Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [...] w Ś. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie nakazu przeprowadzenia kontroli okresowej, polegającej na sprawdzeniu stanu technicznego przewodów kominowych oddala skargę w całości.

Decyzją z [...] I 2021 r. (nr [...]) D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako "DWINB"), po rozpatrzeniu odwołania Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w Ś. (dalej jako "skarżąca"), utrzymał w mocy decyzję z [...] IX 2020 r. (nr [...]) Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. (dalej jako "PINB") nakazującą skarżącej przeprowadzenie kontroli okresowej, polegającej na sprawdzeniu stanu technicznego przewodów kominowych (dymowych, spalinowych i wentylacyjnych) w budynkach mieszkalnych wielorodzinnych nr [...] i [...] w m. Ś., gm. O.

W okolicznościach sprawy zarówno PINB jak i DWINB stwierdzili podstawy do zastosowania art. 62 ust. 3 ustawy z 7 VII 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2019 r., poz. 1186, ze zm.) – dalej jako "PB". Według organów powołany przepis upoważnia organy nadzoru budowlanego do wydania nakazu przeprowadzenia kontroli obiektu budowlanego, którego stan techniczny może spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska. Uprawnienie do nakazania przeprowadzenia kontroli stanu technicznego jest niezależne od tego, czy właściciel (zarządca) przeprowadzał tego typu kontrole oraz kiedy była przeprowadzona ostatnia kontrola. Dla wydania nakazu przeprowadzenia kontroli nie musi istnieć stan zagrożenia. Niezbędne jest natomiast stwierdzenie przez właściwy organ, że nieodpowiedni stan obiektu budowlanego lub jego części może spowodować zagrożenie któregokolwiek z wymienionych dóbr. Zaznaczono, że zawiadomieniem z [...] III 2020 r. PINB poinformował strony o wszczęciu postępowania w sprawie stanu technicznego przewodów kominowych w budynkach wielomieszkaniowych położonych w Ś. przy ul. [...]. W toku kontroli przeprowadzonych w przedmiotowych budynkach w dniu [...] VIII 2020 r. stwierdzono nieprawidłowości dotyczące stanu technicznego w części dotyczącej przewodów kominowych. Fakt ten potwierdza w swoich protokołach uprawniony mistrz kominiarski A. P. Także skarżąca w swoich pismach wskazuje na nieprawidłowości w zakresie przewodów kominowych. Przedłożone podczas kontroli przez skarżącą protokoły stanu technicznego przewodów kominowych są wykonane jedynie częściowo, nie obejmują wszystkich lokali. Konieczne w sprawie jest więc ustalenie, gdzie te zagrożenia występują - co wymaga specjalistycznej oceny osoby, o której mowa w art. 62 ust. 6 PB. Ponadto - wskazane w przedłożonych protokołach nieprawidłowości określone są lakonicznie, brak jest określenia czynności mających na celu usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Okoliczności tego rodzaju – zdaniem organów - w pełni wskazują na zasadność nałożonego obowiązku, przy czym wyjaśnić należy, iż protokół z kontroli winien być na tyle czytelny i jednoznaczny, aby organ nadzoru budowlanego nie miał wątpliwości, co do jego treści i zakresu. Dowód ten bowiem stanowi podstawę do dalszych działań organu nadzoru budowlanego w zakresie ustalenia stanu technicznego budynku.

W skardze na decyzję odwoławczą skarżąca wniosła o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. W skardze zarzucono naruszenie:

1) art. 7 i art. 77 kpa, poprzez uznanie prawidłowości dotychczasowych działań organu I instancji na etapie postępowania dowodowego;

2) art. 7, art. 8 i art. 77 kpa, poprzez zaakceptowanie stanowiska organu I instancji o zaistnieniu "nieodpowiedniego" stanu technicznego przewodów kominowych - pomimo braku potwierdzenia tej okoliczności w zgromadzonym materiale;

3) art. 7 i art. 77 kpa w związku z art. 62 ust. 3 PB, poprzez uznanie, że zaistniały przesłanki do wydania nakazu przeprowadzenia kontroli okresowej.

