Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2025 r. sygn. akt VI SA/Wa 1075/25 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 maja 2025 r. sygn. akt VI SA/Wa 1075/25 w sprawie ze skargi M. M. na orzeczenie lekarskie W. w W. z dnia 31 stycznia 2025 r. nr 11/2025 w przedmiocie ustalenia istnienia przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 23 września 2025 r., sygn. akt VI SA/Wa 1075/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił M. M. (dalej: Strona, Skarżący) przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia tego Sądu z 29 maja 2025 r., sygn. akt VI SA/Wa 1075/25 odrzucającego skargę Strony na orzeczenie lekarskie Wojskowego Instytutu Medycyny Lotniczej w Warszawie z 31 stycznia 2025 r. nr 11/2025 w przedmiocie ustalenia istnienia przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.

Sąd I instancji przedstawił określone w art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.) przesłanki przywrócenia uchybionemu terminowi na dokonanie czynności w postępowaniu sądowym, podkreślając, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy. Kierując się opisanymi regułami, stwierdził, że przedstawione przez pełnomocnika Skarżącego okoliczności faktyczne nie uzasadniały przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Podkreślił, że w sytuacji, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, to wszelkie zaniedbania z jego strony są traktowane jako zaniedbania samej Strony. Okoliczność, że osoba odpowiedzialna za sporządzenie środka odwoławczego nie wykonała zleconego zadania, jest niedochowaniem należytej staranności w sprawie, co jest jednoznaczne z przypisaniem winy pełnomocnikowi, działającemu w imieniu Skarżącego. Powyższe działanie, w ocenie WSA, stanowi przejaw niedbalstwa, a ponadto nie mogło być uznane za przeszkodę nie do przezwyciężenia we wniesieniu skargi kasacyjnej w terminie.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a., poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, podczas gdy brak złożenia skargi kasacyjnej w ustawowym terminie nastąpił bez uchybienia reprezentowanej strony, a zatem zaistniały przesłanki do przywrócenia terminu. W opinii Strony, jeżeli brak złożenia skargi kasacyjnej w ustawowym terminie nastąpił bez uchybienia Strony, która przy wyborze profesjonalnego pełnomocnika i jego nadzorze dochowała ostrożności, a pełnomocnik zawiódł, to zasadne jest twierdzenie, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy Strony, co oznacza, iż zaistniały przesłanki do przywrócenia terminu.

W odpowiedzi na zażalenie, pełnomocnik organu wniósł o jego oddalenie jako bezzasadnego oraz o zasądzenie od wnoszącego zażalenie na rzecz organu kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw i nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Przy czym na mocy art. 87 § 2 p.p.s.a. należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.

Artykuł 86 § 1 p.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne. W orzecznictwie przyjmuje się, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy i przy uwzględnieniu także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. O braku winy można mówić jedynie wtedy, gdy strona (lub jej pełnomocnik) nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego możliwego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, z. 7 – 8, poz. 144; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 kwietnia 2024 r., sygn. akt I FZ 65/24; to ostatnie opublikowane jak niżej cytowane orzeczenia: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Natomiast w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem podwyższonego miernika staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego (por. postanowienia NSA z: 9 listopada 2023 r. sygn. akt II GZ 411/23, 28 lipca 2016 r., sygn. akt II GZ 741/16). Profesjonalni pełnomocnicy w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej zobligowani są bowiem do zachowania dużo dalej posuniętej staranności niż wymagana jest od osób niebędących profesjonalnymi pełnomocnikami, z uwagi na świadomość tychże pełnomocników co do istotności konsekwencji uchybienia terminom ustawowym (por. postanowienie NSA z 14 czerwca 2023 r., sygn. akt I GZ 149/23).

Uwzględniając powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko Sądu I instancji przedstawione w zaskarżonym postanowieniu, że pełnomocnik Skarżącego nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, co pozwalałoby na uznanie zasadności wniosku o przywrócenie Stronie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Należy podkreślić, co jest ugruntowane w orzecznictwie, że to strona ponosi wszelkie skutki działań pełnomocnika, także negatywne skutki uchybień lub czynności wadliwie dokonanych. Natomiast istotą pracy profesjonalnego pełnomocnika jest rzetelne dbanie o interesy mocodawcy, między innymi poprzez wypełnianie w terminie wszystkich wymogów proceduralnych umożliwiających stronie pełny udział w postępowaniu. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika. Wobec tego, przy ocenie przesłanek warunkujących przywrócenie uchybionego terminu należy ocenić, czy profesjonalny pełnomocnik zachował należytą staranność przy prowadzeniu spraw mocodawcy. Dodatkowo trzeba wskazać, że zawodowy charakter działalności radcy prawnego (adwokata) powoduje, że odpowiedzialność pełnomocnika obejmuje działania wszystkich osób, którymi posługuje się wykonując swój zawód. Ma pełnomocnik obowiązek takiego zorganizowania pracy, które zapewniałoby mu sprawną obsługę toczących się postępowań sądowych. Ustanowiony pełnomocnik odpowiada więc za błędy i zaniechania pracownika kancelarii. Dlatego nie można uznać, że błąd pracownika kancelarii, polegający na zaniechaniu sporządzenia środka odwoławczego, jest przesłanką przywrócenia terminu (por. postanowienia NSA z: 27 lutego 2025 r., sygn. akt II OZ 193/25; 14 grudnia 2011 r., sygn. akt II GZ 527/11). Wina pracownika, którego działanie lub zaniechanie stało się przyczyną uchybienia terminu, jest tożsama z winą jednostki organizacyjnej go zatrudniającej (por. postanowienie NSA z 8 listopada 2011r., sygn. akt II GZ 487/11). Inaczej mówiąc, właściwa organizacja wewnętrznej pracy kancelarii jest traktowana jako dochowanie staranności warunkującej brak winy w uchybieniu terminu i tym samym nie jest podstawą do uwolnienia strony od winy w niezachowaniu terminu (zob. postanowienia NSA z: 11 czerwca 2014 r., sygn. akt I FZ 149/14; 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OZ 336/14).

Przedstawione w postanowieniu Sądu I instancji okoliczności uchybienia terminu nie uzasadniają braku winy pełnomocnika w powstałym uchybieniu. Nie sposób dopatrzyć się w nich obiektywnych i niezależnych od profesjonalnego pełnomocnika, reprezentującego Stronę, przeszkód w prawidłowym działaniu na jej rzecz (por. postanowienie z 28 września 2023 r., sygn. akt II GZ 353/23). Tym samym zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Odnosząc się do zawartego w odpowiedzi na zażalenie wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że nie może on być uwzględniony, gdyż art. 203 i art. 204 p.p.s.a., regulujące kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek zażalenia na postanowienie Sądu I instancji.