Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Wincenciak (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant referent stażysta Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 listopada 2016 r. sprawy ze skargi R. O. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie przeznaczenia do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony oddala skargę

Wojewoda P. decyzją z dnia 23 marca 2016 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania R. O. (zwanego dalej: "Skarżącym") utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...] w sprawie przeznaczenia do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony, tj. ciągnika samochodowego siodłowego S. i naczepy cysterny K. na rzecz 12 Dywizyjnej Grupy Zabezpieczenia Logistycznego w S., przez okres - do chwili ustania potrzeby.

U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne.

Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] Wojskowy Komendant Uzupełnień w Ł. wystąpił na mocy art. 208 i 210 ustawy z dnia 21 listopada

1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.

z 2015 r., poz. 827, zwanej dalej: "ustawą") do Prezydenta Miasta Ł.

o przeznaczenie rzeczy ruchomych w ramach świadczeń rzeczowych na uzupełnienie etatowych potrzeb planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, będących w posiadaniu firmy "M." ul. [...], ciągnika samochodowego siodłowego S., nr rej. [...]i naczepy cysterny K., nr rej. [...], na rzecz 12 Dywizyjnej Grupy Zabezpieczenia Logistycznego w S., przez okres - do chwili ustania potrzeby.

Decyzją z dnia [...] września 2015 r., [...] Prezydent Miasta Ł. przeznaczył w ramach świadczeń rzeczowych wykonywanych w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny ww. ciągnik samochodowy i naczepę cysternę na rzecz 12 Dywizyjnej Grupy Zabezpieczenia Logistycznego w S., przez okres - do chwili ustania potrzeby.

Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda P. decyzją z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Prezydent Miasta Ł. wydał na wniosek z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] Wojskowego Komendanta Uzupełnień w Ł. decyzję z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...] w sprawie przeznaczenia do wykonania świadczeń na rzecz obrony.

W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., polegające na zaniechaniu zebrania w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a., polegające na zaniechaniu oględzin pojazdów, zaniechaniu przeprowadzenia wnioskowanych dowodów, a także nieuwzględnienie twierdzeń odwołującego się, że przedmiotowe pojazdy są w złym stanie "faktycznym" oraz dopuszczenie dowodu

z opinii biegłego w celu ustalenia, czy stan techniczny pojazdów, stopień ich zużycia pozwala na użytkowanie ich na potrzeby wojska.

W związku z powyższym Skarżący wniósł o: (-) dopuszczenie

i przeprowadzenie dowodu z zeznań w charakterze świadków: Z. O. i A. R. na okoliczność wieku pojazdów i ich awaryjności oraz, że odwołujący nie posiada innych pojazdów do przewożenia paliw; (-) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu technikimotoryzacyjnej na okoliczność, czy stan techniczny pojazdów, których dotyczy skarżona decyzja, w tym stopień ich zużycia pozwala na użytkowanie ich na potrzeby wojska.

Wojewoda P. decyzją z dnia [...] marca 2016 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył treść art. 210 ust. 1 oraz art. 210 ust. 4 ustawy, a następnie stwierdził, że organ I instancji wydał decyzję na przedmiotowe pojazdy zgodnie z danymi zawartymi we wniosku. Wojewoda zaznaczył, że ocena właściwości i przydatności dla potrzeb obronności przedmiotowego zestawu, nie leżała w kompetencji Prezydenta Miasta Ł. lecz we właściwości organu wojskowego wnioskującego zgodnie z potrzebami Sił Zbrojnych. Prezydent Miasta Ł. nie miał wpływu na treść wniosku. W związku

z powyższym, Wojewoda stwierdził, że nie widzi potrzeby dopuszczenia dowodu

z opinii biegłego z zakresu techniki motoryzacyjnej w celu ustalenia, czy przedmiotowe pojazdy nadają się do używania przez Siły Zbrojne. Podniósł także, że zbędne jest skorzystanie z dowodu z zeznań świadków wskazanych przez świadczeniodawcę.

