Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Bała po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia E. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 13 lutego 2013 r., sygn. akt I SA/Bk 110/12 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości postanawia: oddalić zażalenie

Postanowieniem objętym zażaleniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odmówił E. S. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi.

We wniosku o przyznanie prawa pomocy E. S. zadeklarował, iż orzeczeniem komisji lekarskiej KRUS został uznany za niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym i źródłem jego utrzymania jest renta w wysokości 360 zł oraz dochód z jednorazowej sprzedaży zboża w wysokości 1 600 zł i dochód z tytułu zwrotu podatku akcyzowego w wysokości 550 zł. Oświadczył, że obecnie przeciwko niemu toczą się postępowania egzekucyjne i komornicze.

W skład majątku wnioskodawcy wchodzi: nieruchomość rolna o powierzchni 18 ha, dom drewniany o powierzchni 60 m2 (wymagający remontu), 8 sztuk bydła, 2 ciągniki oraz inne podstawowe maszyny rolnicze. Skarżący dołączył do wniosku tytułu wykonawcze, zawiadomienie o zajęciu wierzytelności, orzeczenia sądowe oraz wezwania do zapłaty.

Postanowieniem z [...] stycznia 2013 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy.

Rozpoznając ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. stwierdził, że skarżący nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych. Jak zauważył referendarz sądowy, wskazane przez skarżącego wydatki niemal dwukrotnie przekraczają osiągany przez niego dochód miesięczny. Na podstawie przedłożonych dokumentów skarżący nie wykazał, skąd uzyskuje środki finansowe na pokrycie wydatków.

Sąd I instancji podał, że skarżący uzyskuje dopłaty do produkcji rolnej, przyznane decyzją z [...] stycznia 2012 r. Skarżącemu przyznano płatność rolnośrodowiskową za 2010 r. w łącznej wysokości 8 623 zł, odrębną decyzją przyznano jednolitą płatność obszarową z płatnościami uzupełniającymi w łącznej wysokości 21 380,31 zł, a także płatność ONW w kwocie 3 272,12 zł.

Sąd I instancji odmawiając przyznania prawa pomocy stwierdził, iż skarżący posiada majątek, w którego skład wchodzi: nieruchomość rolna o powierzchni 20,76 ha, inwentarz żywy, maszyny rolnicze niezbędne do produkcji rolnej tym samym sytuacja majątkowa skarżącego w oparciu o wymienione informacje nie jest tak zła jak podaje on we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał istnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata.

E. S. złożył zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego zmianę lub uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w B..

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił:

"1. Powtarzanie BEZMYŚLNIE wszystkiego co pisze referendarz w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] stycznia 2013 bez rzeczowej analizy mojej sytuacji życiowej i materialnej.

2. Całkowity brak znajomości możliwości funkcjonowania gospodarstwa rolnego prowadzonego przez osobę samotną w wieku 61 lat i nie zdolną do pracy w gospodarstwie.

3. Brak oceny możliwości samodzielnego prowadzenia tej sprawy w tym sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej."

W uzasadnieniu zażalenia skarżący przedstawił swoją sytuację życiową odnosząc się do swojego stanu zdrowia, sytuacji materialnej oraz zarzucił, iż Sąd rozpoznający jego wniosek "nie ma żadnego pojęcia co to jest gospodarstwo rolne i jak może one dobrze funkcjonować kiedy prowadzi je osoba samotna i chora".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 245 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, gdzie zakres całkowity obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika profesjonalnego, zaś zakres częściowy obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, bądź też zwolnienie od opłat sądowych i wydatków, bądź tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika do reprezentacji.

Z kolei zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

W świetle powołanego powyżej przepisu należy przyjąć, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy (por. postanowienia NSA z: 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04 i 3 marca 2008 r., sygn. akt I FZ 74/08). Jest on zatem zobligowany przedstawić w sposób czytelny swój stan finansowy, prezentując w sposób niebudzący wątpliwości źródła swego utrzymania, jak również ponoszone przez siebie wydatki.

Podkreślenia przy tym wymaga, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Ma ono przy tym charakter wyjątkowy i może zostać przyznane wyłącznie w szczególnie uzasadnionych przypadkach.

Z uwagi na powyższe, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji słusznie uznał, że opisana przez skarżącego sytuacja finansowa nie uzasadnia przyznania mu pomocy we wnioskowanym zakresie.

W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zobowiązał skarżącego, na podstawie art. 255 p.p.s.a. do przedstawienia wskazanych w wezwaniu informacji, co nie zostało prawidłowo wykonane, bowiem nie nadesłano wyciągów z rachunku bankowego za ostatnie trzy miesiące. Zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu, że skarżący przedstawił jedynie fakty ujawniające liczne rozchody, nie ujawnił natomiast tych, które mogłyby pokazać stan jego majątku. W związku z powyższym, z uwagi na brak przedłożenia wyczerpującej dokumentacji charakteryzującej sytuację finansową strony, Sąd nie mógł dokonać rzetelnej jej oceny.

Rzeczą skarżącego było rzetelne wykazanie wszystkich istotnych danych co do sytuacji majątkowej. Tymczasem przedstawił on dokumenty wybiórczo, przedkładając jedynie te, które świadczą o wydatkach, pomijając źródła dochodu. Wbrew twierdzeniom skarżącego, Sąd prawidłowo ocenił ten materiał dowodowy, który został zebrany w przeprowadzonym postępowaniu.

Biorąc powyższe pod uwagę, należało uznać, że skarżący zaprezentował swoją sytuację materialną w sposób mało rzetelny, czym naraził się na negatywne skutki w postaci odmowy przyznania prawa pomocy, bowiem nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Dlatego też nie może budzić wątpliwości, że złożony przez niego wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługiwał na oddalenie.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.