Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant specjalista Magdalena Dąbek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2016 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odszkodowania za nabycie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa oddala skargę.

Wnioskiem z dnia 30 czerwca 2014r. Z. K., następca prawny S. K. (postanowienie Sądu Rejonowego w K. z [...] r. sygn. akt [...]) wystąpił o odszkodowanie i ewentualne przyznanie w ramach odszkodowania nieruchomości zamiennej za nieruchomość położoną w K. przy ul. [...], obrębie L., oznaczoną dawniej jako działki o numerach [...],[...],[...] i [...]. Wskazując jako podstawę prawną żądania art. 23 ust. 2 ustawy z 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, art. 129 ust. 5 pkt 2 i art. 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W toku postępowania ustalono, że niezabudowana nieruchomość położona w K., składająca się z działek o numerach: [...],[...],[...] i [...] o łącznej powierzchni 0,2824 ha, aktem notarialnym Rep. A numer [...] z dnia [...] r., została zbyta przez S. i H. K. - ówczesnych właścicieli na rzecz Skarbu Państwa. Zgodnie z decyzją o zatwierdzeniu planu realizacyjnego wydaną przez Urząd Miejski w K. Wydział Gospodarki Przestrzennej z [...] r. nr [...] nieruchomość ta przeznaczona była na budowę osiedla mieszkaniowego K. Powyższa umowa została zawarta w trybie art. 6 ustawy z 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a sprzedaży dokonano za kwotę 82.636 zł ustaloną w oparciu o operat szacunkowy z [...] r., sporządzony przez biegłego rzeczoznawcę z listy Wojewody [...]. Nadto sprawa o wydanie odrębnej decyzji o odszkodowaniu za ww. nieruchomość, była już przedmiotem rozpatrzenia przez Prezydenta Miasta K. wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który decyzją z [...] r. nr [...] umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe, natomiast Wojewoda [...] - po rozpatrzeniu odwołania Z. K. - decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy ww. decyzję Prezydenta Miasta K. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 8 marca 2012r. sygn. akt II SA/GI 894/11 oddalił skargę na rozstrzygnięcie organu II instancji.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta K. wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania, oraz przyznania nieruchomości zamiennej. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że nie jest możliwe potraktowanie sprawy jako wszczętej i nie zakończonej decyzją ostateczną, ponieważ kwestię tę przesądził już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku o sygn. akt II SA/Gl 894/11 wskazując, że nastąpiło zbycie aktem notarialnym za określoną w umowie kwotę stanowiącą swoiste odszkodowanie za przejętą nieruchomość, a wszelkie zarzuty co do wysokości kwoty wskazanej w umowie nie mogą być rozstrzygane w postępowaniu administracyjnym.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Z. K., zarzucając naruszenie:

- art. 24 § 1 pkt 1 i pkt 4 oraz § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, albowiem Prezydent Miasta K. będący właścicielem nieruchomości wywłaszczonej, a zatem zdaniem odwołującego będący stroną postępowania, wydał decyzję, mimo iż zachodziły przesłanki do jego wyłączenia oraz jego pracownika, który podpisał decyzję,

- art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez opisanie w uzasadnieniu decyzji jedynie stanu faktycznego sprawy bez należytego wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji,

- art. 129 ust. 5 pkt. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez niezastosowanie jego treści do stanu faktycznego sprawy w sytuacji, gdy przepis ten stanowi samodzielną, materialnoprawną podstawę do dochodzenia słusznego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

Decyzją z dnia [...] r. Wojewoda [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Uzasadniając przyjęte rozstrzygnięcie wskazał, że organ I instancji winien był odmówić wszczęcia postępowania zgodnie z art. 61 a § 1 k.p.a., gdyż sprawa administracyjna w przedmiocie ustalenia odszkodowania za przejętą nieruchomość została już ostatecznie zakończona. Jednakże z uwagi na ekonomikę i szybkość postępowania Wojewoda uznał za zasadne utrzymać zaskarżoną decyzję o umorzeniu postępowania w mocy. Nie jest to bowiem błąd skutkujący koniecznością uchylenia rozstrzygnięcia organu I instancji.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł Z. K. reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, zarzucając naruszenie przepisów postępowania tj. art. 24 § 1 pkt 1 i 4 oraz art.24 § 4 k.p.a. i art.107 § 3 k.p.a. poprzez niewyłącznie od rozpoznania sprawy prezydenta Miasta K. oraz nie odniesienie się do zarzutów zawartych w odwołaniu. Nadto zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 128 i następne ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 21 Konstytucji RP poprzez przyjęcie, że roszczenia skarżącego mogą być realizowane wyłącznie przed sądem powszechnym. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że konstrukcja art.129 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami wskazuje na to, że wymienione w punktach 1-3 podstawy żądań są od siebie niezależne, a zatem nie można rozpatrywać ich łącznie. Ponadto umocowanie tego przepisu i jego treść wskazuje, że można domagać się odszkodowania także uzupełniającego w trybie postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji i na tej podstawie wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 129 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst jedn. Dz. U. z 2015r. poz. 1774 z późn. zm. dalej: "u.g.n."). Zgodnie z jego treścią Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu na wniosek podmiotu realizującego cel publiczny lub właściciela wywłaszczonej nieruchomości. Z treści tego przepisu wynika, że jeżeli w trakcie postępowania wywłaszczeniowego złożony zostanie wniosek o ustalenie odszkodowania w odrębnej decyzji, to odszkodowanie nie jest ustalane w decyzji o wywłaszczeniu, przy czym dotyczy to tylko takich przypadków, gdy z treści innych przepisów wynika, że odszkodowanie ma nastąpić w odrębnej decyzji administracyjnej ( zob. E. Bończak-Kucharczyk, ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, Warszawa 2013r., s. 746 oraz M. Wolanin, w: W. Jaworski, A. Prusarczyk, A. Tułodziecki, M. Wolanin, ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz Warszawa 2011. s.679).

