Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Łuczaj Sędziowie sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) sędzia NSA Zygmunt Zgierski po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej R. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 14 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 316/20 w sprawie ze skargi R. O. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie 1. prostuje oczywistą omyłkę w komparycji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 14 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 316/20, w ten sposób, że w miejsce błędnie napisanego nazwiska skarżącego "O." wpisuje prawidłowe nazwisko "O.", 2. oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 14 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 316/20, oddalił skargę R. O. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie.

Powyższym postanowieniem organ drugiej instancji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 i art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., zwana dalej: "k.p.a."), utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...], odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie wydania pozwolenia na użytkowanie części obiektu budowlanego, stanowiącego samodzielny element, tj. stacji paliw i auto-gazu z zadaszeniem, pawilonem obsługi i pomieszczeniami znajdującymi się na parterze budynku bez klatki schodowej oraz piętra i poddasza, wybudowanych na działce nr [...] w G., stanowiącej własność R. O., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "M." [...] w Ł.

Sąd I instancji podejmując swoje rozstrzygnięcie zauważył, że kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie jest prawidłowość zastosowania art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Sąd podkreślił, że uzyskanie pozwolenia na użytkowanie obiektu jest końcowym etapem procesu inwestycyjnego, sprawdzającym wybudowany obiekt pod względem jego realizacji w zgodności z pozwoleniem na budowę. Konsekwencją udzielenia pozwolenia na użytkowanie jest stwierdzenie przez organ, że proces budowlany został zakończony prawidłowo i powstał obiekt budowlany zgodny z projektowanym. Zaznaczył, że bezsporne jest, że w stosunku do przedmiotowej inwestycji toczy się postępowanie w sprawie istotnych odstępstw od projektu budowlanego, zatwierdzonego decyzją Starosty [...] z dnia [...] lutego 2009 r. i decyzją zmieniającą z dnia [...] września 2010 r., wszczęte przez PINB w dniu 17 września 2012 r. Za zasadne Sąd uznał stanowisko organów nadzoru budowanego, że w przypadku gdy inwestor dokonał istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę, nie jest możliwe wydanie pozwolenia na użytkowanie bez doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem w wyniku prowadzonego postępowania naprawczego. Z tego względu, dopóki toczy się postępowanie naprawcze w trybie art. 50 - art. 51 ustawy Prawo budowlane, nie może zostać wszczęte na wniosek inwestora postępowanie w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie. W konsekwencji, w ocenie Sądu, prawidłowo odmówiono skarżącemu wszczęcia postępowania w sprawie wydania pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego obiektu. Sąd nie podzielił także zapatrywania skarżącego odnośnie możliwości zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., po ewentualnym wszczęciu spornego postępowania przez organ.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), skargę oddalił.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył R. O., wnosząc o jego uchylenie oraz o uchylenie postanowień organów obu instancji, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, jak również o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, powiększonych o kwotę 17 złotych tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 61a § 1 k.p.a., poprzez nieuzasadnioną odmowę wszczęcia postępowania, w sytuacji gdy inwestor złożył wymagany przepisami Prawa budowlanego wniosek, a organ nadzoru budowlanego jest w posiadaniu wszelkich niezbędnych dokumentów, w tym dziennika budowy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący wskazał, iż fakt wszczęcia postępowania w sprawie istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu nie jest przeszkodą do wszczęcia postępowania w sprawie udzielania pozwolenia na użytkowanie, tym bardziej że inwestor spełnił wszelkie wymogi formalne w tym zakresie. W ocenie strony, organ nadzoru budowlanego uznając, że w sprawie mamy do czynienia z istotnymi odstępstwami powinien wszcząć postępowanie w sprawie przyjęcia do użytkowania, a następnie postępowanie ewentualnie zawiesić w trybie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Mając na uwadze, że w rozpoznawanej sprawie skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Skład orzekający w niniejszej sprawie nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania, w którym wydano zaskarżony wyrok.

