Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Legionowie i Wojewody Mazowieckiego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 marca 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 106/24 o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. L. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 30 października 2023 r., znak: WSO-II.6250.10.63.2023 w przedmiocie unieważnienia paszportu postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Wojewoda Mazowiecki decyzją z 30 października 2023 r. znak: WSO-II.6250.10.63.2023, na podstawie art. 70 ust. 2 pkt 11b i art. 72 ust 2 i 3 ustawy z 27 stycznia 2022 r. o dokumentach paszportowych (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1302 ze zm., dalej "ustawa paszportowa"), unieważnił paszport M. L. s. Z., ur. [...], zameldowanego w miejscowości C. ul. [...] (dalej skarżący) seria [...] nr [...], wystawiony 4 kwietnia 2023 r. przez Wojewodę Podlaskiego z datą ważności do 4 kwietnia 2033 r.

Pełnomocnik skarżącego wniósł skargę na powyższą decyzję, zaskarżając ją w całości. Domagał się stwierdzenia jej nieważności, ewentualnie uchylenia w całości. Wystąpił do Wojewody Mazowieckiego z wnioskiem o wstrzymanie wykonania tej decyzji a gdyby organ ten nie uznał wniosku za zasadny, zwrócił się o wstrzymanie wykonania decyzji do sądu na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a.

Uzasadniając wstrzymanie wykonania pełnomocnik stwierdził, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowodowałoby trudne do odwrócenia skutki w postaci pozbawienia skarżącego możliwości wyjazdu poza granice Polski, w tym wyjazdu poza strefę Schengen celem podejmowania leczenia, w tym leczenia w trybie nagłym i zasięgania konsultacji lekarskich co wynikać miało z zaświadczenia lekarskiego przedłożonego do sprawy. Dalej opisany został stan zdrowia skarżącego, który z roku na rok ma ulegać znacznemu pogorszeniu. Cierpi on na nietypowe choroby, zagrażające jego życiu wobec czego w jego ocenie konieczne są jego regularne wyjazdy poza granice Polski, w tym wyjazdy poza strefę Schengen celem podejmowania leczenia i zasięgania konsultacji lekarskich. Przedstawiono zaświadczenie lekarskie według którego skarżący choruje na [...] i szereg innych. Lekarz uważa, że wskazane choroby, stan ich zaawansowania oraz ich wzajemne korelacje mogą wymagać w trybie nagłym, specjalistycznego leczenia za granicą w tym poza strefą Schengen. Wobec powyższego, biorąc pod uwagę stan polskiej służby zdrowia, pełnomocnik skarżącego stwierdził, że konieczne jest wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Unieważnienie paszportu skarżącego może doprowadzić do zagrożenia jego życia, a nawet śmierci w przypadku braku możliwości podjęcia skutecznego leczenia poza granicami Polski, w tym poza strefą Schengen.

Pełnomocnik zauważył, że skarżący nigdy nie podejmował próby ukrycia się przed organami ścigania poza granicami kraju i poza strefą Schengen, pomimo iż od wielu lat posiada paszport, wieloletnią wizę do USA i wielokrotnie wyjeżdżał poza granice kraju. Wskazał na prowadzoną przez skarżącego działalność społeczną związaną z kierowaniem Fundacją [...]. Pozbawienie paszportu uniemożliwi mu kierowanie tą organizacją pożytku publicznego bowiem wymaga ono licznych podróży zagranicznych celem pomocy obywatelom Polski jak i obcokrajowcom. Wskazano na negatywne skutki unieważnienia paszportu dla realizowanej współpracy Fundacji Promocji Mediacji i Edukacji Prawnej, którą skarżący reprezentuje, na polu międzynarodowym czy też jego współpracy z rządem Ukrainy, parlamentarzystami, Ministerstwem Obrony tego kraju czy organizacjami zrzeszającymi pracowników ukraińskich.

Postanowieniem z 21 marca 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 106/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. Mając na uwadze przesłanki wstrzymania wykonania określone w tym przepisie oraz ukształtowane w orzecznictwie rozumienie tych przesłanek Sąd I instancji stwierdził, że skarżący uprawdopodobnił w stopniu wystarczającym, że wykonanie zaskarżonej decyzji – przed rozpoznaniem skargi – może rodzić niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie Sądu, z przedłożonego do akt zaświadczenia lekarskiego wynika, ze skarżący cierpi na szereg chorób, które mogą wymagać leczenia poza granicami Polski.

