Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2013 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej oddala skargę.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1996 r., nr [...], zmienionej decyzją z dnia [...] października 1997 r., nr [...] dotyczącej uwłaszczenia Państwowych Zakładów T. "[...]" w [...] – w części odnoszącej się do działek nr [...], nr [...], nr [...], położonych w [...] przy ul. [...], uprzednio stanowiących część nieruchomości uregulowanej w hip. pn. "[...]" – plac nr [...].

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podał, że Wojewoda [...], działając na podstawie art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą zmieniającą uggwn", decyzją z dnia [...] grudnia 1996 r., nr [...], zmienioną w trybie art. 155 kpa, decyzją z dnia [...] października 1997 r., nr [...], stwierdził nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Państwowe Zakłady T. "[...]" w [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...] przy ul. [...], oznaczonego na mapie sytuacyjnej do celów prawnych z dnia [...] sierpnia 1988 r., nr [...] jako działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2 oraz nieodpłatne nabycie własności budynków i urządzeń znajdujących się na tym gruncie.

M. W., następca prawny L. P., byłej współwłaścicielki nieruchomości hip. "[...]" - plac nr [...], wnioskiem z dnia 6 grudnia 1999 r., uzupełnionym w oświadczeniu z dnia 3 sierpnia 2001 r., wniósł o stwierdzenie nieważności ww. decyzji uwłaszczeniowej, w zakresie dotyczącym działek nr [...], nr [...] i nr [...], uprzednio stanowiących część nieruchomości uregulowanej w hip. "[...]" - plac nr [...].

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r., nr [...], sprostowaną postanowieniem z dnia [...] grudnia 2001 r. i utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] lutego 2002 r., nr [...], stwierdził nieważność ww. decyzji uwłaszczeniowej z dnia [...] grudnia 1996 r., zmienionej decyzją z dnia [...] października 1997 r., w zakresie dotyczącym działek nr [...], nr [...] i nr [...].

A. S.A. w [...] zaskarżyła ww. decyzję organu naczelnego do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Rozpatrujący sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 sierpnia 2004 r., sygn. akt OSK 392/04, prawomocnym wyrokiem z dnia 26 stycznia 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 1472/04, uchylił ww. decyzje Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lutego 2002 r. i z dnia [...] grudnia 2001 r.

Następnie Minister Infrastruktury decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2008 r., sprostowaną postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r., stwierdził nieważność ww. decyzji nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1996 r., zmienionej decyzją nr [...] z dnia [...] października 1997 r. - w części dotyczącej działek nr [...], nr [...] i nr [...], uprzednio stanowiących część nieruchomości nr hip. "[...]" - plac nr [...]. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] marca 2008 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 czerwca 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1093/08 uchylił decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2008 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] marca 2008 r.

Badając ponownie sprawę Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...], odmówił stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1996 r., zmienionej decyzją nr [...] z dnia [...] października 1997 r., dotyczącej uwłaszczenia Państwowych Zakładów T. "[...]" w [...] - w części odnoszącej się do działek nr [...], nr [...], nr [...], uprzednio stanowiących część nieruchomości uregulowanej w hip. pn. "[...]" - plac nr [...].

Pismem z dnia 10 sierpnia 2010 r. M. W. wystąpił o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2010 r.

Organ odwoławczy stwierdził, że nieruchomość uregulowana w dawnej hipotece "[...]"- plac nr [...], oznaczona na mapie zaewidencjonowanej w składnicy geodezyjnej za nr [...] w dniu [...] września 1979 r., literami a, b, c, d, a, będąca własnością L. P. i K. K., została wywłaszczona decyzją Naczelnika Dzielnicy [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 1979 r. Z mapy sytuacyjnej do celów prawnych z dnia [...] sierpnia 1988 r. przyjętej do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego za nr [...] wynika, że działki nr [...], nr [...] i nr [...], ujęte w decyzji uwłaszczeniowej Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1996 r., nr [...], zmienionej decyzją z dnia [...] października 1997 r., nr [...], odpowiadają części dawnej nieruchomości ozn. hip. "[...]"- plac nr [...]. Zatem w dniu 5 grudnia, 1990 r., jak i w dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej, działki nr [...], nr [...] i nr [...], stanowiły własność Skarbu Państwa. Przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie Państwowych Zakładów T. "[...]" w [...]. Wynika to z decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] stycznia 1989 r., nr [...], ustalającej cenę gruntu państwowego położonego w [...] przy ul. [...] o pow. [...] m2, pozostającego w zarządzie Państwowych Zakładów T. "[...]" i ustalającej opłaty roczne z tytułu zarządu ww. gruntem oraz decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] stycznia 1989 r., nr [...] oddającej w zarząd Państwowych Zakładów T. "[...]" grunt położony w [...] o pow. [...] m2 (parking przy ul. [...]) i ustalającej cenę oraz opłaty roczne z tytułu zarządu ww. nieruchomością.