W myśl z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie skarżący kasacyjnie podniósł jedynie zarzut naruszenia przepisów postępowania. Powołując art. 145 § 1 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art.61a § 1 k.p.a. zakwestionował odmowę wszczęcia postępowania w sprawie udzielenie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego, w sytuacji, gdy inwestor złożył wymagany przepisami Prawa budowlanego wniosek, a organ nadzoru budowlanego jest w posiadaniu wszelkich niezbędnych dokumentów, w tym dziennika budowy.

Podniesiony zarzut jest niezasadny. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie dotyczy dopuszczalności wszczęcia postępowania w przedmiocie wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego w sytuacji, gdy w związku z jego realizacją wszczęto postępowanie naprawcze.

Z niekwestionowanego w skardze kasacyjnej stanu faktycznego ustalonego w sprawie wynika, że w stosunku do obiektu budowlanego, na którego użytkowanie zamierza uzyskać pozwolenie skarżący, toczy się postępowanie w sprawie istotnych odstępstw od projektu budowlanego, zatwierdzonego decyzją Starosty [...] z dnia [...] lutego 2009 r. i decyzją zmieniającą z dnia [...] września 2010 r., wszczęte przez PINB w dniu 17 września 2012r., prowadzone w trybie naprawczym na podstawie art. 50 – 51 prawa budowlanego. Celem postępowanie naprawczego jest doprowadzenie wybudowanego obiektu budowlanego do z zgodności z prawem w sytuacji, gdy w trakcie jego realizacji doszło do istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę. Trafnie zauważył Sąd I instancji, że uzyskanie pozwolenia na użytkowanie obiektu jest końcowym etapem procesu inwestycyjnego, sprawdzającym czy wybudowany obiekt został zrealizowany zgodnie z pozwoleniem na budowę. Konsekwencją udzielenia pozwolenia na użytkowanie jest stwierdzenie przez organ, że proces budowlany został zakończony prawidłowo i powstał obiekt budowlany zgodny z projektowanym, zgodny z prawem. Uwzględniając cele, jakie mają być osiągnięte w następstwie przeprowadzenia postępowania naprawczego i postępowania w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie, logicznym jest, że przed wszczęciem postępowania o pozwolenie na użytkowanie powinno być najpierw zakończone postępowanie naprawcze. Nie ma bowiem odrębnego trybu legalizacji obiektów budowlanych w oparciu o art. 55-59 Prawa budowlanego. Wszczynanie postępowania w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie w sytuacji, w której wiadomo, że sprawdzane jest w toczącym się już postępowaniu, czy dany obiekt został wybudowany w zgodności z udzielonym pozwoleniem na budowę i nie narusza przepisów prawa budowlanego jest bezprzedmiotowe, bowiem z góry wiadomo, że postępowanie to nie może się zakończyć przed zakończeniem postępowania naprawczego. Nie można wykluczyć też, że w następstwie przeprowadzenia postępowania naprawczego może być nakazana rozbiórka obiektu budowlanego lub jego części. Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. w przypadku żądania wszczęcia postępowania wniesionego przez osobę nie będącą stroną lub gdy żądanie to z innych uzasadnionych przyczyn nie może spowodować wszczęcia postępowania, organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia danego postępowania. Uwzględniając powyższe rozważania, uznać należy, że nie stanowiło naruszenia ani art. 61a § k.p.a. uznanie przez Sąd pierwszej instancji, że nie było możliwości wszczęcia odrębnego postępowania w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie obiektu, zanim nie nastąpi zakończenie postępowania naprawczego przewidzianego art. 50-51 Prawa budowlanego. Trafnie zatem Sąd I instancji zaakceptował stanowisko organów, że wniosek skarżącego nie mógł skutecznie wszcząć postępowania na podstawie art. 61 § 1 k.p.a. ( tak też wyrok NSA z dnia 16. 10 2019r., sygn. akt II OSK 3052/17 ).Tym samym nie można zaakceptować wywodów skargi kasacyjnej, że organy powinny wszcząć postępowanie w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę a następnie zawiesić je na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Mając na uwadze, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjną. Z uwagi na to, że w komparycji zaskarżonego wyroku błędnie wpisano nazwisko skarżącego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 156 § 1 i § 3 p.p.s.a. dokonał jego sprostowania, wpisując w miejsce słowa "O." słowo "O.".