Sąd zauważył, że nie miał podstaw merytorycznych do kwestionowania prawdziwości zaświadczenia lekarskiego. Sąd uznał, ze skoro wykonanie decyzji pozbawi skarżącego ważnego dokumentu paszportowego uprawniającego do przekraczania granicy państwowej, a skarżący może wymagać leczenia poza granicami Polski, to niewątpliwie wykonanie zaskarżonej decyzji wiąże się z ryzykiem znacznej szkody na zdrowiu i życiu skarżącego.

Odrębne zażalenia na powyższe postanowienie wnieśli Prokurator Prokuratury Rejonowej w Legionowie oraz Wojewoda Mazowiecki.

Prokurator zaskarżając powyższe postanowienie w całości zarzuca Sądowi błąd w ustaleniach faktycznych stanowiących podstawę tego orzeczenia i domaga się jego uchylenia. Uważa, że bezpodstawnie Sąd przyjął, że zachodziła przesłanka wstrzymania wykonania tj. niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, podczas gdy zaświadczenie przedłożone przez skarżącego wystawione przez lekarza medycyny pracy datowane jest na dzień 18 lipca 2023 r., zatem opisuje jego stan sprzed 8 miesięcy przed datą orzekania. Nadto dokument ten nie odnosi się szczegółowo do jego stanu zdrowia, jest zbyt ogólne aby w oparciu o nie wnioskować o faktycznej i realnej potrzebie leczenia skarżącego poza granicami Strefy Schengen. Przedmiotowe zaświadczenie skarżący złożył w Prokuraturze Rejonowej w Legionowie przy piśmie z 31 sierpnia 2023 r. w związku z czym Prokurator skierował do niego pismo z 6 września 2023 r. o udokumentowanie konieczności podjęcia leczenia za granicą. Do dnia złożenia niniejszego zażalenia pismo to pozostaje bez reakcji skarżącego i jego pełnomocnika.

Prokurator podnosi, że faktyczna potrzeba posiadania dokumentu paszportowego przez skarżącego wynika przede wszystkim z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, na co sam wskazał w skardze i nie jest podyktowana koniecznością podejmowania leczenia.

Prokurator zauważył, że przesłanką skierowania wniosku o unieważnienie paszportu była niemożność wykonania czynności procesowych z udziałem skarżącego w sprawie karnej sygn.. [...], w której jest on podejrzany o czyny z art. 178a § 1 kk i art. 229 § 1 i 3 kk. Postępowanie to pozostaje od 12 sierpnia 2016 r. zawieszone z uwagi na przedkładane przez podejrzanego zaświadczenia dotyczące jego stanu zdrowia uniemożliwiającego mu stawiennictwo na czynności. Jednocześnie podejrzany nie ukrywa, że podróżuje za granicę, w tym w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, co implikuje konieczność posiadania dokumentu paszportowego. Prokurator stwierdza, że stan zdrowia skarżącego nie uniemożliwia mu ani podróży, ani pracy a stanowi jedynie przeszkodę w możliwości przesłuchania w charakterze podejrzanego. Zdaniem Prokuratora, powyższe wskazuje, że skarżący swój stan zdrowia wykorzystuje zależnie od aktualnych potrzeb. Sąd błędnie ustalił stan faktyczny bowiem w rzeczywistości nie zachodzą przesłanki określone w art. 61 § 3 P.p.s.a.

Do zażalenia dołączono kopię pisma skarżącego do Prokuratora z 31 sierpnia 2023 r. zawierające prośbę o cofnięcie wniosku o unieważnienie paszportu oraz pismo Prokuratora będące odpowiedzią na owe cofnięcie wniosku.

Wojewoda Mazowiecki zaskarżając powyższe postanowienie Sądu w całości, zarzuca naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj:

1. Art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez uznanie, że w realiach kontrolowanej sprawy skarżący wykazał istnienie przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji;

2. art. 74 pkt 6 w zw. z art. 75 ust. 2 ustawy z dnia 27 stycznia 2022 r. o dokumentach paszportowych poprzez nieuwzględnienie przy wydaniu zaskarżonego postanowienia treści tych norm.

