Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Sobieralski po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 października 2025 r. sygn. akt II SA/Gl 1228/25 o odmowie wstrzymania wykonania decyzji Starosty Częstochowskiego z dnia 15 kwietnia 2025 r. nr ZP.550.16.2025 w sprawie ze skargi D.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 14 lipca 2025 r. nr SKO.4205.47.2025 w przedmiocie odmowy odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w instytucjonalnej pieczy zastępczej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zwany dalej "Sądem I instancji", postanowieniem z dnia 13 października 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 1228/25, po rozpoznaniu wniosku D.S., odmówił wstrzymania wykonania decyzji Starosty Częstochowskiego, zwanego dalej "organem I instancji", z dnia 15 kwietnia 2025 r., nr ZP.550.16.2025, w sprawie ze skargi D.S., zwanego dalej "skarżącym", na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie, zwanego dalej "organem II instancji", z dnia 14 lipca 2025 r., nr SKO.4205.47.2025,

w przedmiocie odmowy odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka

w instytucjonalnej pieczy zastępczej.

W ocenie Sądu I instancji istota i charakter decyzji organu I instancji powodują, że nie jest możliwe dokonanie wstrzymania jej wykonania. Powołując się na treść art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", Sąd I instancji wskazał, że przedmiotem udzielenia ochrony tymczasowej mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania. Co do zasady przymiotu wykonalności nie mają decyzje odmawiające stwierdzenia lub przyznania określonych praw lub obowiązków albo rozstrzygnięcia, które nie wywołują określonych skutków materialnoprawnych, np. dotyczące zawieszenia czy umorzenia postępowania. Tym samym Sąd I instancji uznał, że wniosek skarżącego nie mógł zostać uwzględniony.

Zażalenie na powyższe orzeczenie złożył skarżący, zaskarżając je w całości. Argumentując swoje stanowisko skarżący wskazał, że Sąd I instancji ocenił nieprawidłowo jego sytuację materialną uznając, że nie ma podstaw do wstrzymania wykonania decyzji organu I instancji. Skarżący wskazał, że matka jego małoletniej córki nie łoży żadnych środków finansowych na utrzymanie dziecka w pieczy zastępczej. Skarżący zmuszony jest ponosić całość kosztów utrzymania małoletniej w pieczy zastępczej, które to koszty (stanowiące 50% kosztów utrzymania) nie zostaną mu zwrócone przez matkę dziecka. Wstrzymanie wykonania powyższej decyzji uznał za konieczne, by nie ponosił niepotrzebnych kosztów w powyższym zakresie.

W oparciu o powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Ponadto skarżący złożył wniosek o rozpoznanie zażalenia na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać

w całości lub w części wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeśli w wyniku ich wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania.

Z konstrukcji art. 61 § 3 P.p.s.a. wynika, że na stronie skarżącej spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w powołanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. W tym kontekście podkreślić należy, że wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji może dotyczyć tylko takiego aktu, który nadaje się do wykonania i wymaga wykonania (np. postanowienie NSA z dnia 18 sierpnia 2009 r., II OZ 665/09, LEX nr 552936). Przez pojęcie "wykonanie aktu administracyjnego" należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny stanu rzeczy lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Chodzić może o takie decyzje, które nakładają na stronę pewne obowiązki lub przyznają prawa. Cechy tej nie mają akty odmowne, jak również te z konstytutywnych aktów uprawniających, które nie wymagają żadnych działań ze strony uprawnionych podmiotów dla spowodowania określonego w nim stanu faktycznego lub prawnego (por. J. P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2011, art. 61, LEX).

W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania decyzji Starosty Częstochowskiego z dnia 15 kwietnia 2025 r., na mocy której odmówiono odstąpienia od ustalenia opłaty od skarżącego za pobyt córki K.S. w instytucjonalnej pieczy zastępczej od dnia 1 kwietnia 2025 r. do dnia 31 marca 2027 r. Zaskarżona decyzja, na co zasadnie zwrócił uwagę Sąd I instancji, nie wywołuje skutków, które mogłyby uzasadniać wstrzymanie jej wykonania. Jej przedmiotem nie jest nakazanie zachowania się podmiotu uprawnionego lub zobowiązanego do wykonania, które polegałoby na działaniu, zaniechaniu określonego działania, znoszeniu zachowania innych podmiotów, czy też świadczeniu w rozumieniu prawa cywilnego. Strona nie nabyła także na jej mocy żadnych praw.

Skarżący błędnie identyfikuje, że powyższa decyzja zobowiązuje go do uiszczania opłat za pobyt małoletniej w instytucjonalnej pieczy zastępczej. W tym miejscu należy wskazać, że w dniu 11 marca 2025 r. skarżący został poinformowany o wszczęciu przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Częstochowie postępowania administracyjnego z urzędu w sprawie ustalenia skarżącemu odpłatności od dnia 1 kwietnia 2025 r. za pobyt córki K.S. w Domu Dziecka w [...] w związku ze zbliżającym się upływem terminu obowiązywania decyzji w przedmiotowej sprawie. W dniu 26 marca 2025 r. do PCPR w Częstochowie wpłynął pisemny wniosek skarżącego o odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt córki w instytucjonalnej pieczy zastępczej. Wobec złożenia przez rodzica w toku postępowania w sprawie ustalenia odpłatności wniosku o odstąpienie od ustalenia opłaty, organ przeprowadza odrębne postępowanie w tej kwestii, w pierwszej kolejności oceniając, czy zostały spełnione przesłanki do odstąpienia od ustalenia opłaty (por. wyrok NSA z dnia 28 maja 2025 r., sygn. akt I OSK 1203/24, Lex nr 3881523). Merytoryczne rozstrzygnięcie w tej sprawie skutkujące negatywnym rozpatrzeniem wniosku otwiera drogę do wszczęcia postępowania dotyczącego ustalenia opłaty za pobyt dziecka w instytucjonalnej pieczy zastępczej. W konsekwencji dopiero rozstrzygnięcie postępowania w powyższym przedmiocie będzie skutkowało nałożeniem na skarżącego stosownej opłaty z tego tytułu. To decyzja wydana w tym postępowaniu będzie nakładać na skarżącego określony obowiązek i to z tą decyzją można ewentualnie łączyć negatywne skutki, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Nie ma natomiast możliwości wstrzymania wykonania decyzji organu I instancji orzekającego o odmowie odstąpienia od ustalenia omawianej opłaty, albowiem rozstrzygnięcie to nie ma cech wykonalności, a tym samym nie skutkuje niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w rozumieniu art. 61 § 3 P.p.s.a.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.

Odnosząc się do wniosku o rozpoznanie zażalenia na rozprawie należy wskazać, że stosownie do art. 197 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje zażalenie na posiedzeniu niejawnym.