Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Asesor WSA Karolina Kisielewicz, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 listopada 2020 r. sprawy ze skargi Głównego Geodety Kraju na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do ograniczenia przetwarzania danych osobowych postanawia umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne

Postanowieniem znak [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r. Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych (zwany dalej: PUODO, organ), działając na podstawie art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., zwana dalej: k.p.a.) w związku z art. 70 ust. 1 i 2 ustawy dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1781 ze zm., zwana dalej: u.o.d.o.), po przeprowadzeniu postępowania z urzędu, zobowiązał Głównego Geodetę Kraju (zwany dalej: GGK, skarżący) do ograniczenia przetwarzania danych osobowych w zakresie numerów ksiąg wieczystych, nakazując zaprzestanie ich publikowania na portalu internetowym GEOPORTAL2 (geoportal.gov.pl) do czasu wydania decyzji administracyjnej kończącej postępowanie w tej sprawie.

W skardze złożonej na powołane rozstrzygnięcie do sądu administracyjnego skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenie postępowania prowadzonego wobec skarżącego oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Nadto wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do skargi pod numerami załączników od 2 do 10, celem wykazania faktów wskazanych w treści uzasadnienia skargi.

Wydanemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie:

I. przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 61 § 1 k.p.a. w związku z art. 90 w związku z art. 60 w związku z art. 70 ust. 1 w związku z art. 81 u.o.d.o. w związku z art. 105 § 1 k.p.a., poprzez wszczęcie postępowania administracyjnego wobec GGK oraz wydanie wobec GGK postanowienia zabezpieczającego, podczas gdy wszczęcie postępowania administracyjnego przez PUODO nie zostało poprzedzone postępowaniem kontrolnym wszczętym wobec GGK, w ramach którego organ mógłby ustalić istnienie wiarygodnych i wszechstronnych przesłanek usprawiedliwiających wszczęcie postępowania administracyjnego, co w konsekwencji doprowadziło do wydania wobec GGK postanowienia w toku postępowania, które jest bezprzedmiotowe i powinno ulec umorzeniu;

2. art. 70 ust. 1 u.o.d.o. w związku z art. 7 k.p.a. poprzez:

1) wydanie przez PUODO postanowienia zabezpieczającego pomimo faktu, że w przypadku udowodnienia przez organ w toku postępowania naruszenia przepisów ochrony danych osobowych przez GGK, wydanie w niniejszej sprawie decyzji administracyjnej stanowiłoby skuteczny środek usunięcia ewentualnego naruszenia, podczas gdy w doktrynie prawa jednoznacznie wskazuje się, że wydanie przez PODO postanowienia zabezpieczającego dopuszczalne jest wyłącznie w sytuacji, gdy brak wydania postanowienia prowadziłby do pozbawienia celowości wydania decyzji w sprawie, ponieważ wydanie i wykonanie decyzji nie doprowadziłoby do skutecznego usunięcia ewentualnych naruszeń, co w konsekwencji doprowadziło do bezpodstawnego wydania postanowienia przez PUODO nakładającego na GKK ograniczenia godzące w interes społeczny i słuszny interes obywateli;

2) błędne uznanie przez P UODO, że dalsze przetwarzanie danych przez skarżącego może spowodować poważne i trudne do usunięcia skutki poprzez upublicznianie danych osobowych osób fizycznych zawartych w księgach wieczystych, podczas gdy skarżący nie upublicznia danych osobowych znajdujących się w księgach wieczystych, a więc nie dochodzi do dalszego przetwarzania danych osobowych przez skarżącego, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania przez organ, że uprawdopodobnione zostało, że przetwarzanie danych osobowych przez GKK mogłoby wywołać poważne i trudne do usunięcia skutki;

3. art. 107 § 3 w związku z art. 126 k.p.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia postanowienia w sposób niezgodny z obowiązkami nałożonymi na organ w zakresie sporządzenia uzasadnienia, polegający na:

1) braku wyczerpującego wskazania przez organ faktów i dowodów, które usprawiedliwiałyby ocenę organu, że uprawdopodobnione zostały przesłanki wydania postanowienia, poprzez m.in.:•niepopartą dowodami i argumentacją ocenę, że numery ksiąg wieczystych udostępniane za pośrednictwem serwisu www.geoportal.gov.pl stanowią dane osobowe; •niepopartą dowodami i argumentacją ocenę, że skarżący dokonuje udostępnienia numerów ksiąg wieczystych w serwisie www.geoportaI.gov.pl jako administrator danych; •nieumotywowane argumentacją i dowodami założenie przez organ, że udostępnienie informacji o numerze księgi wieczystej w serwisie www.geoportaI.gov.pl stwarza bardzo duże niebezpieczeństwo wykorzystania pozyskanych danych z ksiąg wieczystych np. w celu profilowania osób fizycznych na podstawie numeru PESEL, zapoznania się z informacją dotyczącą zaciągniętego kredytu, ustalenia adresu zamieszkania danej osoby, jak również umożliwia wykorzystanie pozyskanych danych w innych celach, np. w celach marketingowych; •niepopartą dowodami i argumentacją ocenę, że funkcjonowanie w dotychczasowy sposób serwisu www.geoportal.gov.pl stwarza niebezpieczeństwo narażenia znacznej liczby osób fizycznych na ingerencję w sferę ich prywatności;

2) braku pełnego wyjaśnienia podstawy prawnej postanowienia poprzez wyłącznie wskazanie przepisów mających w ocenie organu zastosowanie do działalności GKK związanej z prowadzeniem serwisu www.geoportal.gov.pl, przy braku wskazania w uzasadnieniu postanowienia, w jaki sposób skarżący dopuścił się naruszenia tych przepisów, co w konsekwencji uniemożliwia realną kontrolę merytoryczną postanowienia;

II. przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 4 pkt 1 rozporządzenia 2016/679, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że numer księgi wieczystej ujawniany w serwisie www.geoportal.gov.pl stanowi daną osobową w rozumieniu rozporządzenia 2016/679, podczas gdy numer księgi wieczystej ujawniany w serwisie www.geoportal.gov.pl nie ma charakteru osobowego (podmiotowego), ale ma wyłącznie charakter przedmiotowy, w związku z czym nie może zostać uznany za daną osobową;

2. art. 4 pkt 2 rozporządzenia 2016/679, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że umożliwienie dostępu do numeru księgi wieczystej w serwisie www.geoportal.gov.pl stanowi przetwarzanie danych osobowych w rozumieniu rozporządzenia 2016/679, podczas gdy umożliwianie dostępu do numeru księgi wieczystej nie wypełnia przesłanek przetwarzania, ponieważ nie stanowi wykonywania operacji na danych osobowych lub zestawach danych osobowych;

3. art. 4 pkt 7 rozporządzenia 2016/679 w związku z art. 24 ust. 3 pkt 5 p.g.k., poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że GGK jest administratorem danych osobowych w postaci numeru księgi wieczystej ujawnianej w serwisie www.geoportal.gov.pl, podczas gdy GGK nie decyduje o celach i sposobach wykorzystania informacji ujawnianych w serwisie www.geoportal.gov.pl, ale jedynie umożliwia starostom powiatowym włączenie ich usług sieciowych i przez to publikację informacji (w tym numerów ksiąg wieczystych) pochodzących z prowadzonych przez nich ewidencji gruntów i budynków lub dokonuje technicznej czynności publikacji tych informacji w oparciu o stosowne porozumienie zawarte ze starostami, którzy nie dysponują infrastrukturą techniczną umożliwiającą publikowanie tych informacji bezpośrednio w serwisie www.geoportal.gov.pl;