W uzasadnieniu skargi skarżąca umotywowała zarzuty podkreślając, że organy w istocie nie udokumentowały stanu technicznego kominów i nie przeprowadziły własnych ustaleń opierając się właściwie jedynie na protokołach kontroli okresowej (protokołach kominiarskich). Organy pominęły przy tym, że zasadniczą przyczyną zastrzeżeń w zakresie stanu technicznego kominów jest akcentowana przez skarżącą okoliczność samowolnego podłączenia do nich urządzeń grzewczych przez właścicieli poszczególnych lokali, co powinno być egzekwowane w postępowaniu naprawczym prowadzonym na podstawie art. 50-51 PB, nie zaś w postepowaniu dotyczącym stanu technicznego budynku. Skarżąca zaznaczyła, że nie zapewniono jej możliwości uzupełnienia materiału dowodowego o dane lokali, w których występują nieprawidłowości. Zakwestionowała również powołanie się w decyzji PINB na art. 62a PB, określający elementy treściowe protokołu kontroli okresowej, wykazując, że przepis ten nie znajduje zastosowania w sprawie.

W odpowiedzi na skargę DWINB podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 14 VI 2021 r. skierowano sprawę na posiedzenie niejawne w trybie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 III 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842, ze zm.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. W świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c ustawy z 30 VIII 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.) - dalej "ppsa", uchylenie decyzji z powodu naruszenia prawa procesowego lub materialnego jest dopuszczalne wyłącznie w sytuacji, gdy naruszenie to miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Niestwierdzenie zaś takiego wpływu oznacza, że mimo uchybień po stronie organu administracji, skargę na decyzję należy oddalić.

Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 62 ust. 3 PB w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Należy przy tym zaznaczyć, że sądowa kontrola zaskarżonej decyzji uwzględnia przepisy PB w wersji sprzed nowelizacji, która weszła w życie z dniem 19 IX 2020 r. Postępowanie administracyjne dotyczące stanu technicznego kominów wszczęto bowiem zawiadomieniem z [...] III 2020 r. Jak zaś wynika z art. 25 ustawy z 13 II 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 471) do spraw uregulowanych ustawą PB, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. przed dniem 19 IX 2020 r.), przepisy PB stosuje się w brzmieniu dotychczasowym.

Jak wynika z art. 62 ust. 3 PB, właściwy organ - w razie stwierdzenia nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego lub jego części, mogącego spowodować zagrożenie: życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska - nakazuje przeprowadzenie kontroli stanu technicznego, a także może żądać przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego obiektu lub jego części.

Stwierdzenie nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego lub jego części, mogącego spowodować zagrożenie: życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska, stanowi zatem wystarczającą podstawę do zastosowania środka przewidzianego w dyspozycji powołanego przepisu. Wypada podkreślić, że nakaz przeprowadzenia kontroli okresowej jak i przedstawienia stosownej ekspertyzy jest środkiem nadzoru prewencyjnego, służącego zasadniczo przeciwdziałaniu sytuacjom zagrożenia bezpośredniego, kiedy to na prewencję jest już za późno. Dlatego też zastosowanie nakazu z art. 62 ust. 3 PB powinno mieć miejsce już w sytuacji potencjalnego zagrożenia wskazanych dóbr, co ustawodawca dobitnie podkreśla wskazując w hipotezie normy na stan "mogący" spowodować zagrożenie. Siłą rzeczy zastosowanie powołanego przepisu opiera się zazwyczaj na ocenie wstępnej stanu technicznego budynku wskazującej na konieczność przeprowadzenia dokładnych ustaleń, czemu docelowo mają służyć właśnie dokumenty przedłożone przez stronę w wykonaniu decyzji z art. 62 ust. 3 PB.