Organ naczelny badając kwestię naruszenia praw osób trzecich wskazał, że związany był wytycznymi zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1039/08. W wyroku tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że ocena prawna niniejszej sprawy została już dokonana w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 sierpnia 2004 r., sygn. akt OSK 392/04, oraz w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 stycznia 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 1472/04. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 sierpnia 2004 r. dokonał wykładni przepisów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. W szczególności wyjaśnił, że przepis art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej uggwn zawierał zapis, z którego wynikało, że uwłaszczenie nie narusza praw osób trzecich. Do tych praw należy zaliczyć roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przewidziane w art. 69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości – zwanej dalej "uggwn", z tym zastrzeżeniem, że istniało ono w dniu, w którym doszło do uwłaszczenia, to jest w dniu 5 grudnia 1990 r. Jeżeli przedmiotem uwłaszczenia miałaby być nieruchomość uprzednio wywłaszczona, to jeśli w dniu 5 grudnia 1990 r. była ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a uprawniony do żądania jej zwrotu wystąpił z wnioskiem o zwrot tej nieruchomości z tego tytułu, to uwłaszczenie nie może zostać potwierdzone decyzją właściwego organu, do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 stycznia 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 1472/04 stwierdził, że organ naczelny przedwcześnie stwierdził, iż organ uwłaszczeniowy wydał decyzję z rażącym naruszeniem prawa przez nie zawieszenie postępowania uwłaszczeniowego, do czasu rozstrzygnięcia sprawy zwrotu nieruchomości, gdyż nie zbadał, czy właścicielka nieruchomości L. P. wystąpiła z roszczeniem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przed dniem 5 grudnia 1990 r., czy też nie.

Minister Infrastruktury, mając na uwadze wytyczne zawarte w ww. wyrokach zobowiązany był zatem stwierdzić, czy właścicielka przed dniem 5 grudnia 1990r. wystąpiła o zwrot nieruchomości. Organ odwoławczy wskazał, że Minister Infrastruktury pismem z dnia [...] listopada 2009 r. wystąpił do M. W. o wyjaśnienie, czy L. P. będąca jedną ze współwłaścicielek wywłaszczonej nieruchomości złożyła wniosek o jej zwrot przed dniem 5 grudnia 1990 r. M. W. nie odpowiedział jednak na powyższe pismo. W wyniku analizy akt ustalono, że L. P. pismem z dnia 5 kwietnia 1993 r., zatytułowanym "wniosek o zwrot gruntu" wystąpiła o zwrot nieruchomości wywłaszczonej decyzją Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] grudnia 1979 r.

Organ odwoławczy stwierdził, że wniosek o zwrot przedmiotowej nieruchomości został złożony po dniu 5 grudnia 1990 r., a więc przy uwłaszczeniu prawa osób trzecich nie zostały naruszone. Decyzja uwłaszczeniowa nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, nie stwierdzono również, aby mogły zaistnieć inne przesłanki, o których mowa w art. 156 § 1 Kpa, dotyczące sprawy stwierdzenia nieważności decyzji.

Organ wskazał ponadto, że M. W. pismem z dnia 10 sierpnia 2010 r., doprecyzowanym oświadczeniem złożonym w dniu 22 września 2010 r. wniósł również o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] stycznia 1989 r., nr [...] ustalającej cenę gruntu państwowego położonego w [...] przy ul. [...] o pow. [...] m2, pozostającego w zarządzie Państwowych Zakładów T. "[...]" i ustalającej opłaty roczne z tytułu zarządu ww. gruntem oraz decyzji Kierownika Wydziału Geodezji Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] stycznia 1989 r., nr [...] oddającej w zarząd Państwowych Zakładów T. "[...]" grunt położony w [...] o pow. [...] m2 (parking przy ul. [...]) i ustalającej cenę oraz opłaty roczne z tytułu zarządu ww. nieruchomością.

