Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. sp. z o.o. z siedzibą w G. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 marca 2024 r. sygn. akt I SA/Gd 755/23 o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi E. sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 12 czerwca 2023 r. nr 2201 -IOV-1[1].4103.270-295.2022/10/11, 2201-IOV- 1.4103.314-399.2022/10/11 w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od czerwca 2019 r. do lipca 2021 r. postanawia oddalić zażalenie.

1.1. Zarządzeniem z 12 marca 2024 r. sygn. akt I SA/Gd 755/23 Przewodniczący Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wezwał E. sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej jako: Podatniczka, Strona lub Skarżąca) do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 12 czerwca 2023 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od czerwca 2019 r. do lipca 2021 r. w kwocie 4.789 (słownie: cztery tysiące siedemset osiemdziesiąt dziewięć) złotych stosownie do § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r., poz. 535, dalej jako: Rozporządzenie).

1.2. Uprzednim zarządzeniem z tego samego dnia Przewodniczący Wydziału I wydanym na podstawie art. 218 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) ustalił wartość przedmiotu zaskarżenia (dalej też jako: WPZ) w sprawie na kwotę 478.851 (słownie: czterysta siedemdziesiąt osiem tysięcy osiemset pięćdziesiąt jeden złotych).

W uzasadnieniu tego zarządzenie wskazano na uprzednio wydane, a uchylone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 29 stycznia 2024 r. sygn. akt I FZ 340/23 zarządzenie w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu tym wskazał, że uchylił zaskarżone zarządzenie z uwagi na rozbieżność w zakresie określenia okresu rozliczeniowego którego dotyczy sprawa, która to rozbieżność zdaniem tamtejszego składu Sądu uniemożliwiała merytoryczne odniesienie się do ustalonej kwoty WPZ.

W zakresie wyliczenia wartości przedmiotu zaskarżenia wskazano, że na kwotę 478.851 zł składa się różnica pomiędzy wykazaną przez Spółkę a określoną przez organ podatkowy kwotą nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy za lipiec 2021 r. (tj. kwota 243.569 zł), kwota podatku do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT za lipiec 2021 r. (tj. kwota 56 zł), dodatkowe zobowiązanie podatkowe za czerwiec i lipiec 2019 r., marzec 2020 r. oraz lipiec 2021 r. na podstawie art. 112 c pkt 4 ustawy o VAT (tj. kwota 235.226 zł).

Od tak obliczonej wartości przedmiotu zaskarżenia, na podstawie § 1 pkt 4 Rozporządzenia ustalono wpis od wniesionej skargi.

1.3. Pismem z 4 kwietnia 2024 r. Skarżąca złożyła zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 4.789 zł "w tym na zarządzenie z dnia 12 marca 2024 r. w sprawie ustalenia wartości przedmiotu zaskarżenia".

Zarządzeniu temu zarzucono "błędne, czyli odmienne od żądania organów podatkowych ustalenie wartości zaskarżenia". Przeprowadzenie przedmiotowego dochodzenia ustalającego wartość zaskarżenia jedynie na podstawie danych zawartych w piśmie DIAS w Gdańsku "Odpowiedź na skargę" z dnia 22.08.2023 r. (gdzie celowo wpisano podwojoną wartość, 200% kary), zamiast na dokumencie źródłowym, czyli zaskarżonej Decyzji, w związku z czym błędne określenie kwoty wpisu sądowego.

W konsekwencji wniesiono o zamianę zarządzenia na właściwą wartość zaskarżenia, tj.: 235.282 zł wywołanego przedmiotową Skargą oraz określenie od tej kwoty wpisu sądowego w kwocie 2.352,82 zł.