4. art. 11 ust. 2 pkt 5 u.i.i.p. w związku z art. 13 ust. 1 lit. f) dyrektywy 2007/2/WE związku z art. 20 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 2 pkt 1, art. 24 ust. 2 i 4, art. 24 ust. 5 p.g.k i art. 4 pkt 1 rozporządzenia 2016/679, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że ograniczenie powszechnego dostępu do zbiorów danych i usług przestrzennych o których mowa w art. 9 ust. 1 u.i.i.p. ze względu na przepisy o ochronie danych osobowych dotyczy numerów ksiąg wieczystych ujawnianych w serwisie www.geoportal.gov.pl, podczas gdy ograniczenie to nie dotyczy numerów ksiąg wieczystych wskazanych w art. 20 ust. 1 pkt 1 p.g.k., które stanowią dane przedmiotowe dotyczące nieruchomości i zgodnie z art. 4 ust. 2 i 4 p.g.k. mają charakter jawny i powszechny, a dotyczy wyłącznie informacji o charakterze podmiotowym znajdujących się w katastrze nieruchomości, wskazanych w art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.k., których powszechna dostępność została ograniczona w art. 24 ust. 5 p.g.k.;

5. art. 364 ust. 16 u.k.w.h. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że adresatem ustanowionego w tym przepisie zakazu udostępniania osobom trzecim danych zawartych w dziale pierwszym i drugim ksiąg wieczystych prowadzonych w systemie teleinformatycznym jest skarżący oraz że zakaz ten obejmuje ujawnianie numerów ksiąg wieczystych w serwisie www.geoportal.gov.pl przez skarżącego, podczas gdy adresatami normy zawartej w tym przepisie są organy prowadzące kataster nieruchomości, dla nieruchomości z określonej miejscowości, gminy lub powiatu, pozyskujące dane z Centralnej Informacji w celu weryfikacji zgodności danych ewidencji gruntów i budynków z danymi zawartymi w księgach wieczystych (organem takim nie jest skarżący), a jej zakres przedmiotowy obejmuje dane zawarte w dziale pierwszym i drugim ksiąg wieczystych, a zatem nie obejmuje numeru księgi wieczystej;

6. art. 5a ust. 4 w związku z art. 5a ust. 1 p.g.k, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że przepisy te ustanawiają zakaz udostępniania numerów ksiąg wieczystych przez skarżącego osobom trzecim, podczas gdy przepisy te nie wyznaczają skarżącego jako administratora danych, w szczególności w zakresie numerów ksiąg wieczystych, ujawnianych w serwisie www.geoportal.gov.pl, natomiast w odniesieniu do danych osobowych, których skarżący jest administratorem (a które nie obejmują numeru księgi wieczystej) wprowadzają wyłącznie wymogi w zakresie wewnętrznych organizacyjnych środków bezpieczeństwa, które powinien wdrożyć administrator, nie ograniczając przy tym kręgu odbiorców takich danych w przypadku posiadania przez administratora odpowiedniej podstawy prawnej udostępnienia danych;

7. art. 5 ust. 1 lit. a) oraz art. 6 ust. 1 rozporządzenia 2016/679, poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że GGK działając jako administrator danych mógł naruszyć zasadę legalności oraz przetwarzał dane bez podstawy prawnej, podczas gdy ujawnianie informacji o numerze księgi wieczystej w serwisie www.geoportal.gov.pl nie stanowi przetwarzania danych osobowych, nie jest objęte ograniczeniem zasady jawności, GGK nie przetwarza numeru księgi wieczystej jako administrator danych, a w konsekwencji nie jest zobowiązany do zachowania zasady legalności przewidzianej w art. 5 ust. 1 lit. a) rozporządzenia 2016/679 oraz wykazania podstawy prawnej przetwarzania danych osobowych w postaci numeru księgi wieczystej zgodnie z art. 6 ust. 1 rozporządzenia 2016/679, w związku z czym nie mógł dopuścić się naruszenia przepisów ochrony danych osobowych, do stosowania których nie był zobowiązany w zakresie objętym postanowieniem; co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia przez organ, że w niniejszej sprawie uprawdopodobnione zostało, że:1) przetwarzanie danych osobowych przez skarżącego narusza przepisy o ochronie danych osobowych; 2) dalsze przetwarzanie danych przez skarżącego może spowodować poważne i trudne do usunięcia skutki; co w rezultacie doprowadziło do bezpodstawnego wydania zaskarżonego postanowienia .