Postanowieniem z dnia [...] października 2010 r. Minister Infrastruktury zawiadomił M. W., że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] stycznia 1989 r. nr [...] i decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] stycznia 1989 r., nr [...] należy wnieść odrębnie do Wojewody [...].

Organ odnosząc się do zarzutów M. W. dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej Minister stwierdził, że ocena legalności ww. decyzji należy do kompetencji Wojewody [...], nie zaś Ministra Infrastruktury. Decyzja dotycząca wywłaszczenia pozostaje nadal w obrocie prawnym.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył M. W., wnosząc o: 1) przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu poprzez wgląd w akta sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej o sygn. akt [...] i dołączonych do nich akt Urzędu Rejonowego o sygn. akt [...], gdyż dopiero dokumenty zgromadzone w powyższych aktach pozwolą skonstruować prawidłowy stan faktyczny oraz prawny sprawy i rzucają one nowe światło dowodowe na decyzje powzięte przez Wojewodę [...] w postępowaniu wywłaszczeniowym; 2) uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury w całości i przekazanie sprawy Ministrowi Infrastruktury; 3) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego.

Skarżący zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2011 r. zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niewykonanie przez organ centralny, określonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1093/08 wytycznych, tj.: a) naruszenie art.156 § 1 pkt 2 Kpa w zw. z art. 145 oraz art. 97 § 2 Kpa oraz art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej uggwn poprzez przyjęcie, że nie zawieszenie postępowania przez Wojewodę [...] w sprawie wydanych decyzji uwłaszczeniowych nie stanowiło rażącego naruszenia prawa, skutkującego nieważnością tychże decyzji; b) naruszenie art. 7, art. 8 i art. 9 Kpa., art. 75 § 1 i § 2 Kpa oraz art. 77 Kpa, następnie art. 45 ust. 1 pkt 1 i art. 52 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym poprzez nie przeprowadzenie przez Ministra Infrastruktury dowodu z akt sprawy [...], zawisłej przed [...] Urzędem Wojewódzkim, co do faktu złożenia przez stronę uprawnionego M. W. wniosku z dnia 6 kwietnia 1993 r. o unieważnienie wywłaszczeniowej decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] grudnia 1979 r., nr [...] orzekającej o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości oraz nie wyjaśnienie, czy sporna nieruchomość była zbędna na cel wywłaszczenia.

Skarżący w uzasadnieniu skargi wskazał, że Minister Infrastruktury nie uwzględnił stanowiska orzekających w sprawie Sądów, co do ewentualnej podstawy stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej. Naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa oraz art. 75 § 1 i § 2, art. 77, art. 97 § 2 Kpa oraz art. 2 ustawy zmieniającej uggwn mogło mieć oraz ma istotny wpływ na wynik sprawy. Minister Infrastruktury rozstrzygając ponownie sprawę nie uwzględnił oceny prawnej zawartej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 sierpnia 2004 r., sygn. akt OSK 392/04 oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 stycznia 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 1472/04 oraz przyczyny nie złożenia wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości do dnia 5 grudnia 1990 r.

Ponadto organ rozpoznający sprawę związany był wytycznymi zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1039/08 w kwestii zbadania oraz ustalenia naruszenia praw osób trzecich, ponieważ zobowiązany był stwierdzić, czy nieruchomość uprzednio wywłaszczona w dniu 5 grudnia 1990 r. była zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, czy też nie, natomiast uprawniony do żądania jej zwrotu wystąpił z wnioskiem o zwrot tej nieruchomości z tego tytułu. Tym samym uwłaszczenie to nie może zostać potwierdzone decyzją właściwego organu do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Minister Infrastruktury błędnie ustalił, że L. P. tylko pismem z dnia 5 kwietnia 1993 r. zatytułowanym "wniosek o zwrot gruntu" wystąpiła o zwrot nieruchomości wywłaszczonej decyzją Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] grudnia 1979 r. Organ pominął zasadniczy fakt, tj. wniesione przez uprawnionego żądanie z dnia 6 kwietnia 1993 r. w sprawie o unieważnienie wywłaszczeniowej decyzji z dnia [...] grudnia 1993 r. Dowodzi to, że w sprawie tej istnieją inne przesłanki, o których jest mowa w treści art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, dotyczące sprawy o stwierdzenie nieważności uwłaszczeniowej decyzji z dnia [...] października 1997 r., nr [...].