Odnosząc się z kolei do zarzutu zaniechania dokonania oględzin pojazdów, których dotyczy skarżona decyzja, organ odwoławczy wyjaśnił, że sprawy oględzin przedmiotów świadczeń stosownie do zgłoszonych wniosków regulują przepisy § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 sierpnia 2004 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju (Dz. U. z 2004 r. Nr 181, poz.1872 ze zm., zwanego dalej: "rozporządzeniem"). Nadmienił, że stosowanie powyższych przepisów nie jest standardem i regułą. W rozpatrywanej sprawie, w związku ze wskazaniem przez organ wojskowy przedmiotów świadczeń, organ odwoławczy podniósł, że nie zaistniała taka potrzeba.

Wojewoda zaznaczył, że zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego przedmiotowych pojazdów są dokumentem stwierdzającym dopuszczenie ich do ruchu i oznaczają, że są one w dobrym stanie technicznym.

Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że wobec Skarżącego nie ma zastosowania art. 208 ust. 4 ustawy, zawierający katalog wyłączeń z przedmiotów świadczeń rzeczowych, na które nie może zostać nałożony obowiązek oddania do używania posiadanych nieruchomości i rzeczy ruchomych na cele przygotowania obrony Państwa.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie :

a) § 8 ust. 1 oraz § 9 ust. 1 rozporządzenia, przez ich niezastosowanie, polegające na zaniechaniu uznania, że w razie ustalenia na podstawie oględzin nieprzydatności nieruchomości lub rzeczy ruchomych na potrzeby świadczeń, organ prowadzący postępowanie administracyjne jest zobowiązany do odstąpienia od nałożenia obowiązku świadczenia rzeczowego na rzecz obrony w czasie pokoju, zaniechanie uznania co prowadziło do uznania przeprowadzenia oględzin za niezasadne (oraz

w następstwie do zaniechania ich przeprowadzenia), mimo zgłoszenia przez Skarżącego wniosku w tym zakresie, co miało bezpośredni wpływ na wynik, sprawy;

b) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., przez wadliwe zastosowanie, polegające na zaniechaniu zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co prowadziło do dokonania ustaleń faktycznych w sposób dowolny i w następstwie bezzasadnego uznania, że ciągnik samochodowy siodłowy S. oraz naczepa cysterna K. nadają się (są przydatne) na potrzeby wojska, co miało bezpośredni wpływ na wynik sprawy;

c) art. 77 § 1 k.p.a. (przez jego niewłaściwe zastosowanie) w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. (przez jego niezastosowanie), § 8 ust. 1 rozporządzenia (przez jego niezastosowanie), polegające na zaniechaniu dokonania oględzin pojazdów, których dotyczy skarżona decyzja oraz zaniechaniu dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego (instytutu) na okoliczność stanu pojazdów, których dotyczy skarżona decyzja oraz zaniechaniu przeprowadzenia dowodów z wnioskowanych na poprzednich etapach postępowania przez odwołującego osobowych środków dowodowych, co prowadziło do bezzasadnego uznania, że ciągnik samochodowy siodłowy S. oraz naczepa cysterna K. nadają się na potrzeby wojska, co prowadziło do wydania skarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi Skarżący rozwinął podniesione w niej zarzuty. Podniósł, że z pominiętych przez organy prowadzące postępowanie § 8 ust. 1 oraz

§ 9 ust. 1 rozporządzenia wynika jednoznacznie nie tylko to, że oględziny przedmiotów (które mają zostać przeznaczone na potrzeby obrony) są dopuszczalne, ale również, że przeprowadzenie tych oględzin może doprowadzić do uznania, iż rzecz, której dotyczy postępowanie, jest nieprzydatna na potrzeby świadczeń na rzecz obrony. W następstwie pominięcia powyższego, zdaniem Skarżącego, organy zaniechały przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2002.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji . Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sady administracyjne dokonują kontroli zaskarżonej decyzji oceniając, czy decyzja nie narusza prawa obowiązującego w dacie jej wydania oraz w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony przed organami administracji publicznej .

