Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędziowie: sędzia WSA Artur Kuś, asesor WSA Michał Podsiadło (spr.), , Protokolant: ref. Tomasz Bilewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2024 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 30 października 2023 r. znak: WSO-II.6250.10.63.2023 w przedmiocie unieważnienia paszportu oddala skargę

1. Zaskarżoną decyzją z 30 października 2023 r. znak: WSO-II.6250.10.63.2023, Wojewoda Mazowiecki unieważnił paszport serii [...] nr [...], wystawiony 4 kwietnia 2023 r. przez Wojewodę [...] z datą ważności do 4 kwietnia 2033 r.

2. Rozstrzygnięcie to wydano w następujących okolicznościach.

2.1. W dniu 30 maja 2023 r. do Wojewody Mazowieckiego (dalej: Wojewoda, organ I instancji) wpłynął wniosek Prokuratora Prokuratury Rejonowej w L. z 29 maja 2023 r. o unieważnienie paszportu serii [...] nr [...] M. L. (dalej: skarżącego) w związku z prowadzonym przeciwko niemu postępowaniem w sprawie karnej (sygn. akt [...]).

2.2. Uwzględniając wniosek Prokuratora, Wojewoda powołał się na art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775, dalej: k.p.a.) oraz art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. "b" i art. 72 ust. 2 i 3 ustawy z 27 stycznia 2022 r. o dokumentach paszportowych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1302, dalej: u.d.p.).

2.2.1. W uzasadnieniu tej decyzji, Wojewoda wyjaśnił, że wydanie decyzji na tej podstawie prawnej ma zatem charakter obligatoryjny, o czym świadczy użyty przez ustawodawcę zwrot "dokument paszportowy unieważnia się". Organ paszportowy w postępowaniu o unieważnienie dokumentu paszportowego bada jedynie przesłanki formalne, tj.: czy wniosek o unieważnienie paszportu sporządził przewidziany w ustawie organ; czy w sprawie toczy się rodzaj postępowania, do którego odwołuje się przepis prawa; czy osoba, wobec której toczy się postępowanie posiada ważny dokument paszportowy. Wojewoda podkreślił, że łączne spełnienie tych przesłanek skutkuje obligatoryjnym unieważnieniem paszportu. Organ paszportowy nie jest władny do rozpatrywania wniosku, złożonego przez uprawniony organ, pod względem merytorycznym, tj. co do jego celowości i zasadności. Decyzja o wystąpieniu z wnioskiem o unieważnienie dokumentu paszportowego w toku prowadzonego postępowania należy wyłącznie do kompetencji organu prowadzącego to postępowanie, w przedmiotowej sprawie – do Prokuratora Prokuratury Rejonowej w L. – który dokonuje oceny, czy w danej sprawie zachodzi taka konieczność i decyduje na jakim etapie postępowania wystąpić z odpowiednim wnioskiem. W postępowaniu administracyjnym nie rozstrzyga się o kwestiach prawno-karnych. Oba postępowania: administracyjne i karne są autonomiczne i każde z nich jest normowane przez odrębne przepisy je regulujące.

2.2.2. Wojewoda wyjaśnił, że w związku z powyższym nie ma wpływu na wynik sprawy zgłoszone przez skarżącego żądanie przeprowadzenia dowodu potwierdzającego brak obiektywnych przesłanek do podejrzewania obawy jego ukrycia się przed organami ściągania i dopuszczenia dowodu z zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego jego sytuację zdrowotną i prawdopodobną konieczność podjęcia leczenia poza granicami kraju.

3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, M. L. wniósł o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wojewody lub o jej uchylenie, a ponadto o wstrzymanie jej wykonania i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zarzucił Wojewodzie naruszenie:

1) art. 6, 7, 7a, 8, 9, 10, 11, 75, 77, 78, 80, 81a, 107 § 3 k.p.a. poprzez wydanie decyzji uwzględniającej wniosek Prokuratury i unieważnienie paszportu w sytuacji, gdy m.in. organ nie dokonał dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie zebrał wszechstronnego materiału dowodowego w sprawie, nie przeprowadził dowodów wnioskowanych przez stronę, wydał uzasadnienia decyzji z brakami umożliwiającymi jej prawną i merytoryczną kontrolę, nie rozstrzygał wątpliwości, co do stanu faktycznego oraz interpretacji normy prawnej na korzyść strony, naruszył podstawowych zasad postępowania administracyjnego skutkujące m.in. osłabieniem zaufania obywateli do władzy publicznej;

2) art. 2, art. 7, art. 30, art.31, art. 37, art. 40, art. 41, art. 42, art. 45, art. 47, art. 77 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez wydanie zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy decyzja ta oraz podstawa prawna na której została ona oparta narusza w sposób oczywisty wskazane przepisy Konstytucji RP;