W ocenie skarżącego decyzja z dnia [...] grudnia 1996 r., nr [...], oraz uwłaszczeniowa decyzja z dnia [...] października 1997 r., nr [...] wydane zostały w warunkach określonych art. 145 § 1 pkt 3 Kpa., a więc z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa i akty te, z mocy prawa, są nieważne.

Skarżący wskazał, że o będącej w obiegu prawnym wywłaszczeniowej decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] grudnia 1979 r. dowiedział się w dniu 18 lutego 1993 r. oraz że powyższa decyzja wydana została przez organ dzielnicowy bez wiedzy oraz bez udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym byłych właścicieli, tym samym organ Dzielnicy [...] dopuścił się rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, przy czym decyzję tę wydano w warunkach określonych art. 145 § 1 pkt 4 Kpa, co skutkowało fizyczną niemożliwością zaskarżenia przedmiotowej decyzji przez uprawnionego w ustalonym prawem terminie, tj. do dnia 5 grudnia 1990 r. Natomiast o będącej w obiegu prawnym decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] stycznia 1989 r., nr [...] oraz decyzji z dnia [...] stycznia 1989 r., nr [...], którymi to decyzjami organ dzielnicowy samowolnie ustalił cenę gruntu oraz oddał w zarząd przedmiotową nieruchomość pn. hip. "[...] dz. [...] o pow. [...], położoną w [...] przy ul. [...] na rzecz Państwowych Zakładów T. "[...]" w [...], skarżący dowiedział się w dniu 14 marca 2000 r. Tym samym organ Dzielnicy [...] dopuścił się rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa w warunkach określonych art. 145 § 1 pkt 4 Kpa., co skutkowało fizyczną niemożliwością zaskarżenia powyższych decyzji z dnia [...] stycznia 1989 r. przez uprawnionego w ustalonym prawem terminie, tj. do dnia 5 grudnia 1990 r.

Skarżący wskazał też, że do dnia dzisiejszego nie otrzymał na piśmie od [...] Urzędu Wojewódzkiego decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] grudnia 1979 r. orzekającej o wywłaszczeniu na rzecz Państwa nieruchomości pn. hip. "[...]" dz.[...], położonej w [...] przy ul. [...]. Tym samym organ wojewódzki blisko już osiemnaście lat ukrywa, zataja przed uprawnionym dowód rzeczowy w postaci dokumentu mającego istotne znaczenie prawne i dowodowe w przedmiotowej sprawie. Zdaniem skarżącego, może to oznaczać, że decyzja z dnia

[...] grudnia 1979 r. została sfałszowana lub też w ogóle nie istnieje.

Skarżący podniósł, że w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekały kilkakrotnie (wyrok z dnia 7 czerwca 1999 r., sygn. akt IV SA 1008/97; wyrok z dnia 25 listopada 2003 r., sygn. akt I SA 688/02; wyrok z dnia 11 sierpnia 2004 r., sygn. akt OSK 392/04; wyrok z dnia 26 stycznia 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 1472/04; wyrok z dnia 30 czerwca 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 1093/08). Nie oznacza to jednak, że sprawa ta została już ostatecznie rozstrzygnięta, ponieważ Minister Infrastruktury nie potrafił dostatecznie zastosować się do wytycznych zawartych w wyżej wymienionych wyrokach, w kwestii ustalenia zasadniczych faktów mających istotne znaczenie prawne w sprawie unieważnienia uwłaszczeniowej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1997 r. Organ w zaskarżonej decyzji nie ustalił faktów odnoszących się do sposobu oraz podstawy prawnej wydanych aktów prawnych, t.j.: - że decyzja nr [...] z dnia [...] grudnia 1996 r. wydana została przez urzędnika nie mającego zdolności do czynności prawnych w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości; - że decyzja nr [...] z dnia [...] grudnia 1996 r. nie została włączona przez Wojewodę [...] do akt sprawy sądowej o sygn. akt IV SA 1008/97; - że decyzja nr [...] z dnia [...] października 1997 r. wydana została przez urzędnika nie mającego zdolności do czynności prawnych w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, w trakcie wówczas trwającego postępowania sądowego w sprawie o sygn. akt IV SA 1008/97; - że decyzja nr [...] z dnia [...] października 1997 r. nie została włączona przez Wojewodę [...] do akt sprawy sądowej sygn. akt IV SA 1008/97; - że decyzję nr [...] z dnia [...] grudnia 1996 r. oraz decyzję nr [...] z dnia [...] października 1997 r. Wojewoda [...] nie doręczył stronie w określonym prawem terminie, a uczynił to dopiero po wyroku z dnia 7 czerwca 1999 r., sygn. akt IV SA 1008/97.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest uzasadniona.

