 4 , art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 5 k.p.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zaszły przesłanki do wznowienia postępowania w sytuacji, gdy prawidłowa analiza zgromadzonego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że nie było podstaw do wznowienia postępowania oraz polegającą na przyjęciu, że wniosek o dopłaty ONW na 2004r. był wnioskiem poświadczającym nieprawdę, co do faktu posiadania gruntów rolnych i prowadzenia na nich działalności rolniczej.

Nieskuteczność zarzutu podważania przedstawionego w uzasadnieniu wyroku stanowiska sądu w drodze zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. wynika z tych samych przyczyn, jakie przedstawiono omawiając poprzedni zarzut.

Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w powiązaniu z przepisami ustawy procesowej. Naruszenie prawa przez błędną wykładnię polega na mylnym rozumieniu treści określonej normy prawnej, natomiast uchybienie prawu przez niewłaściwe zastosowanie polega na tzw. błędzie w subsumcji, co wyraża się w tym, że stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej, względnie że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie "podciągnięto" pod hipotezę określonej normy prawnej ( por. postanowienie SN z 15 października 2001 r., sygn. akt I CKN 102/99, LEX nr 53129 ). Kasator nie twierdzi by Sąd I instancji źle rozumiał art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Zarzuca, więc w istocie błąd w subsumcji to jest w stosowaniu przepisu przez organ administracji publicznej zaakceptowanym przez sąd, przy czym równocześnie podważa przyjęte przez Sąd I instancji ustalenia faktyczne. Twierdzi w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że okoliczności faktyczne i dowody istniejące w chwili wydawania decyzji w przedmiocie przyznania płatności były znane organowi, który wydał decyzję a te same okoliczności i dowody wskazywane są jako przyczyna wznowienia. Jak to już wyjaśniono, jednym z elementów posiadania jest czynnik woli. Nie sposób było odtworzyć go na podstawie dowodów znanych organowi w chwili wydawania decyzji o przyznaniu płatności. W szczególności tylko na podstawie przedstawionej umowy nie można było ustalić, że wola jej stron była inna niż wynikająca z jej zapisów i cywilnoprawnej definicji. Okoliczności pozwalające na odtworzenie czynnika woli ujawniły się dopiero skutkiem przeprowadzenia postępowania karnego zakończonego wyrokiem zawierającym wiążące ustalenia. Wyrok ten nie jest nowym faktem względnie nowym dowodem nieistniejącym w chwili wydawania decyzji ostatecznej. Na podstawie tego wyroku stało się możliwe odtworzenie istniejącego w chwili przyznawania płatności faktu, to jest stanu psychiki strony umowy manifestowanego poprzez zmierzanie do innego niż wykonanie umowy celu ( osiągnięcia korzyści majątkowej ).

Nie można odmówić słuszności zarzutowi naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. w powiązaniu z przepisami ustawy procesowej, z tym jednak, że z innych przyczyn niż bezpośrednio wskazane w skardze kasacyjnej. Wcześniej już wyjaśniono naturę sądowej kontroli administracji publicznej dokonywanej pod względem zgodności z prawem. Funkcje sądu administracyjnego co do zasady wyłączają dokonywanie przez taki sąd ustaleń faktycznych. Tymczasem Sąd I instancji zebrał zawarte w aktach administracyjnych dowody i samodzielnie ustalił, że zachodziły okoliczności faktyczne uzasadniające zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. To uchybienie nie miało jednak istotnego wpływu na wynik sprawy jeśli zważyć, że nie zostało skutecznie podważone, iż zachodziła inna przesłanka wznowienia wymieniona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Chybiony jest zarzut naruszenia art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a. w zw. z art. 6 k.p.a poprzez zakwestionowanie umów cywilnych zawartych przez skarżącego ze spółką "[...]." podczas, gdy w postępowaniu sądowoadministracyjnym sądy nie są uprawnione do badania, czy zawarta umowa była umową ważną w rozumieniu przepisów prawa cywilnego. Aczkolwiek w ramach opisu stanu faktycznego przywołanego przez Sąd I instancji znalazło się stwierdzenie, że umowę zawarto "dla pozoru", nie można stąd wyprowadzać wniosku, że sąd względnie organ administracji publicznej przyjął, iż zachodziły okoliczności ściśle wymienione w art. 83 § 1 k.c. a tym bardziej, by okoliczności takie wywoływały skutek nieważności przewidziany we wskazanym przepisie prawa cywilnego. Sformułowanie "dla pozoru" ilustrowało jedynie stan świadomości skarżącego w chwili zawierania umowy, odmienny od woli objęcia gruntów w fizyczne władztwo. Użyto go w znaczeniu potocznym, podobnie jak sąd orzekający w sprawie karnej, który posłużył się sformułowaniem "fikcyjna umowa". Cywilnoprawne pojęcie pozorności jest znacznie bardziej skomplikowane niż to wynika z kontekstu użycia kwestionowanego sformułowania.