Wojewoda domaga się uchylenia zaskarżonego postanowienia i odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Wojewoda mając na uwadze przesłanki wstrzymania wykonania z art. 61 § 3 P.p.s.a. zauważa, że ciężar wykazania owych przesłanek obciąża wnioskującego i wniosek ten powinien zawierać konkretne informacje o stanie faktycznym i okoliczności pozwalające na przyjęcie, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest w stosunku do wnioskodawcy zasadne.

Wojewoda mając na uwadze, że podstawę wydania zaskarżonego postanowienia Sądu o wstrzymaniu wykonania decyzji o unieważnieniu paszportu stanowiło zaświadczenie lekarskie z 18 lipca 2023 r. wskazujące na możliwość leczenia schorzeń skarżącego za granicą, w tym poza strefą Schengen, stwierdził, że analiza jego treści prowadzi do wniosku, że wyjazd poza strefę Schengen wymagający posiadania paszportu ma charakter wyłącznie hipotetyczny i spekulatywny. Wnioskodawca nie przedstawił jakichkolwiek dokumentów, które potwierdzałyby, że kiedykolwiek był leczony za granicą lub czeka go faktycznie leczenie poza granicami strefy Schengen. Treść przedłożonego zaświadczenia jest nader ogólna i nie wskazuje chociażby, jakie zagraniczne ośrodki medyczne byłyby pożądane przy leczeniu konkretnego schorzenia. Zasygnalizowana tam ewentualność leczenia za granicą jest prognozą nie do zweryfikowania stąd też nie sposób oprzeć się wrażeniu, że dokument ten został wystawiony wyłącznie na potrzeby postępowania sądowoadministracyjnego.

Wojewoda zaznaczył, że możliwość wstrzymania wykonania decyzji w przedmiocie unieważnienia paszportu sprzeniewierzałby się dyspozycji art. 74 pkt 6 ustawy z dnia 27 stycznia 2022 r. o dokumentach paszportowych (dalej "ustawa"). Zgodnie z tym przepisem unieważnienie paszportu w sytuacji gdy wnioskował o to jeden z organów wskazanych w art. 70 ust. 2 pkt 11 ustawy następuje już z momentem wydania decyzji. Jakkolwiek ustawa w tym zakresie nie posługuje się pojęciem rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji unieważniającej paszport nie mniej na gruncie art. 74 pkt 6 ustawy jest to równoznaczne. Wniosek taki wypływa ze specyfiki decyzji w przedmiocie unieważnienia paszportu, od której jak stanowi art. 75 ust. 2 ustawy nie przysługuje odwołanie. W konsekwencji ustawodawca nie mógł się posłużyć takim pojęciem skoro decyzja już z momentem jej wydania nabywa przymiot ostateczności, a co za tym idzie również staje się od razu wykonalna. Organ podkreślił, że skutek wiążący się z natychmiastową wykonalnością decyzji w przedmiocie unieważnienia paszportu wynika z przepisów ustawy, w związku z czym co najmniej dyskusyjna jest możliwość wstrzymania wykonania decyzji na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a., tym bardziej że przepis ten wyklucza wydanie postanowienia wstrzymującego wykonanie aktu administracyjnego, jeżeli ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie wykonania. Dalej Wojewoda wskazuje na aspekt techniczny istnienia decyzji o unieważnieniu, tj. że z chwilą jej wydania wprowadza się również do Rejestru Dokumentów Paszportowych informację o unieważnieniu paszportu. Za wymowne organ uznał to, że rozporządzenie Ministra Cyfryzacji z dnia 10 listopada 2022 r. w sprawie Rejestru Dokumentów Paszportowych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2297) nie przewiduje wycofania z Rejestru informacji o unieważnieniu paszportu. Końcowo organ zauważył jeszcze, że Sąd wątek wzajemnej relacji pomiędzy przywołanymi przepisami ustawy a art. 61 § 3 P.p.s.a. całkowicie pominął w swoich rozważaniach.

W odpowiedzi na powyższe zażalenia pełnomocnik skarżącego w piśmie z 17 lipca 2024 r. stwierdził, że Sąd w zaskarżonym postanowieniu w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny sprawy.