3) art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. "b" u.d.p. poprzez jego zastosowanie w sytuacji gdy jego zastosowanie narusza art. 2, art. 7, art. 30, art.31, art. 37, art. 40, art. 41, art. 42, art. 45, art. 47, art. 77 i art. 78 Konstytucji RP w zakresie w jakim unieważnienie paszportu następuje bez postanowienia prokuratury wydanego na podstawie art. 277 § 1 k.p.k.;

4) art. 20, art. 21 i art. 22 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej poprzez wydanie decyzji unieważniającej paszport w sytuacji, gdy decyzja ta oraz podstawa prawna na której została ona oparta narusza w sposób oczywisty wskazane przepisy.

Skarżący przedstawił dodatkową argumentację w sprawie w piśmie procesowym z ......

3.1. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

4. Postanowieniem z 21 marca 2024 r. Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

5. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

W świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. dla kierunku rozstrzygnięcia zasadnicze znaczenie ma to, czy zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo czy doszło do uchybienia uzasadniającego stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu.

5.1. Kontrola sądowoadministracyjna przeprowadzona w oparciu o wskazane wyżej kryteria nie wykazała, aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, uzasadniającym jej uchylenie. Za podstawę wyrokowania przyjęto stan faktyczny prawidłowo ustalony w sprawie przez organ odwoławczy.

6. Zgodnie z art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. "b" u.d.p., w okresie ważności dokument paszportowy unieważnia się w przypadku wniosku o unieważnienie dokumentu paszportowego złożonego przez organ prowadzący postępowanie przygotowawcze, organ postępowania wykonawczego w sprawie karnej, w tym o przestępstwo skarbowe, przeciwko posiadaczowi dokumentu paszportowego.

6.1. Z przytoczonego przepisu wynika, że wydanie decyzji unieważniającej paszport na podstawie ww. przepisu uzależnione było zatem od spełnienia trzech przesłanek tj. posiadania przez skarżącego ważnego paszportu, wniosku uprawnionego organu oraz prowadzenia postępowania przygotowawczego lub wykonawczego w sprawie karnej przeciwko skarżącemu.

6.2. Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Prokurator Prokuratury Rejonowej w L. prowadzi przeciwko skarżącemu postępowanie przygotowawcze w sprawie karnej pod sygn. akt [...]. W związku z tym, to ten podmiot był uprawniony do wystąpienia z wnioskiem o unieważnienie paszportu. Organem właściwym do orzekania w kontrolowanym postępowaniu był Wojewoda Mazowiecki, albowiem w świetle art. 73 ust. 3 u.d.p., organem właściwym do wydania decyzji w przypadkach, o których mowa w art. 70 ust. 2 pkt 11 u.d.p., jest wojewoda właściwy dla siedziby organu składającego wniosek. W sprawie nie ulega również wątpliwości, że przeciwko skarżącemu jest prowadzone postępowanie przygotowawcze w sprawie karnej. Fakt zawieszenia postępowania przygotowawczego pozostaje w tym zakresie bez znaczenia, skoro zawieszenie postępowania nie usuwa skutków zawisłości sprawy karnej. Wreszcie, uprawniony podmiot wystąpił do właściwego organu z wnioskiem o unieważnienie paszportu. Wojewoda rozpoznając taki wniosek nie może badać jego zasadności, albowiem kompetencja orzecznicza tego organu jest ograniczona do zbadania ww. trzech przesłanek, których spełnienie obligowało Wojewodę do wydania decyzji takiej, jak zaskarżona.

6.3. Należało zatem stwierdzić, że wydając zaskarżoną decyzję Wojewoda prawidłowo zastosował art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. "b" u.d.p. Organ nie miał prawnych środków pozwalających na odmowę unieważnienia paszportu skarżącego z przyczyn wskazanych w skardze, tj. w szczególności z uwagi na sygnalizowaną przez skarżącego konieczność poddawania się leczeniu w zagranicznych placówkach medycznych lub ze względu na wyjazdy służbowe skarżącego wynikające z jego działalności społecznej.

