Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Przybysz po rozpoznaniu w dniu 23 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 21 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 575/24 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego w sprawie ze skargi B.J. na czynności wywłaszczeniowe Starosty Słupskiego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z 21 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 575/24, oddalił wniosek B.J. (dalej: skarżąca) o wyłączenie sędziego WSA K.K. (k.21).

Zażalenie na ww. postanowienie złożyła skarżąca nie zgadzając się z całością rozstrzygnięcia (k. 32).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 18 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej p.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowo-administracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej.

Niezależnie jednak od przyczyn wymienionych powyżej, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, o czym stanowi art. 19 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze zauważyć należy, że wniosek skarżącej nie zawierał żadnych okoliczności uzasadniających wyłączenie Sędziego WSA K.K. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie w odniesieniu do wskazanego sędziego, nie można dopatrzeć się przesłanek, które uzasadniałyby jego wyłączenie od rozpoznawania przedmiotowej sprawy, co słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny. Wskazany przez skarżącą powód wyłączenia sędziego nie potwierdza bowiem zaistnienia przesłanek wyłączenia określonych w art. 18 i 19 p.p.s.a.

Nie sposób uznać, że taką przesłanką jest okoliczność uprzedniego pełnienia przez tego sędziego funkcji wiceprzewodniczącego Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku. Analiza akt przedmiotowej sprawy prowadzi bowiem do wniosku, że nie brał on udziału w rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy w organach administracji publicznej, co mogłoby stanowić podstawę do jego wyłączenia. Z kolei okoliczność, że orzekał w innych sprawach, których stroną była skarżąca, nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziego od orzekania w przedmiotowej sprawie. Skarżąca nie przestawiła nadto dowodów wskazujących na jego brak bezstronności.

Odnosząc się następnie do argumentów dotyczących nominacji ww. sędziego zauważyć należy, że okoliczność ta nie stanowi wystarczającej przesłanki uzasadniającej jego wyłączenie, co słusznie, wbrew twierdzeniom skarżącej, zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny.

Kluczowe znaczenie w tej kwestii ma związanie sądu stanowiskiem zajętym przez NSA w uchwale z 3 kwietnia 2023 r., sygn. I FPS 3/22. Z sentencji tej uchwały wprost wynika, że zakres przedmiotowy normy art. 19 p.p.s.a. nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, o których mowa w art. 5a ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492). Jak bowiem trafnie wskazał NSA w powyższej uchwale, w każdym postępowaniu sądowym obowiązuje zasada braku konkurencyjności środków ochrony prawnej, określana jako zasada jednotorowości obrony swych praw. Oznacza ona, że określonemu podmiotowi znajdującemu się w danej sytuacji procesowej przysługuje tylko jeden środek prawny. W aktualnym stanie prawnym ustawodawca przewidział dwie bardzo podobne instytucje prawne, które w sposób prewencyjny umożliwiają kontrolę bezstronności sędziego. Instytucje te różnią się zarówno zakresem przedmiotowym, jak i procedurą stosowania. W konsekwencji takich regulacji unormowania te powinny być stosowane w odmiennych okolicznościach. Ustawodawca, dostosowując się do powyższej zasady, przyznał podmiotom uprawnionym prawo składania wniosku o wyłączenie sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. w przypadku braku bezstronności sędziego wynikającej z powiązania z podmiotami lub przedmiotem postępowania. Natomiast w sytuacji kwestionowania niezawisłości i bezstronności sędziego na skutek okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu przyznano uprawnienie do składania wniosku w trybie art. 5a ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (zob. postanowienie NSA z 10 kwietnia 2024 r., sygn. akt III OSK 1197/23).

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził żadnych nieprawidłowości przy rozpoznawaniu wniosku o wyłączenie ww. sędziego od orzekania w niniejszej sprawie, a tym samym uznał, że zażalenie skarżącej nie jest zasadne. Skarżąca nie wskazała na okoliczności wywołujące uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności objętego wnioskiem sędziego. Przesłanki do wyłączenia sędziego nie może stanowić bowiem, wbrew twierdzeniom skarżącej, zarzucana przez nią wadliwość procesu powołania na stanowisko sędziego, a także okoliczność, że w czasie kiedy był wiceprezesem organu administracji publicznej, brał udział w rozstrzyganiu w innych sprawach skarżącej. Skarżąca nie wyjaśniła zresztą, w jaki sposób kwestia ta mogłaby wpłynąć na ewentualny brak bezstronności sędziego WSA w odniesieniu do rozpoznawanej sprawy.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a, postanowił jak w sentencji.