Sąd podzielił ocenę organów obu instancji w kwestii zasadniczej, a więc nieodpowiedniego stanu technicznego budynków mogącego skutkować zagrożeniem dla życia lub zdrowia ludzi oraz mienia. Organy oparły się w tym zakresie na ustaleniach kontroli przeprowadzonych w dniu [...] VIII 2020 r. (akta PINB, k. 23, 24). W toku kontroli stwierdzono przede wszystkim, że przeprowadzona przez skarżącą okresowa kontrola budynków w zakresie przewodów kominowych nie daje możliwości miarodajnej i kompleksowej oceny stanu technicznego kanałów kominowych. Z powołanego protokołu kominiarskiego nr [...] z dnia [...] VII 2020 r. wynika, że w zasadzie nie zostało zweryfikowane funkcjonowanie instalacji kominowej w większości mieszkań. Trzeba podkreślić, że przeprowadzanie okresowej kontroli stanu technicznego budynku jest obowiązkiem właściciela budynku określonym w art. 62 ust. 1 PB. Jego niewykonanie lub nieprawidłowe wykonanie przy jednoczesnym stwierdzeniu nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego daje organowi nadzoru budowlanego pełne podstaw do zastosowania art. 62 ust. 3 PB. Należy podkreślić, że w okolicznościach sprawy, ustalenia protokołu kominiarskiego nr [...] z dnia [...] VII 2020 r., jakkolwiek fragmentaryczne, wskazują jednoznacznie na nieprawidłowości stanu technicznego kominów wynikające m.in z podłączeń urządzeń grzewczych (klatka [...] mieszkanie [...]; klatka [...] mieszkanie nr [...], klatka [...] mieszkanie nr [...]). Taki stan rzeczy jest w świetle art. 62 ust. 3 PB wystarczający do wydania decyzji nakładającej na właściciela budynku obowiązku przeprowadzenia kontroli okresowej, polegającej na sprawdzeniu stanu technicznego przewodów kominowych. Istniejący stan rzeczy wskazuje bowiem na ich niewłaściwy stan mogący spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi.

W rezultacie nie można podzielić zarzutu naruszenia przepisów postępowania z art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Zakres okoliczności objętych obowiązkiem dowodowym jest bowiem określony w przepisach prawa materialnego, w tym przypadku w art. 62 ust. 3 PB. Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje zaś wyraźnie na niewłaściwy stan techniczny przewodów kominowych i związane z tym zagrożenie. Nie ma zaś istotnego znaczenia dla sprawy eksponowana w uzasadnieniu skargi okoliczność samowolnego wykonania urządzeń grzewczych w poszczególnych mieszkaniach. Taki stan rzeczy nie wyłącza bowiem obowiązków skarżącej określonych w art. 62 ust. 1 PB, a więc obowiązków w zakresie przeprowadzenia okresowych kontroli stanu technicznego budynku. Nie oznacza również, by decyzja z art. 62 ust. 3 PB była niecelowa czy bezprzedmiotowa. Jej celem jest bowiem określenie stanu technicznego instalacji kominowej jako całości, podczas gdy postępowanie związane z realizacją poszczególnych urządzeń grzewczych ukierunkowane jest wyłącznie na ocenę legalności i prawidłowości ich wykonania.

Rację ma natomiast skarżąca, że powołany w uzasadnieniu decyzji PINB przepis art. 62a PB nie znajduje w sprawie zastosowania, bowiem wszedł on w życie z dniem 19 IX 2020 r. Uchybienie to nie miało jednak istotnego wpływu na wynik sprawy. Tak samo należy ocenić uchybienie organu w zakresie niezapewnienia skarżącej możliwości końcowego wypowiedzenia się w sprawie, co miało uniemożliwić jej wskazanie mieszkań, w których wykonano nieprawidłowe podłączenia do komina. Takie mieszkania skarżąca wskazała już w piśmie z dnia [...] XII 2019 r., które znajduje się w aktach sprawy (akta PINB, k. 1).

W konsekwencji skargę należało oddalić na zasadzie art. 151 ppsa