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podnosząc argumentację tożsamą z zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwana dalej: p.p.s.a), sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Postanowienie o umorzeniu postępowania może zapaść na posiedzeniu niejawnym (art. 161 § 2).

Z bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego "z innych przyczyn" w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. będziemy mieć do czynienia, kiedy w toku tego postępowania, a przed wydaniem wyroku przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia (por.: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. T. W., Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 495.). W judykaturze sądowoadministracyjnej ugruntował się pogląd, który skład orzekający aprobuje, że zwrot normatywny "stało się bezprzedmiotowe" użyty w art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. oznacza, iż: "chodzi o przyczynę, która zaistniała dopiero w toku postępowania sądowego po wniesieniu skargi. Innymi słowy postępowanie przed sądem staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego trakcie wystąpiły zdarzenia, w następstwie których przestaje istnieć sprawa sądowoadministracyjna. W powołanym przepisie chodzi o przeszkodę mającą charakter trwały, uniemożliwiającą prowadzenie dalszego postępowania w sprawie" (por. wyrok NSA w dnia 21 lutego 2017 r. sygn. akt II OSK 2798/15, LEX nr 2261496).

W niniejszej sprawie kluczowym jest, że stanowiące przedmiot kontroli Sądu postanowienie zobowiązujące GGK do ograniczenia przetwarzania danych osobowych w zakresie numerów ksiąg wieczystych (poprzez nakazanie zaprzestania ich publikowania na portalu internetowym GEOPORTAL2 (geoportal.gov.pl)) zostało orzeczone do czasu wydania decyzji administracyjnej kończącej postępowanie w tej sprawie. Powyższe wynika wyraźnie z sentencji zaskarżonego postanowienia.

Sądowi z urzędu znany jest fakt, iż po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez GGK, PUODO wydał w dniu [...] sierpnia 2020 r. decyzję znak [...], stwierdzając naruszenie przez GGK przepisów art. 5 ust. 1 lit. a) rozporządzenia 2016/679, tj. zasady zgodności z prawem przetwarzania danych osobowych oraz art. 6 ust. 1 rozporządzenia 2016/679, poprzez udostępnianie na portalu o nazwie "GEOPORTAL2" ("geoportal.gov.pl") bez podstawy prawnej danych osobowych w zakresie numerów ksiąg wieczystych pozyskanych z ewidencji gruntów i budynków. Mocą ww. decyzji PUODO nakazał GGK dostosowanie operacji przetwarzania danych osobowych do przepisów rozporządzenia 2016/679, w terminie 14 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji poprzez zaprzestanie udostępnienia na portalu o nazwie "GEOPORTAL2" ("geoportal.gov.pl") danych osobowych w zakresie numerów ksiąg wieczystych pozyskanych z ewidencji gruntów i budynków.

Przedmiotowa decyzja złożona została przez organ do akt niniejszej sprawy sądowej. Ponadto do Sądu wpłynęła skarga GGK na powołaną wyżej decyzję znak [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r. Aktualnie sprawa oczekuje na wyznaczenie terminu.

Jak przedstawiono wyżej, postanowienie PUODO z dnia [...] kwietnia 2020 r. zobowiązujące GGK do ograniczenia przetwarzania danych osobowych w zakresie numerów ksiąg wieczystych (poprzez nakazanie zaprzestania ich publikowania na portalu internetowym GEOPORTAL2 (geoportal.gov.pl)) zostało orzeczone do czasu wydania decyzji administracyjnej kończącej postępowanie w tej sprawie. Wydanie takiej decyzji powoduje, że nakazane ww. postanowieniem zobowiązanie przestaje obowiązywać. Skoro zatem z chwilą wydania ww. decyzji zaskarżone postanowienie przestało obowiązywać, bezprzedmiotowe jest prowadzenie dalszego postępowania w sprawie. Taka właśnie sytuacja prawna zaistniała w niniejszej sprawie.

Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.