Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński asesor WSA Grzegorz Klimek (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 listopada 2025 r. sprawy ze skargi M. K., D. L. na bezczynność Wójta Gminy W. w realizacji obowiązku zapewnienia dowozu uczniów do szkoły podstawowej postanawia I. odrzucić skargę; II. zwrócić skarżącej M. K. kwotę 100 zł (sto złotych) oraz skarżącej D. L. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego.

Pismem z 10 lutego 2025 r. D.L. i M. K. (skarżące, strony) zwróciły się do Wójta Gminy W. (organ) o podanie uzasadnienia decyzji likwidacji przystanku (...) i pozbawienia dzieci transportu do Szkoły Podstawowej w G. Wskazały, że decyzja o zlikwidowaniu transportu dzieci z P. (gm. S.) nie zapadła na drodze uchwały, proszą o pisemne uzasadnienie, dlaczego transport z przystanku (...), który funkcjonował 7 lat został odebrany ich dzieciom. Decyzja nie była poprzedzona konsultacjami z samorządem Gminy S., ani z rodzicami pięciorga dzieci korzystających z transportu do Szkoły Podstawowej w G. Opierając się natomiast na dotychczasowych rozmowach ustaliły, że finanse gminy W. nie są podstawą do podjęcia tej decyzji.

W odpowiedzi, organ pismem z 5 marca 2025 r. poinformował, że Gmina W. działa jako organizator publicznego transportu zbiorowego na podstawie umowy o świadczenie usług przewozowych zawartej w dniu 30 marca 2023 r. z operatorem (...) sp. z o.o. Usługi transportowe są świadczone wyłącznie na terenie Gminy W. oraz na obszarze gmin, z którymi zawarto stosowne porozumienia międzygminne. Wyjaśnił, że przystanek (...) znajduje się na terenie Gminy S., która zgodnie z art. 7 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym jest odpowiedzialna za organizację transportu zbiorowego na swoim terenie. Gmina W. nie posiada porozumienia międzygminnego z Gminą S., które umożliwiałoby organizowanie transportu dzieci z tego obszaru. Do końca 2024 r. transport dzieci z przystanku (...) był realizowany, jednak po szczegółowej analizie okazało się, że jego funkcjonowanie nie miało podstaw prawnych. W związku z tym, aby działać zgodnie z obowiązującymi przepisami, podjęto decyzję o zaprzestaniu organizacji przewozów na tym odcinku. Dodał, że zgodnie z ustawą Prawo oświatowe, to gmina, na której terenie zamieszkują dzieci, jest odpowiedzialna za zapewnienie dowozu uczniów do szkół, jeśli droga do szkoły przekracza określoną odległość. W związku z tym organizacja transportu dzieci z (...) powinna być zapewniona przez Gminę S., a nie Gminę W. Podjęto natomiast rozmowy z Wójtem Gminy S. celem przywrócenia przystanku (...).