1.4. W uzasadnieniu zażalenia wskazano między innymi, że spółka nie miała do zapłaty podatku VAT należnego w kwocie 243.569 zł tylko do zwrotu, zatem nie można dodać wartości określonych decyzją wymiarową jako dodatkowe zobowiązanie za wskazane miesiące w kwocie 235.282 zł i dodatkowo jeszcze dodać wartość żądanego do zwrotu podatku VAT naliczonego narastająco. Wskazano, że po zakończeniu postępowania podatkowego odnośnie zasadności zwrotu podatku VAT za okres od czerwca 2019 r. do lipca 2021 r. nigdy nie żądano od spółki kwoty 478.851 zł, tylko kwotę 235.282 zł. Kwota 478.851 zł pojawiła się nagle jedynie w piśmie "Odpowiedź na skargę" napisanym przez DIAS w Gdańsku w dniu 22.08.2023 r. Roszczeniem głównym w danej sprawie jest kwota dodatkowego zobowiązania w podatku VAT - 235.282 zł, a nie kwota żądana do zwrotu podatku VAT z omyłkowo nieskorygowanej w terminie deklaracji za miesiąc lipiec 2021 r. Dodano, że kwoty podane w "Odpowiedzi na skargę" DIAS w Gdańsku mogą spowodować nie tylko nieprawidłowe określenie przez Sąd opłaty od wpisu sądowego, ale przede wszystkim spowodować, że w momencie przegranej przez Skarżącą w danej sprawie Sąd zasądzi podwojoną kwotę dodatkowego zobowiązania podatkowego na podstawie mataczenia w sprawie przez organ.

2.1. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

2.2. Zgodnie z treścią art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W takim przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Z kolei stosownie do treści art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. od wniesionej skargi pobiera się wpis stosunkowy lub stały.

Zaskarżone w niniejszej sprawie zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu dotyczy wpisu od skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku. Zgodnie z § 1 Rozporządzenia wpis stosunkowy od skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zależy od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem i stosownie do pkt. 4 powołanego przepisu, w przypadku należności na kwotę ponad 100.000 zł, wynosi on 1% wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej jednak niż 2.000 zł i nie więcej niż 100.000 zł. Arytmetyka wyliczenia wysokości wpisu w sprawie nie jest przedmiotem sporu ani nie budzi wątpliwości tutejszego Sądu. Spór dotyczy natomiast przyjętej wartości przedmiotu zaskarżenia.

2.3. Odnotować na wstępie należy, że wniesione zażalenie choć zawiera frazę, iż oprócz zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu kwestionowane jest również zarządzenie w przedmiocie ustalenia wartości przedmiotu zaskarżenia, to żądaniu temu nie mógł zostać nadany oddzielny bieg. Wobec braku przepisu statuującego możliwość wniesienia zażalenia od zarządzenia na podst. art. 218 p.p.s.a. w orzecznictwie przyjmuje się że w przypadku gdy w wyniku sprawdzenia wartości przedmiotu zaskarżenia okaże się, iż podana przez skarżącego wartość nie jest prawidłowa, przewodniczący określa zarządzeniem wartość przedmiotu zaskarżenia (zob. postanowienia NSA z 6.05.2014 r., I GZ 100/14 i I GZ 101/14, CBOSA). W związku z tym, że takie zarządzenie jest niezaskarżalne, określenie przez przewodniczącego wartości przedmiotu zaskarżenia będzie podlegało kontroli dopiero po zarządzeniu uiszczenia opłaty w prawidłowej wysokości (art. 220 § 1 p.p.s.a.). Na to zarządzenie przewodniczącego będzie przysługiwało zażalenie na podstawie art. 227 § 1 p.p.s.a. (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 218).

Co za tym idzie, analiza prawidłowości ustalenia wartości przedmiotu zaskarżenia, choć niezaskarżalna samoistnie, może być i będzie przeprowadzona w niniejszej sprawie w ramach rozpoznania zażalenia na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu.

2.4. Zasadniczym przedmiotem polemiki ze strony Skarżącej jest wartość przedmiotu zaskarżenia ustalona przez Przewodniczącego wydziału w drodze dochodzenia na podstawie art. 218 p.p.s.a. Stanowisko Podatniczki polega na uznaniu, że do wartości przedmiotu zaskarżenia nie należy wliczać łącznej kwoty 243.569 zł "tylko do zwrotu" na którą składała się wysokość różnicy nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za poszczególne miesiące od czerwca 2019 r. do lipca 2021 r.