W niniejszej sprawie istotne znaczenie miało stanowisko zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 sierpnia 2004 r., sygn. akt I OSK 392/04. Wyrokiem tym NSA uchylił wyrok NSA z dnia 25 listopada 2003 r., sygn. akt I SA 688/02, który zaakceptował decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 2001 r. stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody [...] nr [...] i nr [...] o uwłaszczeniu Państwowych Zakładów T. "[...]" nieruchomościami oznaczonymi jako działki nr [...], [...] i [...]. W wyroku tym NSA, na gruncie niniejszej sprawy, dokonał wykładni przepisu stanowiącego podstawę materialnoprawną w sprawie uwłaszczeniowej. Zdaniem NSA, przepis art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej uggwn zawierający zapis "że uwłaszczenie nie narusza praw osób trzecich" należy rozumieć w ten sposób, że roszczenie o zwrot nieruchomości przewidziane w art. 69 uggwn istniało w dniu uwłaszczenia państwowych osób prawnych, tj. w dniu 5 grudnia 1990 r. NSA – powołując się na stanowisko NSA zaprezentowane w wyroku z dnia 7 czerwca 1999 r., sygn. akt IV SA 1008/97, wydanym w sprawie o zwrot przedmiotowych nieruchomości – wskazał, że wniosku o zwrot nieruchomości, z uwagi na jej zbędność na cel wywłaszczenia nie złożyła, ani L. P., ani jej następca prawny M. W. NSA stwierdził, że skoro współwłaściciele nieruchomości, ani ich następcy prawni nie złożyli wniosku o zwrot nieruchomości w trybie art. 69 uggwn, to nie można stawiać organowi uwłaszczeniowemu zarzutu działania w warunkach rażącego naruszenia prawa poprzez nie zawieszenie postępowania uwłaszczeniowego, do czasu rozstrzygnięcia sprawy o zwrot nieruchomości.

Konsekwencją zaprezentowanego wyżej przez NSA stanowiska było to, że WSA w Warszawie w wyroku z dnia 26 stycznia 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 1472/04 uchylił decyzje Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast. WSA w Warszawie stwierdził, że L. P. jako współwłaścicielka 1/3 części gruntu oznaczonego jako "[...]" dz. [...] złożyła wniosek o zwrot gruntu w dniu 5 kwietnia 1993 r. Wobec tego, że w aktach sprawy brak było informacji, czy L. P. wystąpiła z roszczeniem o zwrot gruntu, z uwagi na jego zbędność na cel wywłaszczenia przed dniem 5 grudnia 1990 r., WSA uchylił decyzje Prezesa UMiRM zarzucając mu niewyjaśnienie istotnych dla sprawy okoliczności i przez to naruszenie art. 77 § 1 i art. 107 § 1 i 3 Kpa, jak również przedwczesne stwierdzenie, że decyzja uwłaszczeniowa została wydana z rażącym naruszeniem prawa przez nie zawieszenie postępowania uwłaszczeniowego, do czasu rozstrzygnięcia sprawy o zwrot nieruchomości.

Stanowisko zaprezentowane w wyroku z dnia 26 stycznia 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 1472/04 podtrzymał WSA w Warszawie w wyroku z dnia 30 czerwca 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1093/08, który uchylił decyzje Ministra Infrastruktury, który uznał za nieważną decyzję uwłaszczeniową nr [...], zmienioną decyzją nr [...], z tego powodu, że w dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej były zgłoszone roszczenia osób trzecich, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej uggwn, tj. – wniosek z dnia 6 kwietnia 1993 r. o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej.