Sąd swoje rozstrzygnięcie oparł na treści i diagnozie wynikającej z zaświadczenia lekarza wystawionego dla skarżącego, która w sposób definitywny określiła schorzenia, na które cierpi na chwilę wystawienia zaświadczenia oraz zagrożenia z tego wynikające. Lekarz wystawiający zaświadczenie, które legło u podstaw zaskarżonego postanowienia w sposób jednoznaczny również wypowiedział się, że skarżący z uwagi na stopień zaawansowania chorób oraz ich wzajemne korelacje może wymagać specjalistycznego leczenia w trybie nagłym za granicą w tym także poza strefą Schengen, co już samo w sobie dawało podstawy do wydania przez Sąd postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji Wojewody Mazowieckiego.

Pełnomocnik podnosi, iż wskazane zaświadczenie lekarskie w żadnej mierze nie zostało zakwestionowane przez organy składające zażalenie w niniejszej sprawie, a jego treść nie została podważona jakimkolwiek innym dowodem oprócz gołosłownego kwestionowania treści i aktualności zaświadczenia. Pełnomocnik przypomina organom składającym zażalenie, iż to na nich spoczywa ciężar podważenia przedstawionego przez stronę dowodu, czego w niniejszej sprawie skarżący nie uczynili. Wbrew nielogicznym założeniom organów, choroby na które cierpi skarżący nie ustają z miesiąca na miesiąc, a zagrożenia z nich płynące nie ustają z dnia na dzień tylko stają się coraz to bardziej realne, w związku z czym nie jest konieczne przedkładanie coraz to nowych zaświadczeń lekarskich li tylko celem zaspokojenia ciekawości organów ścigania.

Niezależnie od powyższego pełnomocnik wskazał, iż słuszność podjętej przez Sąd decyzji oraz zasadność wystawionego zaświadczenia potwierdza okoliczność, iż skarżący w dniu 13 kwietnia 2024 r. przeszedł [...] spowodowany przez nieokreśloną [...].

Na potwierdzenie powyższej okoliczności przedłożył Zaświadczenie Lekarskie ZUS ZLA [...] z dnia 22.04.2024 r. z określonym kodem choroby wg. Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 – [...] oraz Zaświadczenie biegłego lekarza sądowego z dnia 15.07.2024r., który potwierdził następujące jednostki chorobowe wg. Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10:

a. [...]

b. [...]

c. [...]

d. [...],

a także pogorszenie stanu zdrowia (wielochorobowość) i konieczność specjalistycznego leczenia neurologicznego, kardiologicznego, ortopedycznego, chirurgii naczyniowej, onkologicznego, w tym leczenie operacyjne w ośrodku zagranicznym.

Wskazane dokumenty oraz przytoczone okoliczności potwierdzają występowanie w dalszym ciągu zagrożenia zdrowia i życia skarżącego, który w każdej chwili może wymagać specjalistycznego leczenia w trybie nagłym za granicą w tym także poza strefą Schengen, a tym samym konieczność wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wskazuje również, że po przebytym udarze mózgu skarżący chciałby podjąć również leczenie i rehabilitację za granicą w tym także poza strefą Schengen aby jak najszybciej móc wrócić do dawnej sprawności.

Pełnomocnik zauważa, iż działania Prokuratury w niniejszej sprawie w tym zaskarżanie postanowienia Sądu de facto prowadzą do stosowania przez ten organ "rękami" organu administracyjnego wobec jego mocodawcy środka zapobiegawczego z ominięciem procedury karnej i przysługującym oskarżonemu środkom kontroli tychże środków, co w jego ocenie stanowi rażące naruszenie Konstytucji RP.

Niewątpliwie unieważnienie paszportu bez uprzedniego zastosowana przez organ prowadzący postępowanie przygotowawcze środka zapobiegawczego w postaci zakazu opuszczania kraju skutkuje w istocie powstaniem szczególnego, administracyjnego środka zapobiegawczego, pozbawionego ograniczeń wynikających z art. 249 K.p.k. i którego zastosowanie nie podlega kontroli sądowej.