Cywilnoprawne zagadnienie ważności bądź nieważności umowy użyczenia bądź poddzierżawy pozostaje bez istotnego związku z oceną czy strona umowy stała się posiadaczem rzeczy. Decydujące znaczenie ma w tej mierze omawiana wcześniej, w odniesieniu do realiów niniejszej sprawy, kwestia istnienia elementów fizycznego władztwa i czynnika woli. Typowym przypadkiem nabycia posiadania rzeczy jest objęcie jej we władanie w wykonaniu nieważnej umowy. Kwestia prawidłowości tytułu prawnego ma jedynie to znaczenie, że może wpływać na ocenę złej lub dobrej wiary posiadacza. Wyjaśniono już, że istnienie prawidłowego tytułu prawnego nie przesądza o tym, że osoba legitymująca się takim tytułem, chociaż uprawniona do władania rzeczą, automatycznie staje się posiadaczem. Wobec tych przesłanek nawet gdyby przyjąć, że doszło do niedopuszczalnego w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym ustalenia, że umowa była nieważna, uchybienie takie nie miałoby wpływu na wynik sprawy.

Nie są również zasadne zarzuty naruszenia prawa materialnego.

W świetle przepisów ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności wpis do rejestru nie ma znaczenia konstytutywnego. Nie dlatego rolnik jest producentem rolnym, że został wpisany do rejestru lecz dlatego, że spełnia warunki określone we wcześniej przywołanych przepisach prawa materialnego. Dokonanie wpisu do opisanego w ustawie rejestru, podobnie jak to ma miejsce w przypadku innych wpisów do rejestrów o niekonstytutywnym charakterze, ma charakter czynności materialno – technicznej i nie wywołuje skutków takich jak decyzje administracyjne. Istnienie wpisu uznać można co najwyżej jako przyczynę powstania wzruszalnego za pomocą innych dowodów domniemania zgodności z rzeczywistym stanem faktycznym, takiego jakie odnosi się do dokumentów urzędowych. Decyzja o odmowie wpisu ma jedynie to znaczenie, że według przedstawionych przez wnioskodawcę dokumentów nie ma podstaw do dokonania wpisu.

Przedstawiając zarzut naruszenia § 2 ust. 1 pkt. 1 i § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich autor skargi kasacyjnej po raz kolejny myli wykładnię prawa materialnego z jego stosowaniem. Ponadto treść zarzutu wskazuje, że przedstawiając zarzut naruszenia jedynie prawa materialnego w istocie zmierza do zakwestionowania przyjętych ustaleń faktycznych twierdząc, że "błędna wykładnia" polega na uznaniu, że skarżący nie spełnia warunków do otrzymania płatności ONW za rok 2004 w sytuacji, gdy prawidłowa analiza zebranego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że skarżący powinien otrzymać powyższe płatności. Poza tym nie wyjaśnia na czym konkretnie polega naruszenie wskazanych jako naruszone przepisów dotyczących zupełnie innych kwestii niż będące przedmiotem rozważań Sądu I instancji, a mianowicie zobowiązań podejmowanych przez beneficjenta i wymogów związanych z powierzchnią działek rolnych położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

Z wymienionych powodów skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania kasacyjnego oparto na art. 204 ust 2 p.p.s.a w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.).