6.4. W ocenie Sądu, obowiązujące przepisy nie uzależniały również wydania zaskarżonej decyzji od spełnienia przez organ prowadzący postępowanie karne innych warunków, w tym od wydania postanowienia w trybie art. 277 § 1 k.p.k. Należy zauważyć, że zgodnie z tym przepisem, "w razie uzasadnionej obawy ucieczki można zastosować w charakterze środka zapobiegawczego zakaz opuszczania przez oskarżonego kraju, który może być połączony z zatrzymaniem mu paszportu lub innego dokumentu uprawniającego do przekroczenia granicy albo z zakazem wydania takiego dokumentu". Tymczasem zaskarżona decyzja nie nakłada na skarżącego zakazu opuszczenia kraju ani też nie przewiduje czynności polegającej na "zatrzymaniu paszportu". Innymi słowy, unieważnienie paszportu na podstawie art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. "b" u.d.p. jest instytucją odrębną od środka zapobiegawczego z art. 277 § 1 k.p.k. Sąd wyjaśnia, że w następstwie zastosowania środka zapobiegawczego, na podstawie art. 82 ust. 1 pkt 7 u.d.p. dochodzi do przetwarzania w Rejestrze Dokumentów Paszportowych następujących danych: "informacje o zastosowaniu oraz uchyleniu lub zmianie przez uprawniony organ prawomocnego środka zapobiegawczego w postaci zakazu opuszczania kraju połączonego z zatrzymaniem dokumentu paszportowego lub o tymczasowym zatrzymaniu dokumentu paszportowego przez uprawniony organ:

a) dane dotyczące tożsamości osoby, wobec której zastosowano środek zapobiegawczy lub tymczasowe zatrzymanie dokumentu paszportowego,

b) dane dotyczące organu, który zastosował środek zapobiegawczy lub zawiadomił o tymczasowym zatrzymaniu dokumentu paszportowego,

c) datę wpływu informacji i sygnaturę akt sprawy,

d) datę wydania oraz dane dotyczące organu, który uchylił lub zmienił środek zapobiegawczy".

Oznacza to, że ustawodawca nie uzależnia wystąpienia z wnioskiem w trybie art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. "b" u.d.p. od uprzedniego wydania przez organ wnioskujący postanowienia z art. 277 § 1 k.p.k.

6.5. W ocenie Sądu, na legalność zaskarżonej decyzji nie ma również wpływu wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 1 czerwca 1999 r. sygn. akt SK 20/98 (OTK 1999, nr 5, poz. 93). Na mocy tego wyroku, Trybunał orzekł, że art. 6 ust. 1 pkt 3 oraz art. 10 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o paszportach (Dz. U. z 1991 r. Nr 2, poz. 5), w zakresie w jakim dotyczą wyłącznie wniosków w sprawie odmowy wydania lub unieważnienia paszportu w związku ze stosowaniem środka zapobiegawczego przewidzianego w art. 277 § 1 ustawy z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555), nie są niezgodne z art. 2, art. 7, art. 30, art. 31, art. 37, art. 40, art. 41, art. 42, art. 45, art. 47, art. 77 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wspomniany wyrok został wydany w sprawie ze skargi konstytucyjnej, tj. w ramach tzw. konkretnej kontroli konstytucyjności prawa, a zakres orzeczenia Trybunału wynikał – w świetle art. 79 Konstytucji RP – z indywidualnej sytuacji prawnej skarżącego konstytucyjnie, wynikającej z ostatecznego orzeczenia o jego prawach i wolnościach konstytucyjnych. W związku z tym, w wyroku tym Trybunał rozstrzygał o sytuacji, w której wniosek prokuratora był składany w następstwie zastosowania środka z art. 277 § 1 k.p.k. Trybunał nie orzekł w szczególności o tym, że warunkiem zgodnego z Konstytucją zastosowania instytucji unieważnienia paszportu jest uprzednie wykorzystanie przez prokuratora wspomnianego środka zapobiegawczego (por. wyrok NSA w Warszawie z 25.10.1999 r., V SA 752/99, LEX nr 49955)

6.6. W ocenie Sądu, przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło również do naruszenia art. 20, art. 21 i art. 22 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Zaskarżona decyzja nie pozbawia skarżącego obywatelstwa Unii Europejskiej, wobec czego zarzut naruszenia art. 20 Traktatu był nieadekwatny. Zdaniem Sądu, wydając zaskarżoną decyzję Wojewoda nie naruszył również ma prawa skarżącego do swobodnego przemieszczania się i przebywania na terytorium Państw Członkowskich, wynikającego z art. 21 Traktatu, albowiem prawo to jest związane z obywatelstwem UE, nie zaś z faktycznym posiadaniem dokumentu paszportowego. Na mocy kontrolowanej decyzji nie doszło również do uszczerbku na prawach wyborczych skarżącego, przysługujących mu z tytułu obywatelstwa UE, wobec czego nie doszło do naruszenia art. 22 Traktatu.

7. Zarzuty skargi okazały się zatem pozbawione usprawiedliwionych podstaw. Również Sąd nie stwierdził, aby zaskarżony akt był dotknięty innymi uchybieniami, które uzasadniałyby jego uchylenie lub stwierdzenie jej nieważności.

W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę na zasadzie art. 151 p.p.s.a.