Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu oddala skargę

Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2014r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez P. w [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...], obręb [...][...], obejmującego oznaczoną [...], działkę nr [...] o pow. [...] ha, dla której księgę wieczystą nr [...] prowadzi Sąd Rejonowy w [...][...] Wydział Ksiąg Wieczystych oraz prawa własności urządzeń znajdujących się na opisanym gruncie, obejmujących fragment linii kolejowej Nr [...] relacji [...] wraz z pozostałą infrastrukturą towarzyszącą

W uzasadnieniu organ wskazał, że po wydaniu przez Wojewodę [...] ww. decyzji odwołanie do Ministra Infrastruktury i Rozwoju złożyły P. S.A.

Rozpoznając odwołanie Minister Infrastruktury i Rozwoju przytoczył treść art. 34 ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", zgodnie z którym grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. z dniem 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP. Natomiast budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością PKP. Nabycie ww. praw nie może naruszać praw osób trzecich.

Ze znajdującego się w aktach niniejszej sprawy zaświadczenia Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2010 r., wynika, że właścicielem działki nr [...] jest Skarb Państwa na podstawie art. 2 ust 1 pkt 2 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. z 1946 r., Nr 13, poz. 87).

Z treści oświadczenia Zastępca Dyrektora ds. Technicznych oraz Zastępcy Dyrektora ds. Eksploatacyjnych z dnia [...] lutego 2007 r., a także oświadczenia Zastępcy Dyrektora ds. Handlowo - Eksploatacyjnych oraz Zastępcy Dyrektora ds. Technicznych z dnia [...] listopada 2012 r., wynika, że na przedmiotowym gruncie znajduje się infrastruktura kolejowa w postaci elementów linii kolejowej Nr [...] relacji [...]. Potwierdza to wypis z ewidencji środków trwałych grupy II według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. załączony do pisma P. S.A. Oddziału Gospodarowania Nieruchomościami w [...] z dnia [...] lutego 2007 r., z którego wynika, że na działce nr [...] znajdują się tory główne zasadnicze wybudowane w 1900 r. oraz sieć trakcyjna wybudowana w 1974 r. Wobec powyższego spełnione byłyby przesłanki uwłaszczenia zawarte w art. 34 ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" gdyby przedmiotowe uwłaszczenie nie naruszało praw osób trzecich.

Organ odwoławczy zwrócił jednak uwagę, że z treści pisma Prezydenta [...] z dnia 5 marca 2012 r. wynika jednak, że urządzenia infrastruktury kolejowej znajdują się ponad działką nr [...] i stanowią wiadukt kolejowy, który zarówno według stanu na dzień 5 grudnia 1990r., 27 października 2000 r., jak i obecnie przebiegał ponad pasem drogowym drogi krajowej - ulicy [...], przy czym z oświadczenia Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2012 r., wynika, że przebieg pasa drogowego w granicach przedmiotowej działki od dnia 5 grudnia 1990 r. do dnia jego wydania nie uległ zmianie.

Zgodnie natomiast z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów (Dz. U. z 1998 r., Nr 103, poz. 652) [...] jest miastem na prawach powiatu. Natomiast z art. 19 ust 5 ustawy o drogach publicznych, w brzmieniu obowiązującym na dzień 27 października 2000 r., wynika, iż w granicach miast na prawach powiatu zarządcą wszystkich dróg publicznych, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, jest zarząd miasta (obecnie prezydent miasta). Skoro treść art. 28 ustawy o drogach publicznych zawiera zamknięty katalog obowiązków zarządczych zarządu kolei, to zdaniem organu, przepis ten nie wyłącza zarządu drogowego w odniesieniu do gruntów zajętych pod drogi publiczne. Reasumując swoje stanowisko organ odwoławczy wskazał, że skoro działka nr [...] w dniu [...] grudnia 1990 r. i w dniu [...] października 2000 r. zajęta była pod drogę publiczną, która została zaliczona na podstawie ustawy o drogach publicznych do jednej z kategorii tych dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych ([art. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 14, poz. 60 ze zra.)], a nad nią znajdował się wiadukt po którym biegła linia kolejowa, to przedmiotowy grunt nie mógł pozostawać w wyłącznym posiadaniu P., co tym samym stoi na przeszkodzie uwłaszczenia tą działką ww. podmiotu.