W sprawie poza sporem pozostaje, że przedmiotowa nieruchomość została zbyta na rzecz Skarbu Państwa w drodze aktu notarialnego, a ówcześni właściciele otrzymali za tę nieruchomość wynagrodzenie w kwocie ustalonej przez rzeczoznawcę majątkowego. Nie ulega zatem wątpliwości, że nie był to przypadek, który reguluje art. 129 ust. 5 pkt 2 u.g.n., ponieważ odszkodowanie za przejętą nieruchomość zostało ustalone w zawartej przez strony umowie.

Z treści skargi wynika, że skarżący kwestionuje wysokość ustalonego wówczas odszkodowania i tym samym domaga się ponownej wyceny nieruchomości, a w konsekwencji ponownego ustalenia odszkodowania. Żądanie w tym zakresie nie znajduje jednak podstaw prawnych. Z całą pewnością nie może jej stanowić powołany w skardze przepis art. 129 ust. 5 u.g.n., bowiem stwarza on jedynie możliwość zrealizowania obowiązku wypłaty odszkodowania w takich przypadkach, gdzie przewidziane przez akt normatywny będący podstawą wywłaszczenia odszkodowanie nie zostało ustalone, a mamy do czynienia z wywłaszczeniem w rozumieniu Konstytucji RP oraz obowiązujących przepisów o wywłaszczeniu. Co znaczy, że nie dotyczy przypadków w których odszkodowanie zostało ustalone i następnie wypłacone, a taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie.

Wskazać również należy, że nie ma przepisu stanowiącego podstawę do waloryzacji w odniesieniu do odszkodowania już zapłaconego w części lub w całości, jeżeli nie jest to związane ze zwrotem wywłaszczonej nieruchomości ( por. wyrok NSA z dnia 19 października 2011r. sygn. akt I OSK 1739/10, LEX nr 1149236).

Chybiony jest również zarzut dotyczący nie wyłączenia prezydenta Miasta K. od rozpoznania wniosku o odszkodowanie za przejętą nieruchomość. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym poglądem prezydent miasta jako organ wykonawczy gminy i reprezentujący ją na zewnątrz, także jako organ właściwy do rozpoznania złożonego wniosku o odszkodowanie nie podlega wyłączeniu od załatwienia przedmiotowego wniosku. Ewentualne uprawnienia właścicielskie oraz pozostawanie jednocześnie dysponentem władzy publicznej uprawnionym do wydania decyzji nie prowadzą do konieczności wyłączenia w oparciu o treść art. 24 §1 pkt 1 k.p.a. Skoro podmiotem zobowiązanym do wypłaty odszkodowania jest i był Skarb Państwa, to nie ma przeszkód, aby prezydent miasta na prawach powiatu, będący zarazem organem gminy, rozstrzygał w sprawie ustalenia takiego odszkodowania. W takiej sytuacji prezydent nie orzeka w sprawie reprezentowanej przez siebie jednostki samorządu terytorialnego, a jednostka ta nie jest stroną postępowania ( por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 12 września 2013r. sygn. akt II SA/Gd 337/13, LEX nr 1396264, WSA w Gdańsku z dnia 28 listopada 2012r. sygn. akt II SA/Gd 502/12, LEX nr 1248819, wyrok WSA w Krakowie z dnia 13 grudnia 2013r. sygn. akt II SA/Kr 960/13. LEX nr 1493118 oraz postanowienie NSA z dnia 7 maja 2010r. sygn. akt I OW 20/10, LEX nr 672937).

Zgodzić się natomiast należy ze stanowiskiem skargi, że brak było podstaw do orzeczenia przez organ o odmowie wszczęcia postępowania, bowiem niewątpliwie odmienny był przedmiot postępowania w sprawie zakończonej prawomocną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...], w której skarżący domagał się odszkodowania na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Wprawdzie w obu przypadkach skarżący domagał się ustalenia odszkodowania za przejętą nieruchomość, to jednak odrębna była podstawa prawna tych żądań. Każdy z przypadków wymienionych w ust. 5 art.129 stanowi samodzielną podstawę do żądania odszkodowania. Tym niemniej decyzja Wojewody pomimo częściowo błędnego uzasadnia, była co do zasady prawidłowa. Słusznie bowiem organ odwoławczy uznał, że postępowanie w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe, gdyż sprawa która miał być przedmiotem decyzji nie ma charakteru sprawy administracyjnej.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz. U. z 2016r. poz.718) skargę jako niezasadną oddalił.