Dodatkowo wskazuje, na niezrozumiałe działania prokuratury, która z pominięciem procedury karnej, działając na granicy prawa, a nawet z ominięciem prawa i z jego naruszeniem wywiera na jego mocodawcy niczym nie uzasadnioną presję aby nie bacząc na swój stan zdrowia, z narażeniem życia i zdrowia wykonał żądane przez organ procesowy czynności.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zażalenia zasługują na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (teks jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej jako "P.p.s.a.") po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wykazanie zaistnienia przynajmniej jednej ze wskazanych w tym przepisie przesłanek spoczywa na wnioskodawcy. Dla wnioskującego o wstrzymanie oznacza to obowiązek przywołania konkretnych okoliczności wskazujących na to, że wykonanie decyzji spowoduje w stosunku do niego lub innych osób niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jednak samo powołanie okoliczności nie będzie wystarczające bowiem okoliczności te trzeba uprawdopodobnić a zatem należy np. przedstawić dokumenty z których wynikać będzie iż wskazywana okoliczność jest realna, aktualna i konkretna a nie jedynie przyszła i potencjalna.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący Prokurator oraz Wojewoda zasadnie kwestionują stanowisko Sądu I instancji uwzględniające wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji o unieważnieniu paszportu. W istocie podstawę takiego rozstrzygnięcia Sądu stanowiło zaświadczenie lekarskie znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy z 31 sierpnia 2023 r. Oczywiście nie sposób kwestionować jego meritum odnośnie do rozpoznanych u skarżącego schorzeń - na co zwrócił uwagę Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu. Jednak w ocenie NSA, należy podzielić stanowiska organów wnoszących zażalenie, że z treści tego zaświadczenia nie można wnioskować o realnie istniejącej i uzasadnionej okolicznościami konieczności leczenia skarżącego pod kątem wymienionych w zaświadczeniu schorzeń za granicą, w tym w szczególności poza strefą Schengen. Zawarte w nim stwierdzenie, że "Stopień zaawansowania chorób, oraz ich korelacja mogą wymagać, również w trybie nagłym, specjalistycznego leczenia za granicą, w tym także poza strefą Schengen" jest w istocie bardzo ogólne. Nie sposób na jego podstawie wnioskować, że konieczność leczenia za granicą, zwłaszcza poza krajami strefy Schengen w przypadku skarżącego prawdopodobnie zachodzi. Skarżący zapewne posiada rozległą dokumentację medyczną historii leczenia swoich chorób. Wobec tego jeśli z niej wynika, że leczenie w Polsce lub krajach Unii Europejskiej nie rokuje poprawy zdrowia, to należało taki dokument dołączyć do przedłożonego zaświadczenia lekarskiego. Wtedy nie budziłoby ono żadnych wątpliwości w zakresie konieczności posiadania przez skarżącego paszportu w celu podjęcia leczenia lub jego kontynuowania w krajach spoza obszaru Schengen. Na taką potrzebę wskazywał już na etapie postępowania administracyjnego Prokurator, który w piśmie do skarżącego z 6 września 2023 r. w odpowiedzi na jego prośbę o cofnięcie wniosku o unieważnienie paszportu z 31 sierpnia 2023 r. wezwał go do przesłania poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii dokumentacji lekarskiej wskazującej na zasadność lub konieczność udzielenia świadczenia przez podmiot zagraniczny wraz ze stosownym tłumaczeniem przysięgłym dokumentacji sporządzonej przez podmiot zagraniczny, wskazującej datę lub okres planowanego udzielenia świadczeń medycznych lub konieczność osobistego stawiennictwa podejrzanego na konsultacje medyczne (k. 57 akt). Na tak sformułowaną prośbę Prokuratora skarżący ani jego pełnomocnik, jak informuje w zażaleniu Prokurator, do czasu złożenia przez niego zażalenia na postanowienie o wstrzymaniu nie odpowiedzieli. Znamienne w sprawie jest to, że zamiast tego pojawiają się kolejne ogólne w swych stwierdzeniach zaświadczenia lekarskie (k. 102 akt), które zawierają w sobie tezę o przyszłym, potencjalnym czy rozważanym leczeniu poza granicami Polski. Lekarz sądowy wystawiający zaświadczenie o niezdolności skarżącego do stawienia się na wezwanie WSA w Warszawie (gdzie Sąd takiego wezwania nie formułował) w okresie od 15 lipca 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. podkreśla, że odnośnie do przewidywanego terminu stawienia się na wezwanie zawiera stwierdzenie, że możliwe będzie ono po 31 grudnia 2024 r. przy czym rozważane jest leczenie operacyjne w ośrodku zagranicznym. Z powyższego wynika, że przedkładane przez skarżącego zaświadczenia lekarskie w sposób ogólny wskazują na ewentualną potrzebę leczenia skarżącego za granicą najlepiej poza strefą Schengen, co obliczone jest na skutek w postaci dalszego posiadania ważnego paszportu.