Skoro zatem na gruncie przedmiotowej sprawy nie zostały spełnione łącznie wszystkie przesłanki wynikające z art. 34 ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", Minister Infrastruktury i Rozwoju wskazał, że obowiązany był utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2014 r., nr [...].

Skargę na powyższą decyzję złożyły P. S. A. w [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1) i 2) ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego - dalej jako "k.p.a." poprzez utrzymanie w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2014 r., nr [...] pomimo tego, iż ww. decyzja powinna zostać uchylona;

2) Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 7 k.p.a oraz 8 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zastosowanie normy prawa materialnego do nienależycie ustalonego stanu faktycznego oraz brak wyjaśnienia, z jakiego powodu organ odmówił mocy dowodowej dokumentom, znajdującym się w aktach spraw;

3) Naruszenia prawa materialnego, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 21 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy działka nr [...] znajduje się poza pasem drogowym;

4) Naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 80 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z dnia 28 lutego 1991 r., Nr 30, poz. 127 ze zm.) - dalej jako "Ustawa o Gospodarce Gruntami", poprzez nieuwzględnienie, iż grunty, które w dniu wejścia w życie Ustawy o Gospodarce Gruntami znajdowały się w posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego P. przeszły z mocy prawa w zarząd tego przedsiębiorstwa;

5) Naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe'" (Dz.U. nr 26, poz.138, ze zm.) - dalej jako "Ustawa o PP PKP" w zw. z art. 42 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (j.t. z dnia 18 czerwca 2002 r., Dz.U. Nr 112, poz. 981, ze zm.) - dalej jako "Ustawa o Przedsiębiorstwach Państwowych" poprzez nieuwzględnienie, że przepisy prawa przewidywały wyposażanie przedsiębiorstwa państwowego przez organ założycielski w środki niezbędne do prowadzenia działalności określonej w akcie prawnym o jego utworzeniu, a przedsiębiorstwo, gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem, zapewniało jego ochronę oraz, że z przepisów prawa wynika, iż przedsiębiorstwo państwowe P. gospodarowało wydzielonym mu mieniem Skarbu Państwa, jak również, że mienie P. stanowi wydzieloną część mienia ogólnonarodowego, w skład którego wchodzą środki będące w dyspozycji PKP w dniu wejścia w życie Ustawy o PP PKP oraz środki nabyte przez przedsiębiorstwo państwowe PKP w toku jego dalszej działalności;

6) Naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 34 oraz 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji PKP (Dz.U. nr 84, poz. 948, ze zm) - dalej jako "Ustawa o PKP", poprzez nieuwzględnienie, że grunty będące własnością Skarbu Państwa znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie tej ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP. Z tych wszystkich względów wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

W ocenie sądu skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw.

P. S.A. w [...] zwróciły się do Wojewody [...] z wnioskiem o uwłaszczenie, w trybie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm.) – dalej: ustawa o komercjalizacji PKP – nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] o pow. [...] ha , dla której księgę wieczystą nr [...] prowadzi Sąd Rejonowy w [...] wraz z prawem własności urządzeń znajdujących się na gruncie. Minister Infrastruktury, utrzymując w mocy odmowną decyzję Wojewody [...] jako przesłankę odmowy uwłaszczenia wskazał, iż w dniu 5 grudnia 1990 r. nieruchomość nie była w wyłącznym posiadaniu P. Zdaniem Ministra skoro działka nr [...] w dniu [...] grudnia 1990 roku i w dniu [...] października 2000 r zajęta była pod drogę publiczną, nad nią znajdował się wiadukt kolejowy, to przedmiotowy grunt nie mógł być w wyłącznym posiadaniu P., co stoi na przeszkodzie uwłaszczeniu tą działką ww. podmiotu. W trybie art. 34 ww. ustawy z dnia 8 września 2000 r. - uwłaszczeniu podlegają grunty Skarbu Państwa pozostające w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP. Gdy więc przedmiotowa działka ww. działki wchodziła w skład drogi publicznej , to prawa osób trzecich stoją na przeszkodzie uwłaszczenia P., niezależnie od tego, że działki te, stanowiąc drogi publiczne, nie były w wyłącznym posiadaniu P.