Materialną podstawę prawną zaskarżonych rozstrzygnięć stanowi ww. ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. W rozdziale 2 tej ustawy uregulowane zostały świadczenia rzeczowe w czasie pokoju. Świadczeniami rzeczowymi w rozumieniu ustawy są świadczenia polegające na oddaniu do używania posiadanych nieruchomości i rzeczy ruchomych na cele przygotowania obrony Państwa .

Zgodnie z art. 208 ust.1 tej ustawy, na urzędy i instytucje państwowe oraz przedsiębiorców i inne jednostki organizacyjne, a także osoby fizyczne może być nałożony obowiązek świadczeń rzeczowych .Z kolei w art.208 ust.4 tej ustawy zawiera wyłączenia przedmiotowe świadczeń rzeczowych, wśród których nie zostały wymienione środki transportowe , w tym pojazdy samochodowe. W niniejszej sprawie skarżący nie kwestionuje uprawnień organów do nakładania obowiązku świadczeń rzeczowych.

W sprawie Skarżący zarzuca w istocie brak weryfikacji wniosku Wojskowego Komendanta Uzupełnień w Ł. w zakresie jego zasadności i celowości przez orzekające w sprawie organy.

Wykonywanie świadczeń rzeczowych odbywa się na rzecz Sił Zbrojnych , jednostek stanowiących bazy formowania specjalnie tworzonych jednostek zmilitaryzowanych, jednostek organizacyjnych obrony cywilnej oraz jednostek organizacyjnych wykonujących zadania na potrzeby obrony państwa albo zwalczania klęsk żywiołowych i likwidacji ich skutków. Wymienione podmioty uprawnione są do wyrażania swoich potrzeb w sposób zabezpieczający realizację celów nałożonych na nie przepisami ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Wnioskodawca jako podmiot obciążony koniecznością odpowiedniego zabezpieczenia i przygotowania na cele obrony Państwa jest najlepiej zorientowany, co jest istotne i w jakim zakresie do realizacji swoich obowiązków. Organ, do którego wpływa taki wniosek nie jest uprawniony do weryfikacji pod kątem jego celowości i zasadności.

W rozpatrywanej sprawie organy były związane wnioskiem Wojskowego Komendanta Uzupełnień w Ł., bowiem to wojskowy komendant uzupełnień wskazuje konkretne obiekty i sprzęt potrzebne na cele obronności. Zatem ocena celowości wniosku wojskowego komendanta uzupełnień jest oceną polegającą na sprawdzeniu czy dany sprzęt jest we władaniu danego podmiotu i czy wniosek spełnia prawem wymagane wymogi. Ocena przez organy przydatności ciągnika i naczepy na rzecz obrony ma zatem charakter ograniczony , gdyż to wnioskodawca wskazuje sprzęt i jego właściciela. Materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy potwierdza stanowisko organów, że Skarżący posiada wymieniony sprzęt, we wniosku wskazano jego numery rejestracyjne.

Nałożenie przez organ administracyjny obowiązku na adresata decyzji zawsze stanowi potencjalną uciążliwość i dolegliwość. O uprawnieniach i obowiązkach strony w postępowaniu o przeznaczeniu rzeczy ruchomej na cele świadczeń rzeczowych , w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny organ rozstrzyga w formie decyzji , której wzór określa załącznik nr 2 do ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 03 sierpnia 2004r. Zgodnie z tym wzorem w decyzji należy określić nazwę i rodzaj przedmiotu świadczenia oraz liczbę sztuk . Ustawodawca nie wymaga , aby organ opisał przedmiot świadczenia poprzez wskazanie jego cech identyfikacyjnych np. w przypadku samochodów poprzez podanie numeru podwozia, czy numeru rejestracyjnego. Poprawność tego stanowiska potwierdza informacja dla świadczeniodawcy zawarta w ww. załączniku nr 2 w pkt.6 , która stanowi, że do udostępnienia - dostarczenia - oddania do użytkowania należy przedstawić przedmiot świadczeń o najlepszym stanie technicznym , a w odniesieniu do środków transportowych ( maszyn ) zapewnić pełne wyposażenie ( ukompletowanie fabryczne ) oraz pełny zbiornik (zbiorniki) paliwa.