Z powyższych wyroków wynika, że sądy administracyjne nie miały wątpliwości, co do tego, że nieruchomości oznaczone jako działki nr [...], [...] i [...], stanowiące część nieruchomości nr hip. "[...]" plac nr [...], położone w [...] przy ul. [...] na skutek wywłaszczenia w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowiły własność Skarbu Państwa oraz że grunt ten pozostawał w zarządzie Państwowych Zakładów T. "[...]". Z zaprezentowanych wyżej orzeczeń sądów administracyjnych wynika, że istotną dla sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej nr [...], zmienionej decyzją nr [...] okolicznością było to, czy L. P. złożyła wniosek o zwrot nieruchomości w trybie uggwn przed dniem 5 grudnia 1990 r. (datą uwłaszczenia przedsiębiorstwa państwowego z mocy prawa prawem użytkowania wieczystego). Tylko bowiem w takiej sytuacji uwłaszczenie nie mogło być potwierdzone decyzją właściwego organu, a organ prowadzący postępowanie uwłaszczeniowe był zobligowany do zawieszenia postępowania uwłaszczeniowego, do czasu rozstrzygnięcia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. W konsekwencji tylko w takiej sytuacji doszłoby w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa do rażącego naruszenia art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej uggwn i art. 97 § 1 pkt 4 Kpa.

Wobec tego w niniejszej sprawie rola Sądu sprowadza się do ustalenia, czy Minister Infrastruktury ponownie rozstrzygając sprawę o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej nr [...], zmienionej decyzją nr [...] zastosował się do oceny prawnej i wytycznych zaprezentowanych w wyroku WSA w Warszawie z dnia 30 czerwca 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1093/08.

Sąd stwierdza, że Minister Infrastruktury przy rozpoznawaniu wniosku M. W. o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej nr [...], zmienionej decyzją nr [...] zastosował się do oceny prawnej zaprezentowanej w powyższym wyroku i wykonał wytyczne WSA w Warszawie.

Poza sporem jest bowiem to, że Minister Infrastruktury w piśmie z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] wezwał M. W. do udzielenia, w terminie 14 dni od dnia otrzymania pisma, informacji dotyczącej tego, czy L. P. jako była współwłaścicielka nieruchomości ozn. hip. "[...]" - plac nr [...] złożyła wniosek o zwrot nieruchomości do dnia 5 grudnia 1990 r., a jeżeli tak to do nadesłania kopii wniosku bądź wskazanie organu do którego wniosek taki został złożony. Z akt sprawy wynika, że pismo to M. W. otrzymał w dniu 19 listopada 2009 r., lecz w zakreślonym terminie skarżący nie udzielił na nie odpowiedzi.

Z akt wynika również, że o udzielenie informacji w powyższym zakresie oraz o nadesłanie akt sprawy o zwrot nieruchomości Minister Infrastruktury zwrócił się również do Urzędu [...] (pismo z dnia [...] stycznia 2010 r., [...]). Prezydent [...] nie potwierdził istnienia akt w sprawie o zwrot nieruchomości wszczętej na wniosek złożony przed dniem 5 grudnia 1990 r., wskazując jedynie, że akta sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] grudnia 1979 r., nr [...] znajdują się w [...] Urzędzie Wojewódzkim (pismo z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...], [...]). Z akt sprawy wynika również, że na skutek pisma Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] [...] Urząd Wojewódzki wypożyczył Ministrowi Infrastruktury akta sprawy o zwrot przedmiotowej nieruchomości (pisma z dnia [...] marca 2010 r. i [...] marca 2010 r.), a organ nadzoru po wykorzystaniu akta te zwrócił (pismo z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...]). Z uwierzytelnionych przez organ kopii tych akt wynika, że prawidłowe jest stanowisko Ministra Infrastruktury, co do tego, iż w niniejszej sprawie L. P. nie złożyła do dnia 5 grudnia 1990 r. wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w trybie art. 74 ust. 1 ówcześnie obowiązującej uggwn, w zakresie dotyczącym gruntu ozn. hip. "[...]" - plac nr [...], w części dotyczącej działek nr [...], [...] i [...]. Ze znajdującego się w aktach sprawy pisma L. P. z dnia 18 lutego 1993 r. wynika, że poprzedniczka prawna skarżącego dopiero w tymże dniu powzięła wiadomość, że nie jest już właścicielem powyższego gruntu i w związku z tym wniosła o doręczenie decyzji wywłaszczeniowej, na mocy której przedmiotową nieruchomość nabyło Państwo. W konsekwencji dopiero w 1993 r. L. P. podjęła działania mające na celu odzyskanie przedmiotowej nieruchomości. W tym celu pismem z dnia 5 kwietnia 1993 r. wystąpiła o zwrot gruntu, natomiast pismem z dnia 6 kwietnia 1993 r. wystąpiła o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej, które to żądanie później wyjaśniał jej pełnomocnik M. w oświadczeniu z dnia 7 października 1993 r. Faktu złożenia przez L. P. wniosku o zwrot nieruchomości do dnia 5 grudnia 1990 r. nie potwierdził też M. W. jako osoba najbardziej zorientowana w niniejszej sprawie, czynnie działająca w sprawie najpierw jako pełnomocnik L. P., a później jako strona postępowania. Skoro zatem sam skarżący nie ujawnił faktu złożenia wniosku o zwrot złożonego przed dniem 5 grudnia 1990 r., a okoliczności sprawy wskazują, że wnioski procesowe poprzedniczka prawna skarżącego składała dopiero w 1993 r., to należało przyjąć, że wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie mógł być złożony przed dniem 5 grudnia 1990 r.