Skarżące wywiodły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na bezczynność Wójta Gminy W. w realizacji obowiązku zapewnienia dowozu uczniów do szkoły podstawowej w G. Wniosły o zobowiązanie organu do przywrócenia dowozu uczniów zamieszkałych w miejscowości (...) do Szkoły Podstawowej w G.; stwierdzenie, że zaniechanie miało miejsce z naruszeniem prawa; zwrot kosztów dowozu za okres zawieszenia kursu autobusu. Argumentowały, że dzieci zamieszkujące w miejscowości P. (przystanek autobusowy (...)) uczęszczają do Szkoły Podstawowej w G., która jest najbliżej położoną szkołą podstawową względem ich miejsca zamieszkania, mimo że formalnie ich szkołą obwodową jest placówka w S. Do końca 2024 r. Gmina W. zapewniała bezpłatny transport dzieci do szkoły w G. Od stycznia 2025 r. Wójt Gminy W. jednostronnie zlikwidował autobus szkolny, argumentując, że dzieci mieszkają poza gminą i nie mają prawa do dowozu. Tymczasem, zgodnie z art. 39 ust. 4 ustawy Prawo oświatowe, gmina ma obowiązek zapewnić bezpłatny transport uczniom klas I-VIII, jeśli droga do szkoły przekracza 3 lub 4 kilometry. Dzieci z P. mają do szkoły w G. więcej niż 4 km. Choć szkoła ta nie jest ich formalną szkołą obwodową, to jest najbliższą placówką, a dzieci uczęszczają do niej od lat.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że dzieci skarżących zamieszkują w miejscowości P., gmina S. Przystanek autobusowy (...), z którego korzystały dzieci skarżących, znajduje się na terenie Gminy S. Gmina W., zgodnie z art. 7 ust. ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym (Dz. U. z 2025 r., poz. 285), może organizować transport zbiorowy wyłącznie na swoim obszarze działania lub na obszarze działania innej gminy, jeżeli powierzono jej zadanie organizacji publicznego transportu zbiorowego na mocy porozumienia między gminami. W okresie do grudnia 2024 r. przewozy na trasie przez przystanek (...) były realizowane pomimo braku porozumienia z Gminą S., co stanowiło naruszenie powyższego przepisu. W związku z tym, po przeprowadzeniu analizy faktycznej i prawnej, z końcem 2024 r. koniecznym i uzasadnionym było zaprzestanie świadczenia tych usług i podjęcie działań zmierzających do dostosowania zaistniałej sytuacji do przepisów obowiązującego prawa. Dodał, że Gmina S. przesłała Uchwałę nr (...) z dnia 24 kwietnia 2025 r. w sprawie wyrażenia zgody na zawarcie porozumienia międzygminnego dotyczącego przekazania Gminie W. części zadania Gminy S. z zakresu organizacji publicznego transportu zbiorowego, w której założyła ponoszenie całości kosztów jego realizacji przez Gminę W. Podczas sesji dnia 22 maja 2025 r. Rada Gminy W. nie przyjęła projektu uchwały w sprawie wyrażenia zgody na zawarcie porozumienia o treści uchwalonej przez Radę Gminy S. W świetle powyższych okoliczności zależy stwierdzić, że zarzut bezczynności organu jest całkowicie bezzasadny. Wójt Gminy W. wyczerpał bowiem wszelkie możliwości działania pozostające w zakresie jego kompetencji. Nie jest natomiast uprawniony do żądanego przez skarżące "przywrócenia dowozu uczniów zamieszkałych w miejscowości (...) do Szkoły Podstawowej w G.", ani zawarcia porozumienia międzygminnego bez zgody organu stanowiącego, wyrażonej w stosownej uchwale. Jakiekolwiek oczekiwania wobec Wójta w tym zakresie, pomijające wolę Rady Gminy, są niezgodne z przepisami ustawy o samorządzie gminnym. Wskazał również, że obowiązek zapewnienia bezpłatnego transportu do szkoły spoczywa na gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania dziecka. Wobec tego, to Gmina S. jest zobowiązana do zapewnienia transportu dzieciom zamieszkałym w P., Gmina S. Sam fakt, że dzieci uczęszczają do Szkoły Podstawowej w G. nie przenosi obowiązku transportowego na Gminę W., ani nie stanowi o możliwości jego przejęcia bez zawarcia porozumienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga podlega odrzuceniu.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935. dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a oraz zgodnie z punktem 9 bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Z przepisu art. 149 p.p.s.a. wynika, że istota skargi na bezczynność polega na tym, iż sąd, uwzględniając taką skargę, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Stan bezczynności organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 marca 2003 r., sygn. akt IV SAB/Wa 109/07, CBOSA).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się podgląd, iż odmowa zapewnienia uczniom dojazdu do szkoły jest czynnością w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a zatem przysługuje na nią skarga do sądu administracyjnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II SA/Sz 775/07, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z Olsztynie z 15 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Ol 149/08, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 stycznia 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 614/07; z dnia 29 października 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 369/15, CBOSA). Skoro służy stronie skarga do sądu na czynność odmowy dowozu dziecka do szkoły lub zwrotu kosztów, to dopuszczalna jest także skarga na bezczynność, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.

W związku z faktem, że w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z postępowaniem administracyjnym jurysdykcyjnym skarga nie musiała być poprzedzona ponagleniem.

Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020 r. (sygn. akt II OPS 5/19, CBOSA) wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zdaniem Sądu stanowisko przyjęte w zaskarżonej uchwale znajduje również zastosowanie w sprawie podejmowania przez organ aktu lub czynności, o których mowa art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a zatem w szczególności do wydania przez organ odmowy zapewnienia transportu dziecka do szkoły.

W niniejszej sprawie niewątpliwie istnieje norma prawna zobowiązująca organy do zapewnienia dzieciom skarżących dowozu do szkoły zawarta w art. 39 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2006 r. Prawo oświatowe (Dz. U. 2025 r. poz. 1043). Kwestią sporną jest natomiast, który z organów (Wójt Gminy W. czy też Wójt Gminy S.) jest organem zobowiązanym do zapewnienia dowozu. Okolicznością bezsporną jest również, że pismem z dnia 5 marca 2025 r. (a zatem przed wniesieniem skargi) organ poinformował skarżące, że usługi transportowe są świadczone wyłącznie na terenie Gminy W. oraz na obszarze gmin, z którymi zawarto stosowne porozumienia międzygminne. Wyjaśnił, że przystanek (...) znajduje się na terenie Gminy S., która zgodnie z art. 7 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym jest odpowiedzialna za organizację transportu zbiorowego na swoim terenie. Zatem to ta Gmina jest odpowiedzialna za zapewnienie dowozu dzieci skarżących do szkoły.

W rezultacie, zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie Wójt Gminy W. przed wniesieniem skargi na bezczynność załatwił sprawę skarżących odmownie, wskazując w piśmie z 5 marca 2025 r., że nie jest możliwe zorganizowanie dowozu dzieci stron do szkoły w G., a zatem świetle powołanej powyżej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga na bezczynność Wójta Gminy W. była niedopuszczalna i podlegała odrzuceniu.

Wskazać należy, że czynność odmowy realizacji transportu dziecka do szkoły jest czynnością w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a zatem przysługuje na nią skarga do sądu administracyjnego, o czym organ winien był skarżące pouczyć. Skarżące mogą zatem, w przypadku uzyskania kolejnej informacji o braku możliwości zapewnienia ich dzieciom transportu do i ze szkoły wnieść skargę na czynność organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie.

Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.

O zwrocie kosztów orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.