Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Sobieralski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędzia del. WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Wojewody Dolnośląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 lipca 2024 r. sygn. akt IV SA/Wr 791/23 w sprawie ze skargi A.Z. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia 19 października 2023 r., nr ZP-P.8640.291.2023.AK w przedmiocie odmowy uznania za osobę bezrobotną oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, zwany dalej "Sądem I instancji", wyrokiem z dnia 25 lipca 2024 r., sygn. akt IV SA/Wr 791/23, po rozpoznaniu skargi A.Z., zwanej dalej "skarżącą", na decyzję Wojewody Dolnośląskiego, zwanego dalej "organem" lub "Wojewodą", z dnia 19 października 2023 r., nr ZP-P.8640.291.2023.AK, w przedmiocie uznania za osobę bezrobotną, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Wrocławia z dnia 30 sierpnia 2023 r., nr SR.614.1196.2023.EG.

Powyższe orzeczenie zostało zaskarżone skargą kasacyjną przez Wojewodę Dolnośląskiego. Zaskarżając wyrok Sądu I instancji w całości podniesiono podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.".

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. 2024 r. poz. 475 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o promocji zatrudnienia", oraz § 2 ust. 1 i ust. 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 kwietnia 2020 r. w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy (Dz. U. z 2020 r. poz. 667) zwanego dalej "rozporządzeniem", poprzez przyjęcie, że przepisy te ustalają każdorazowo właściwość miejscową organów w sprawach o uznanie osoby za bezrobotną według aktualnego miejsca zameldowania strony;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia , § 2 ust. 1 i ust. 2 lit. b) rozporządzenia oraz art. 65 § 1 ustawy z dni a14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", poprzez wadliwą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że Wojewoda Dolnośląski nie był właściwy miejscowo do rozpoznania niniejszej sprawy oraz był zobowiązany do przekazania sprawy zgodnie z właściwością do organu właściwego ze względu na aktualne miejsce zameldowania strony.

Skarżący kasacyjnie, wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Równocześnie skarżący kasacyjnie organ wniósł o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz zrzekł się rozprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący kasacyjnie organ przedstawił argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przepis art. 193 zdanie drugie P.p.s.a. wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze P.p.s.a. Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W takim uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i sąd pierwszej instancji.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy był związany granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.).

Definicja bezrobotnego sformułowana w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia w sposób jednoznaczny wskazuje właściwość organu do rozpoznania wniosku. Wiąże ją wyłącznie z miejscem zameldowania na pobyt czasowy lub stały. Skarżąca w momencie składania wniosku nie była zameldowana we Wrocławiu, co powoduje niemożność uznania organu – Prezydenta Wrocławia (realizującego kompetencje starosty w mieście na prawach powiatu) za organ właściwy do rozpatrzenia wniosku niezależnie od celu jego złożenia. Miejsce zamieszkania określa właściwość organu wyłącznie w przypadku braku zameldowania, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Organ pierwszej instancji ustalił, że w momencie składania wniosku o rejestrację skarżąca była zameldowana na pobyt stały w B., co determinuje właściwość miejscową organu i wniosek winien być przekazany do właściwego powiatowego urzędu pracy obejmującego zakresem działania tą miejscowość. Zasadność tego stanowiska potwierdza treść § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 kwietnia 2020 r. Sama kwestia statusu bezrobotnego nie zależy od właściwości organu, ale przesłanek merytorycznych uprawniających do jego przyznania (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 16 stycznia 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 604/17; z dnia 15 grudnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Gl 612/17; wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 1075/17, z dnia 20 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 107/17).

W związku z tak określoną właściwością miejscową organu w każdym przypadku, gdy organ administracji, do którego zgłosi się osoba wnioskująca o uznanie za bezrobotną, powinien złożony przez nią wniosek przekazać organowi właściwemu do jego rozpatrzenia, a wnioskodawcę o tym powiadomić. Nie upoważnia to jednak organu, który nie jest właściwy miejscowo w sprawie, do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. W takim przypadku zgodnie z regułami określonymi w art. 65 § 1 K.p.a., organ, do którego złożono wniosek, powinien przekazać go do organu miejscowo właściwego. Jest to o tyle istotne, że data złożenia wniosku ma znaczenie dla ustalenia daty przyznania statusu osoby bezrobotnej (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 15 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Lu 1221/17). Zgodnie bowiem z art. 65 § 1 K.p.a., jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu winno zawierać uzasadnienie.

Jakkolwiek zameldowanie na pobyt stały lub czasowy stanowi jedną z materialnych przesłanek zarejestrowania osoby fizycznej jako bezrobotnego w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, to jednak miejsce zameldowania tej osoby decyduje także o właściwości miejscowej starosty (prezydenta miasta na prawach powiatu) do wydania tego rozstrzygnięcia. Stosownie do treści art. 19 K.p.a., organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Oznacza to, że organ administracji publicznej każdorazowo z urzędu i w pierwszej kolejności bada swoją właściwość do rozpoznania i rozstrzygnięcia danej sprawy indywidualnej. Dopiero pozytywna weryfikacja właściwości pozwala organowi przejść do oceny spełnienia (zaistnienia) pozostałych przesłanek materialnych rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy.

W rozpatrywanej sprawie organy administracji obu instancji, mimo że wiedziały, iż skarżąca nie jest zameldowana pod wskazanym adresem we Wrocławiu, co powoduje, że nie są w sprawie właściwe, wydały merytoryczne rozstrzygnięcie odmawiające przyznania jej statusu osoby bezrobotnej, kierując się przesłanką pozaustawową. Dlatego też Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że zostały spełnione przesłanki stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji określone w art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a., czyli decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości miejscowej.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 2 P.p.s.a.