Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zubrzycki (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 17 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Op 30/21 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi K. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 26 listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za II kwartał 2015 r. oraz podatku do zapłaty za czerwiec 2015 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 17 lutego 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu (dalej: WSA) odrzucił skargę K. W. (dalej: Strona, Skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu (dalej: DIAS) z dnia 26 listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za II kwartał 2015 r. oraz podatku do zapłaty za czerwiec 2015 r.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji podał, że w następstwie przeprowadzenia weryfikacji poprawności podpisu stwierdzono, że nadesłana przez pełnomocnika skarżącego skarga za pośrednictwem platformy ePUAP została podpisana kwalifikowanym podpisem elektronicznym w zakresie wyłącznie pisma przewodniego nadesłanego do sądu, zaś załączniki do tego pisma, w tym skarga oraz dokument stanowiący pełnomocnictwo szczególne takim podpisem opatrzone nie zostały. Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z 22 stycznia 2021 r. wezwał pełnomocnika skarżącego drogą elektroniczną do uzupełnienia braków formalnych, poprzez podpisanie kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym skargi oraz załączonego do niej pełnomocnictwa, a także do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi, w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia. Jak wynika z akt sprawy ww. wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 1 lutego 2021 r., zaś termin do uzupełnienia braków upływał w dniu 8 lutego 2021r.

Pismem z 9 lutego 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przekazał do sądu pierwszej instancji mylnie skierowane pismo pełnomocnika skarżącego zatytułowane "odpowiedź na wezwanie Sądu do uzupełnienia braków formalnych" wraz z załączoną do tego pisma skargą na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 26 listopada 2020 r. opatrzoną własnoręcznym podpisem pełnomocnika oraz pełnomocnictwem udzielonym doradcy podatkowemu M. S. potwierdzonego przez pełnomocnika za zgodność z oryginałem. Z akt sprawy wynika, że przesyłka została nadana przez pełnomocnika skarżącego w dniu 8 lutego 2021 r., a przesłana przesyłką poleconą przez WSA we Wrocławiu w dniu 10 lutego 2021 r.

Sąd pierwszej instancji odwołując się m.in. do treści art. 57 § 1, art. 46 § 1 pkt 4, art. 46 § 2a i 2b w zw. z art. 12b § 1 i art. 37 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: P.p.s.a.) wskazał, że w okolicznościach niniejszej sprawy, załączniki dołączone do pisma przewodniego i następnie nadesłane do organu odwoławczego, w tym skarga i pełnomocnictwo, nie zostały podpisane prawidłowo stąd skierowanie wezwania do uzupełnienia braków formalnych stało się konieczne. Z uwagi na to, że wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 1 lutego 2021 r., termin do uzupełnienia braków formalnych upływał z dniem 8 lutego 2021 r. Termin ten upłynął bezskutecznie, albowiem nadanie przesyłki na adres innego, w tym przypadku niewłaściwego sądu (WSA we Wrocławiu) nie może zostać potraktowane jako dochowanie terminu do uzupełnienia braków. W sytuacji wniesienia pisma procesowego do sądu niewłaściwego dla zachowania terminu jest data przekazania pisma przez sąd niewłaściwy do sądu właściwego. Datą wniesienia pisma uzupełniającego braki formalne skargi jest data przekazania (nadania) pisma przez WSA we Wrocławiu, tj. dzień 10 lutego 2021 r. Braki skargi nie zostały uzupełnione w ustawowym terminie, w związku z czym zachodziły podstawy do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył Skarżący, zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie:

1. art. 46 § 1 pkt 4, § 2a i § 2b P.p.s.a. przez niezastosowanie i uznanie, że skarga nie została podpisana podpisem elektronicznym,

2. art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skarga posiadała braki formalne, których Skarżący nie uzupełnił,

3. § 8 ust. 4 w związku z § 11 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów (Dz. U. z 2018 r. poz. 180; dalej: rozporządzenie) przez niezastosowanie.

W związku z tymi zarzutami, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Postanowieniem z dnia 27 lipca 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 187 § 1 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) przedstawił do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego wyłaniające się na tle rozpoznawanej sprawy zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości: "Czy przepis art. 46 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zgodnie z którym zasady podpisywania przewidziane w § 2a dotyczą także załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego, należy rozumieć w ten sposób, że chodzi w nim o zasady przyjęte dla określonych trybów składania podpisu elektronicznego określonych w § 2a, co oznacza, że załączniki złożone w ramach podpisanego podpisem zaufanym (kwalifikowanym) dokumentu przesłanego przez platformę ePUAP należy uznać za podpisane w rozumieniu art. 46 § 2a i 2b ww. ustawy, jako spełniające zasady zastosowanego trybu składania tego podpisu elektronicznego, zgodnie z którym podpis zaufany (kwalifikowany) złożony przez profil zaufany ePUAP odnosi się do całej treści formularza wraz z załączonymi do niego plikami, a więc obejmuje także zawarte w nim załączniki?" oraz w punkcie drugim, odroczył rozpoznanie sprawy do czasu rozstrzygnięcia powyższego zagadnienia prawnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

W okolicznościach niniejszej sprawy sporną kwestią było to, czy w sytuacji gdy pełnomocnik strony wniósł do sądu administracyjnego skargę drogą elektroniczną, za pośrednictwem systemu ePUAP, składając – jak stwierdził sąd pierwszej instancji - podpis zaufany pod pismem przewodnim do skargi, załączając ją i pełnomocnictwo do tego dokumentu w formie elektronicznej, sąd administracyjny prawidłowo uznał, że przedmiotowa skarga i pełnomocnictwo obarczone są brakiem podpisu, gdyż zgodnie z art. 46 § 2b P.p.s.a., załącznik także winien być opatrzony podpisem elektronicznym, co stanowiło jednocześnie podstawę do odrzucenia skargi.

Przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 46 § 2b P.p.s.a. zasady podpisywania pism przewidziane w § 2a (czyli podpisanie wnoszonego w postaci elektronicznej pisma kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym) dotyczą także załączników wnoszonych w postaci elektronicznej. Znamienne jest, że w wywodach zażalenia pełnomocnik Skarżącego nie odnosi się do tego przepisu (w tym zwłaszcza nie argumentuje, aby wniesione przez niego załączniki podpisane były zgodnie z tymi wymogami), próbując neutralizować jego treść odwołaniem się do przepisów, które nie dotyczą wprost postępowania sądowoadministracyjnego (przepisy ustawy o informatyzacji), przepisów niższych hierarchicznie (przepisy rozporządzenia) lub wręcz pozaprawnych regulacji (instrukcja użytkowania ePUAP). Starania te nie mogły przynieść spodziewanych przez Skarżącego rezultatów.

Z uwagi na wystąpienie rozbieżności na tle orzecznictwa sądów administracyjnych odnośnie zasad podpisywania załączników do pisma wnoszonego do sądu w formie dokumentu elektronicznego za pośrednictwem platformy ePUAP zagadnienie to jako budzące poważne wątpliwości rozstrzygnął, na tle okoliczności tej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny uchwałą z dnia 6 grudnia 2021 r., sygn. akt I FPS 2/21, przyjmując, że: "Zgodnie z art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 oraz art. 12b § 1 i art. 46 § 2a i 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.), skargę stanowiącą załącznik do formularza pisma ogólnego, podpisanego podpisem zaufanym, przesłanego przez platformę ePUAP, należy uznać za podpisaną jedynie wówczas, gdy została ona odrębnie podpisana podpisem kwalifikowanym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym". Powyższa uchwała ma moc ogólnie wiążącą w stosunku do sądów administracyjnych (art. 269 § 1 P.p.s.a.). Istota owej mocy ogólnie wiążącej uchwał sprowadza się do tego, że stanowisko zajęte w powyższej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych, dopóki nie nastąpi zmiana tego stanowiska. Natomiast strony oraz inni uczestnicy postępowania są pośrednio związani mocą prawną uchwał, która polega na tym, iż podmioty te nie są w stanie swoją interpretacją przełamać wykładni przyjętej w uchwale (tak: A. Kabat [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu Komentarz do art. 269, opubl. LEX/el. 2021).

Jednocześnie warto zaznaczyć, że w uzasadnieniu uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wskazał m.in., że skargę do sądu administracyjnego za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej można wnieść na kilka sposobów: pierwszy - umieszczenie treści pisma (w szczególności skargi) bezpośrednio w formularzu pisma ogólnego, które generowane jest w systemie ePUAP oraz podpisanie tego pisma jednym z akceptowanych przez ustawodawcę podpisów elektronicznych, drugi – załączenie do podpisanego pisma ogólnego (przewodniego) odrębnego pliku zawierającego treść środka prawnego skierowanego do wojewódzkiego sądu administracyjnego. W tym drugim przypadku skarga powinna być samodzielnym dokumentem elektronicznym opatrzonym wymaganym podpisem. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że uznanie, że skarga jest załącznikiem do formularza pisma ogólnego niewymagającym odrębnego podpisu, stanowi odwrócenie zasad obowiązujących w postępowaniu przed sądem administracyjnym i interpretowanie ich przez pryzmat warunków technicznych platformy ePUAP, co jest zabiegiem nieuprawnionym w świetle przepisów prawa.

W świetle powyższego argumenty zażalenia należy uznać za niezasadne, sąd pierwszej instancji nie naruszył bowiem żadnego ze wskazanych w zażaleniu przepisów. Ponieważ akta sprawy nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że załączniki do przesłanego za pośrednictwem platformy ePUAP pisma z dnia 22 grudnia 2020 r. (skarga i dokument pełnomocnictwa) stanowiły pliki pdf niepodpisane w sposób zgodny z art. 46 § 2a i 2b P.p.s.a., prawidłowo Przewodniczący Wydziału uznał, że w tym zakresie wystąpił brak formalny skargi, który należało uzupełnić w trybie z art. 49 § 1 P.p.s.a. Wezwanie wystosowane w tym zakresie do pełnomocnika skarżącego nie zostało wypełnione w zakreślonym terminie, tym samym zasadnie sąd pierwszej instancji zastosował art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.

Ze wskazanych przyczyn, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.