Materialnoprawną podstawą tej decyzji stanowi art. 34 i 35 ust. 1 i 2 ww. ustawy z dnia 8 września 2000 r. oraz § 2 wydanego na jej podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz. U. Nr 4, poz.29), które określa sposób potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe PKP gruntów będących własnością Skarbu Państwa, objętych uwłaszczeniem na podstawie art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach. Zgodnie z tymi przepisami grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu Polskich Kolei Państwowych, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu im tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymują się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (czyli z dniem 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP. Nabycie prawa, o którym mowa, następuje bez obowiązku wniesienia pierwszej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego. Budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na gruntach, o których mowa w ust. 1 artykułu 34 ustawy, stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością PKP. Nabycie praw, o których mowa, nie może naruszać praw osób trzecich.

W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że działka nr [...] na dzień [...] grudnia 1990 r. jak i na dzień [...] października 2000 r. wchodziła w skład drogi krajowej relacji [...]"- ul. [...] w [...] i znajdowała się w zarządzie Prezydenta Miasta [...] ( miasta na prawach powiatu). Art. 28 ustawy o drogach publicznych ( Dz. U. Nr 14 poz. 60 ze zm.) określa, że budowa, modernizacja, utrzymanie i ochrona skrzyżowań dróg z liniami kolejowymi w poziomie szyn, wraz z zaporami, urządzeniami sygnalizacyjnymi, znakami kolejowymi, jak również nawierzchnią drogową w obszarze skrajni kolejowej, należy do zarządu kolei, jak też:

1) konserwacja znajdującej się nad skrajnią kolejową dolnej części konstrukcji wiaduktów drogowych, łącznie z urządzeniami zabezpieczającymi,

2) budowa i utrzymanie urządzeń odwadniających wiadukty kolejowe nad drogami, łącznie z urządzeniami odprowadzającymi wodę poza koronę drogi, budowa skrzyżowań dróg z torami kolejowymi w różnych poziomach w razie budowy nowej lub zmiany trasy istniejącej linii kolejowej, zwiększenia ilości torów, elektryfikacji linii, zwiększenia szybkości lub częstotliwości ruchu pociągów.

Należy a contrario przyjąć, iż skrzyżowanie w innym poziomie, niż wskazany poziom szyn stosownie do ogólnej zasady przyjętej w art. 25 ustawy o drogach publicznych budowa, modernizacja, utrzymanie i ochrona skrzyżowań dróg różnej kategorii, wraz z nawierzchnią drogową i obiektami mostowymi w pasie drogowym oraz urządzeniami bezpieczeństwa i organizacji ruchu, związanymi z funkcjonowaniem tego skrzyżowania, należy do zarządu właściwego dla drogi wyższej kategorii co stosuje się odpowiednio do skrzyżowań z drogami wewnętrznymi. Prawidłowo zatem organ odwoławczy przyjął za organem wojewódzkim, że przedmiotowa działka nie była w wyłącznym posiadaniu PKP.

A skoro tak, to brak było, zdaniem Sądu, podstaw do uwłaszczenia Przedsiębiorstwa Państwowego "[...]" w [...] działką nr [...] o powierzchni [...] ha, ponieważ ta działka na dzień 5 grudnia 1990 r. i nadal stanowi drogę publiczną - ulicę Chorzowską leżąca w ciągu drogi krajowej. Takie stanowisko znajduje, zdaniem Sądu, oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym sprawy świadczącym bezspornie, że przedmiotowa działka zajęta była od kilkudziesięciu lat pod drogę publiczną.

Z uwagi na powyższe Sąd w pełni podzielił stanowisko organu, że nieruchomość stanowiąca działkę nr [...] faktycznie nie znajdowała się we władaniu P. na dzień [...] grudnia 2005 r., gdyż stanowiła część drogi krajowej relacji [...].

Zupełnie niezrozumiałe są dla sądu zarzuty skargi, które skupiają się na istnieniu po stronie P. zarządu do przedmiotowej nieruchomości. Kwestia zarządu w sprawie uwłaszczenia w trybie art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego nie ma znaczenia, gdyż w tym postępowaniu najistotniejsza jest kwestia posiadania gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa przez P. w określonej dacie.

Mając to wszystko na uwadze sąd uznał, że rozstrzygnięcia organów obydwu instancji nie naruszają prawa i w oparciu o art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.