Zdaniem NSA, przedkładane przez skarżącego zaświadczenia lekarskie (z 31 sierpnia 2023 r., z 15 lipca 2024 r.) nie są wystarczające by uprawdopodobnić, że ze względu na posiadane choroby konieczne jest posiadanie paszportu gdyż tylko leczenie za granicą strefy Schengen jest w sytuacji skarżącego uzasadnione. W żadnym z nich nie wskazuje się przyczyn z powodu których leczenie chorób skarżącego nie jest możliwe w kraju i konieczne jest leczenie za granicą, nawet nie w klinikach ze strefy Schengen ale właśnie z poza tego obszaru. Skoro lekarz dysponuje pełną dokumentacją medyczną skarżącego, z którą jak twierdzi zapoznał się na potrzeby wydania zaświadczenia to uzasadnione byłoby wskazać z czego wynika potrzeba leczenia skarżącego w ośrodkach zagranicznych poza strefą Schengen. Podanie takich konkretów stanowiłoby, w ocenie NSA, wystarczające uzasadnienie w kontekście wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skoro jednak lekarze wydający zaświadczenia o stanie zdrowia skarżącego nie przywołują takich podstaw, to należało wystawiane zaświadczenia uznać za gołosłowne w zakresie rzeczywiście istniejącej konieczności leczenia skarżącego w krajach spoza obszaru Schengen. Wystarczyło przecież wskazać na istniejące w dokumentacji medycznej wskazanie a nawet zalecenie aby przy występującym schorzeniu, z uwagi na brak leczenia w Polsce, podjąć starania o prowadzenie leczenia zagranicą.

W realiach niniejszej sprawy, zdaniem NSA, podzielić należy stanowisko Prokuratora, że skarżący wykorzystuje swój stan zdrowia by uniemożliwiać przeprowadzenie czynności przesłuchania w charakterze podejrzanego w prowadzonym postępowaniu karnym (obecnie zawieszonym od 12 sierpnia 2016 r. właśnie z powodu braku możliwości przesłuchania skarżącego z powodu jego stanu zdrowia). Należy też zauważyć, że skarżący nie stawia się na wezwania na przesłuchanie wskazując na swój stan zdrowia ale jednocześnie realizuje swoje obowiązki zawodowe związane z prowadzoną fundacją [...] w tym poprzez wyjazdy na konferencje, spotkania odbywające się za granicą. Nie można pominąć zbieżności występującej pomiędzy wyjazdem zagranicznym skarżącego a przedłożeniem pisma do Prokuratora o niemożności uczestniczenia w czynności przesłuchania (wyjazd maj 2016 r. Czechy - 23 maja 2016 r. nieobecność na przesłuchaniu, wyjazd grudzień 2016 Ukraina – pismo z 7 grudnia 2016 r. o nieobecności na przesłuchaniu wyznaczonym 12 grudnia 2016 r. z powodu choroby przy czym na Ukrainie miał uczestniczyć jako prelegent przed [...] i jednocześnie pobierać zabiegi lecznicze).

W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę okoliczności wynikające z akt sprawy, za odmową wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji przemawia interes społeczny (równość wobec prawa) przejawiający się w tym, że osoba podejrzana o popełnienie czynu karalnego zostanie przesłuchana a nie będzie unikała przeprowadzenia czynności procesowych wyznaczonych z jej udziałem. Skarżący właściwie pojmując swoje obowiązki wobec organów prawa sam powinien stawić się do Prokuratury jak tylko jej stan zdrowia będzie na to pozwalał. Jeśli skarżący jest chory i nie uczestniczy w czynnościach przesłuchania, to nie powinien też prowadzić działalności poprzez wyjazdy zagraniczne. Unieważnienie paszportu pozwoli ograniczyć skalę działalności skarżącego i doprowadzi do tego, że możliwym stanie się jego przesłuchanie. Słusznie zauważył Prokurator w odpowiedzi z 6 września 2023 r. na prośbę skarżącego o cofnięcie wniosku o unieważnienie paszportu, że wniosek ten straci aktualność gdy zostaną przeprowadzone czynności procesowe z udziałem skarżącego. Mogą one być zrealizowane w Prokuraturze Rejonowej w Legionowie lub też w najbliższej miejsca jego pobytu jednostce prokuratury. Wobec tego poddanie się przesłuchaniu pozwoliłoby uniknąć zagrożenia znaczną szkodą czy trudnych do odwrócenia skutków poprzez wydanie ostatecznej i od razu wykonalnej decyzji o unieważnieniu paszportu.