Stanowisko to jest błędne. Odnotować należy, że decyzje organu II instancji zaskarżono w całości, a więc również w zakresie odmiennego uksztaltowania kwot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym. Nie jest prawdą, że jak twierdzi Podatniczka roszczeniem głównym w sprawie jest wyłącznie kwota dodatkowego zobowiązania podatkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny jak i Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zasadnie ustaliły, że przedmiotem zaskarżenia (sporu) w sprawie jest zarówno zakwestionowana nadwyżka podatku naliczonego nad należnym, podatek do zapłaty na podst. art. 108 u.p.t.u., oraz kwota dodatkowego zobowiązania podatkowego. Każdy z tych elementów decyzji podatkowej jest co do pewnego stopnia samodzielny, oparty na oddzielnej podstawie prawnej i kształtujący samoistnie sytuację prawną podatniczki. Nie ulega wątpliwości, że do przedmiotu sporu nie wlicza się jedynie "kwot do zapłaty" wynikających z decyzji, a również wartość "utraconej" przez Stronę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym. Decyzja administracyjna kształtując nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w innej wysokości niż zadeklarowanej, wpływa pośrednio na konieczność zwrotu ewentualnie nienależnie "rozliczonej" nadwyżki. To, że kwestia odmiennie ustalonej nadwyżki podatku została również zaskarżona do sądu administracyjnego (wobec zaskarżenia decyzji w całości) skutkuje koniecznością uwzględnienia spornej kwoty (co do której Skarżąca nie zgadza się z organem) w wartości przedmiotu zaskarżenia. Późniejsza deklaracja podatkowa złożona przez Stronę, wedle k. 1634 akt administracyjnych została – słusznie – uznana za bezskuteczną.

Wadliwość stanowiska Skarżącej jest dość oczywista, a argumentacja ta nie odnajduje żadnego uzasadnienia tak w treści przepisów obowiązującego prawa jak i dotychczasowej praktyce orzeczniczej.

2.5. Wydaje się konieczne zaznaczyć, że ustalenie wartości przedmiotu zaskarżenia w takiej czy innej wysokości zasadniczo nie wpływa na obowiązki strony ponad odmienne określenie wysokości opłaty sądowej. Ustalenie WPZ w danej kwocie, niezależnie od wyniku postępowania nie może oddziaływać na modyfikację czy "podwojenie" zobowiązania Strony wynikającego z decyzji, a sąd administracyjny nawet nie ma narzędzi prawnych do samodzielnego kształtowania wysokości zobowiązania w odmiennej kwocie, aniżeli wynikałaby z decyzji. Prawidłowość ustaleń decyzji – co oczywiste – zostanie rozpatrzona w dalszym toku postępowania, a na obecnym etapie ustalono jedynie wyrażoną pieniężnie kwotę sporu wynikającą z różnic stanowisk Podatniczki i organu.

2.6. Odnotować należy końcowo, że sprzeczne z treścią uzasadnienia uprzedniego postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 stycznia 2024 r. sygn. akt I FZ 340/23 są stwierdzenie Skarżącej, że "rozbieżności co do podanych wartości są tak duże, że nie jest w stanie na podstawie materiałów dowodowych dokonać sądowej kontroli zaskarżonego zarządzenia" i "dokonuje się sprawdzenia wartości w świetle materiału wynikającego z akt sprawy, a nie jednego wadliwego pisma strony przeciwnej". Stwierdzenia te w uzasadnieniu tego postanowienia wprost nie padły, a wnioski takie z jego lektury nie płyną. Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego uchyliło zaskarżone zarządzenie z uwagi na błąd w określeniu okresu rozliczeniowego podatku, który jest przedmiotem postępowania – w postanowieniu tym nie podjęto żadnych rozważań merytorycznych w zakresie tego czy ustalono wysokość wpisu jest prawidłowa i na jakiej podstawie należało ją ustalić.

2.7. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Przewodniczący Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku prawidłowo ustalił wysokość wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawie i od tej kwoty prawidłowo obliczył wysokość należnego wpisu od skargi. Mając to na uwadze na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 i art. 198 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.