Wobec tego zasadnie Minister Infrastruktury uznał, że przy uwłaszczeniu Państwowych Zakładów T. "[...]" częścią nieruchomości ozn. hip. "[...]" - plac nr [...], w zakresie działek nr [...], [...] i [...] nie doszło do naruszenia praw osób trzecich, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej uggwn, a tym samym decyzja uwłaszczeniowa nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Z akt sprawy nie wynika również, aby wystąpiły inne przesłanki nieważności określone w art. 156 § 1 Kpa, w szczególności to, że decyzja wywłaszczeniowa z dnia [...] grudnia 1979 r., nr [...] nie została wycofana z obrotu prawnego, do dnia zakończenia sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej nr [...], zmienionej decyzją nr [...].

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd zwraca uwagę, że w niniejszej sprawie nie miały znaczenia akta sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej z 1979 r., czy akta sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wytworzone przez Kierownika Urzędu Rejonowego w [...]. Zarówno sprawa o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jak i sprawa o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej były zainicjowane po dniu 5 grudnia 1990 r., a zatem – zgodnie z zaprezentowaną przez NSA wykładnią art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej uggwn i wytycznymi WSA w Warszawie - nie mogły mieć wpływu na ocenę legalności decyzji uwłaszczeniowej nr [...], zmienionej decyzją nr [...]. Dla oceny legalności decyzji uwłaszczeniowej znaczenie miałby tylko wniosek o zwrot nieruchomości złożony do dnia 5 grudnia 1990 r. w trybie art. 74 ust. 1 obowiązującej wówczas uggwn (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74 ze zm.), lecz taki wniosek z powodów wyżej opisanych, przez L. P. nie został złożony. Brak tego rodzaju wniosku potwierdził skarżący w skardze (str. 5 skargi).

Dla oceny legalności kwestionowanej w niniejszej sprawie decyzji uwłaszczeniowej nie miał też wpływu złożony w 1993 r. wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej z 1979 r. WSA w Warszawie w wyroku z dnia 30 czerwca 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1093/08 zanegował pogląd Ministra Infrastruktury, który wiązał naruszenie przez organ uwłaszczeniowy praw osób trzecich z wnioskiem z dnia 6 kwietnia 1993 r. o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej. W wyroku tym Sąd wskazał, że istotne znaczenie dla sprawy ma to, czy do dnia 5 grudnia 1990 r. L. P. złożyła w trybie uggwn wniosek o zwrot nieruchomości jako zbędnej na cel wywłaszczenia. Trzeba mieć na uwadze, że wynik sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej nie mógł być potraktowany jako tzw. zagadnienie wstępne (art. 97 § 1 pkt 4 Kpa) dla rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji w sprawie uwłaszczeniowej. Dla organu uwłaszczeniowego nie istniały przeszkody natury faktycznej lub prawnej, uniemożliwiające rozpatrzenie sprawy, czy też wydanie decyzji uwłaszczeniowej, ponieważ istniał uregulowany stan prawny wynikający z ostatecznej decyzji wywłaszczeniowej (uwierzytelniona przez Ministra kopia tej decyzji w aktach sprawy). Sąd zwraca uwagę, że nie jest tak, iż samo złożenie żądania o stwierdzenie nieważności wcześniejszych decyzji, powoduje pojawienie się w sprawie uwłaszczeniowej tzw. zagadnienia wstępnego. Wniosek o stwierdzenie nieważności nie powoduje, sam w sobie zmian w stanie prawnym, a zatem organ może rozpatrywać sprawę i wydać w niej decyzję. Sąd zwraca uwagę, że w postępowaniu administracyjnym zasadą jest ekonomiczne prowadzenie postępowania i szybkie załatwienie sprawy (art. 12 Kpa), wyjątkiem zaś jest przerwanie toku postępowania administracyjnego. Przepisy o obligatoryjnym zawieszeniu postępowania administracyjnego, w tym przepis art. 97 § 1 pkt 4 Kpa, należy zatem interpretować ściśle. Nie jest bowiem dopuszczalna sytuacja, gdy w toku danego postępowania strona składa do innych organów, czy sądów wnioski mające na celu, ogólnie rzecz biorąc, takie zmiany w stanie faktycznym i prawnym sprawy, aby okazało się, że decyzja kontrolowana w sprawie nadzorczej była wadliwa. Nie można pominąć tego, że ostateczny stan sprawy o uwłaszczenie gruntu bywa ukształtowany wieloma wcześniej wydanymi decyzjami np. decyzją wywłaszczeniową, decyzją o przekazaniu nieruchomości w zarząd, decyzją zatwierdzającą podział nieruchomości, decyzją komunalizacyjną. Przyjęcie poglądu, co do tego, że złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności każdej z wymienionych wyżej decyzji obligowałoby organ w sprawie uwłaszczeniowej do zawieszenia postępowania, spowodowałoby w praktyce paraliż w działalności tego organu. Wobec tego należy przyjąć, że wynik sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej mógłby mieć znaczenie, ale dla uruchomienia nadzwyczajnego trybu postępowania w stosunku do sprawy zakończonej decyzją uwłaszczeniową (trybu stwierdzenia nieważności decyzji lub trybu wznowienia postępowania administracyjnego).