Odnosząc się do zarzutów skargi należało uznać je za nieuzasadnione. Nie zaistniała w sprawie potrzeba przeprowadzenia oględzin wnioskowanych przedmiotów. Jak wynika bowiem z akt sprawy i ciągnik, i naczepa były sprawne technicznie według polskich norm. Na datę orzekania oba pojazdy miały ważne badania techniczne. Powołany § 8 ust. 1 rozporządzenia stanowi, że w toku postępowania administracyjnego wójt lub burmistrz (prezydent miasta) może dokonywać oględzin nieruchomości i rzeczy ruchomych, które, stosownie do zgłoszonych wniosków i własnych potrzeb, mogą być przedmiotem świadczeń. W oględzinach mogą uczestniczyć upoważnieni przez wójta lub burmistrza (prezydenta miasta) przedstawiciele organów wnioskujących o nałożenie świadczeń. Z kolei według § 8 ust. 2. Wójt lub burmistrz (prezydent miasta) oraz organy wnioskujące o nałożenie świadczeń na cele potrzeb etatowych mogą dokonywać oględzin stanu utrzymania nieruchomości lub rzeczy ruchomych, które zostały już przeznaczone na cele świadczeń. Natomiast według ust. 3 powołanego § 8 w oględzinach, o których mowa w ust. 2, mogą brać udział również świadczeniobiorcy. Zgodnie zaś z § 9 ust. 1 rozporządzenia, w przypadku stwierdzenia, w ramach oględzin, o których mowa w § 8 ust. 1, nieprzydatności nieruchomości lub rzeczy ruchomych na potrzeby świadczeń, wójt lub burmistrz (prezydent miasta) odstępuje od nałożenia obowiązku świadczenia i zawiadamia o tym organ wnioskujący o nałożenie świadczeń.

Wykładnia literalna powołanych przepisów wskazuje, że świadczeniobiorca może brać udział w oględzinach rzeczy ruchomych, które zostały już przeznaczone na cele świadczeń. Przepis nie wspomina o jakichkolwiek uprawnieniach podmiotu, na który ma być nałożony obowiązek. Powołane przepisy należy rozumieć jako przepisy "operacyjne" - służące organowi oraz podmiotom bezpośrednio zainteresowanym w używaniem danego sprzętu. Natomiast w zakresie dowodów i reguł dowodzenia w sprawie orzeczenia o przeznaczeniu do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony mają zastosowanie mają ogólne przepisy K.p.a., w tym także przepisy o oględzinach.

Powyższe nie zmienia faktu, że w sprawie nie doszło do naruszenia prawa, które miało wpływ na poprawność rozstrzygnięcia, bowiem według konstrukcji powołanych przepisów ustawy, nie zachodziła potrzeba przeprowadzenia oględzin sprzętu ani przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków czy strony, bowiem wszystkie okoliczności istotne w sprawie zostały wyjaśnione. Jest oczywiste, że to przedmiot postępowania determinuje zakres czynności procesowych w sprawie a nie odwrotnie. Art. 210 ust. 1 ustawy stanowi, że wójt lub burmistrz (prezydent miasta) wydaje decyzję administracyjną o przeznaczeniu nieruchomości lub rzeczy ruchomej na cele świadczeń rzeczowych, w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, na wniosek organów i kierowników jednostek organizacyjnych, o których mowa w art. 202 ust. 1. Wykładnia powołanego przepisu w powiązaniu z przytoczonym art. 208 ustawy nie nastręcza wątpliwości, że decyzja organu wydawana na podstawie art. 210 ust. 1 ustawy jest tzw. decyzją prawem związaną. Skoro w sprawie ustalono, że sprzęt Skarżącego jest sprawny technicznie i nie zachodzą wyłączenia, o których mowa w art. 208 ust. 4 ustawy, to decyzja o przeznaczeniu do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony, prawa nie narusza

Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 P.p.s.a.