Zauważyć należy, że wątpliwości budzi także aktualność ocenianego zaświadczenia. Znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy zaświadczenie lekarskie datowane jest na dzień 18 lipca 2023 r., zatem opisuje stan skarżącego sprzed 8 miesięcy przed dniem orzekania przez organ. Identyczne w treści zaświadczenie lekarskie skarżący złożył w Prokuraturze z tą różnicą, że posiadało ono datę 31 sierpnia 2023 r.

Wobec powyższego NSA uznał, że Sąd I instancji wbrew art. 61 § 3 P.p.s.a. uznał, że wykazane zostało zagrożenie stanu zdrowia skarżącego wobec wykonania decyzji unieważniającej jego paszport. Z zestawienia okoliczności sprawy z wystawionymi zaświadczeniami wynika, że nie istnieje bezpośredni związek przyczynowy między zdiagnozowanymi u skarżącego chorobami a koniecznością posiadania przez niego paszportu gdyż nie wynika z zaświadczeń ani z okoliczności sprawy by skarżący musiał leczyć się w krajach spoza strefy Schengen lub był w trakcie takiego leczenia.

Odnosząc się do zarzutu z zażalenia Wojewody Mazowieckiego, że Sąd I instancji przy wydaniu zaskarżonego postanowienia nie uwzględnił norm art. 74 pkt 6 ustawy z dnia 27 stycznia 2022 r. o dokumentach paszportowych w zw. z art. 75 ust. 2 tej ustawy, NSA uważa za zbyt daleko idące wnioskowanie z treści ww. przepisów o braku możliwości wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji unieważniającej paszport jako przypadku z art. 61 § 3 P.p.s.a. gdy ustawa szczególna wyklucza wstrzymanie wykonania. Brak złożenia odwołania od decyzji i unieważnieniu dokumentu paszportowego wynikająca z art. 75 ust. 2 ustawy o dokumentach paszportowych wskazuje jedynie na ostateczność tej decyzji. Z tego jednak nie wynika wyłączenie możliwości wstrzymania jej wykonania bowiem regułą jest, że sąd administracyjny orzeka o wstrzymaniu wykonania decyzji ostatecznych, co do których nie przysługują środki zaskarżenia. Również okoliczność unieważnienia paszportu w momencie wydania decyzji o unieważnieniu nie wskazuje na szczególne uregulowanie ustawowe odmawiające możliwości wstrzymania tego rodzaju decyzji bowiem przepis ten wyłącznie świadczy o jej niezwłocznej wykonalności. Cecha wykonalności aktu nie jest podstawą do odstąpienia od rozparzenia wniosku o wstrzymanie jej wykonania a właśnie warunkuje jego rozpoznanie przez Sąd. Wobec powyższego nie sposób zasadnie czynić Sądowi zarzutu wstrzymania zaskarżonej decyzji z uwagi na szczególną treść ustawy o dokumentach paszportowych. Z przywołanych przepisów w żaden sposób nie wynika wprost, że wstrzymanie wykonania nie jest dopuszczalne w przypadku decyzji o unieważnieniu dokumentu paszportowego.

Zdaniem NSA, także aspekt techniczny czyli skutki wydania decyzji o unieważnieniu paszportu tj. z chwilą jej wydania dokonuje się wpisu do Rejestru Dokumentów Paszportowych oraz brak możliwości wycofania z tego rejestru informacji o unieważnieniu paszportu nie wykluczają wstrzymania wykonania decyzji o unieważnieniu dokumentu paszportowego. Skoro wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji powoduje na mocy wydanego w tym przedmiocie postanowienia brak możliwości wywołania skutków takiej decyzji to podobnie należy ocenić wpisy w ww. Rejestrze. Z chwilą wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania te wpisy nie wywołują skutków.

W ocenie NSA wykładnia ww. przepisów nie miała jednak żadnego wpływu na kwestię możliwości wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji a zatem Sąd nie naruszył przepisów prawa pomijając je przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. i art. 61 § 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.