Podnoszona w skardze kwestia zbędności wywłaszczonej nieruchomości w dacie 5 grudnia 1990 r. byłaby aktualna, gdyby w sprawie uwłaszczeniowej był spełniony podstawowy warunek – L. P. złożyłaby organowi administracji do dnia 5 grudnia 1990 r. roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w trybie ówczesnego art. 74 ust. 1 uggwn, co jednak nie miało miejsca.

Zarzut skargi wskazujący na wydanie decyzji uwłaszczeniowej oraz decyzji ją zmieniającej przez pracownika organu podlegającego wyłączeniu od udziału w postępowaniu mógłby być skuteczny, ale w sprawie o wznowienie postępowania uwłaszczeniowego (Dział II Rozdział 12 Kpa). Przesłanki wznowienia postępowania nie są jednocześnie przesłankami stwierdzenia nieważności decyzji. Tryb wznowienia postępowania służy do usuwania z obrotu prawnego decyzji wydanych w wadliwie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym, natomiast tryb stwierdzenia nieważności decyzji służy do usuwania z obrotu prawnego decyzji, w których tkwią wady kwalifikowane. Tryby te są autonomiczne względem siebie, a przesłanki wznowienia i przesłanki nieważności nie krzyżują się.

Za bezzasadny Sąd uznał zarzut skargi wskazujący, że decyzja uwłaszczeniowa nr [...] i decyzja ją zmieniająca nr [...] zostały wydane przez urzędnika mniemającego zdolności do czynności prawnych w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Skarżący pominął to, że niniejsza sprawa administracyjna dotyczyła oceny legalności decyzji wydanych w postępowaniu uwłaszczeniowym, a nie decyzji wydanej w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Wobec tego zarzut braku zdolności do czynności prawnych przez osobę podpisującą decyzję nr [...] i decyzję zmieniającą nr [...] wykracza poza przedmiot niniejszej sprawy.

Dla niniejszej sprawy nie miały znaczenia zarzuty podnoszone pod adresem decyzji wywłaszczeniowej, czy decyzji o oddaniu nieruchomości w zarząd, w szczególności zarzut wydania tych decyzji w warunkach, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 4 Kpa, czy zarzut sfałszowania decyzji wywłaszczeniowej (art. 145 § 1 pkt 1 Kpa). Zarzuty te dotyczą innych spraw administracyjnych i jako takie nie mogły być w niniejszej sprawie skuteczne. Te same uwagi odnoszą się do podnoszonego przez skarżącego zarzutu braku włączenia decyzji uwłaszczeniowej i decyzji ją zmieniającej do akt sprawy sądowej o sygn. IV SA 1008/97.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.