Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Hauser (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej w sprawie ze skargi kasacyjnej L.Z. oraz Z. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 31 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 1046/20 w sprawie ze skargi L.Z. oraz Z. Z. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] października 2020 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej postanawia oddalić skargę kasacyjną

Postanowieniem z dnia 31 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 1046/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (dalej WSA albo sąd I instancji) odrzucił skargę L. Z. oraz Z. Z. (dalej skarżący) na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. (dalej WINB) z dnia [...] października 2020 r., nr [...] zapadłe w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej.

W uzasadnieniu WSA wyjaśnił, że przedmiotem skargi jest postanowienie organu nadzoru budowlanego wydane na podstawie art. 62 ust. 3 w zw. z art. 81 c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm., dalej pr.bud.). Zaskarżonym postanowieniem nałożono na właścicielkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej usytuowanego na terenie działki nr [...] w miejscowości P., gmina W., obowiązek opracowania ekspertyzy potwierdzającej stan techniczny należącego do niej budynku. Nakaz został skierowany do właścicielki nieruchomości, a zatem wywołuje on bezpośrednie skutki prawne wobec adresatki tego nakazu. Niewątpliwie w tej sprawie interesem prawnym legitymuje się właścicielka budynku, do której ten obowiązek został skierowany.

Z akt sprawy wynika, że prawo własności działki nr [...] w miejscowości P. przysługuje A. D.-K., co skutkuje tym, że brak jest podstaw do przyjęcia, aby zaskarżone postanowienie dotyczyło praw lub obowiązków skarżących, będących współwłaścicielami sąsiedniego budynku zlokalizowanego na terenie działki nr [...] w miejscowości P.. W tej sytuacji nie sposób zatem uznać, aby skarżący mieli swój własny, indywidualny i znajdujący potwierdzenie w przepisach prawa interes prawny w zaskarżeniu postanowienia z dnia [...] października 2020 r. Okoliczność bycia współwłaścicielami nieruchomości sąsiedniej nie świadczy o istnieniu po stronie skarżących interesu prawnego, lecz co najwyżej o istnieniu interesu faktycznego, który nie uprawnia do wniesienia skargi, a świadczy jedynie o tym, że są oni zainteresowani wynikiem postępowania. Tymczasem oczywisty brak po stronie skarżących interesu prawnego w tym postępowaniu powoduje niedopuszczalność wniesionej przez nich skargi, co skutkuje jej odrzuceniem.

W skardze kasacyjnej skarżący, reprezentowani przez radcę prawnego, zaskarżyli postanowienie z dnia [...] marca 2021 r. w całości wskazując na art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.) oraz zarzucając:

1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 50 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a., przez błędne przyjęcie, że wniesienie skargi nie jest dopuszczalne z uwagi na brak legitymacji skargowej, co doprowadziło do odrzucenia skargi, gdy tymczasem indywidualna ocena stanu faktycznego sprawy uzasadniała twierdzenie, że skarżący mają interes prawny w zaskarżeniu postanowienia z uwagi na fakt, że jego treść dotyczy bezpośrednio praw skarżących, jako właścicieli nieruchomości sąsiedniej powiązanej konstrukcyjnie z nieruchomością, której postanowienie dotyczyło,

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 62 ust. 3 w zw. z art. 81c ust. 2 pr.bud. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i nakazanie sporządzenia ekspertyzy technicznej budynku jedynie dla nieruchomości nr [...], podczas gdy nieruchomości usytuowane odpowiednio pod nr [...] i [...] są powiązane konstrukcyjnie i oddziałują na siebie, a co za tym idzie ekspertyza techniczna powinna dotyczyć budynku jako całości, a w związku z tym skarżący mają interes prawny w niniejszej sprawie.

Skarżący wnieśli o uchylenie postanowienia z dnia [...] marca 2021 r. w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych przy jednoczesnym wskazaniu, że koszty zastępstwa nie zostały uiszczone w całości, ani w części.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Orzekając w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny ograniczony był do rozpoznania dwóch zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej, w tym zarówno naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i regulacji procesowej. Oba zarzuty nie okazały się jednak usprawiedliwione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny trafnie zauważył, że warunkiem merytorycznego rozpoznania skargi jest uprzednie ustalenie występowania u podmiotu skarżącego interesu prawnego w poddaniu danego aktu albo czynności z zakresu administracji publicznej sądowej kontroli. Sąd ten celnie wskazał, że postanowienie z dnia [...] października 2020 r. nie zostało skierowane do skarżących kasacyjnie i nie dotyczy wobec tego ich praw i obowiązków. Rozstrzygnięcie to odnosi się jedynie do budynku mieszkalnego usytuowanego na terenie działki nr [...] w miejscowości P., gmina W., którego właścicielem jest osoba trzecia, pani A. D.-K.. To, że budynek ten jest powiązany konstrukcyjnie z zabudowaniem znajdującym się na terenie działki sąsiedniej (nr [...]) nie budziło wątpliwości ani WINB, ani sądu I instancji. Skarżący kasacyjnie podnosząc we wniesionym środku odwoławczym argumenty dotyczące zakresu robót budowlanych wykonanych przez właścicielkę sąsiedniej nieruchomości w istocie zmierzają do poszerzenia przedmiotu prowadzonego postępowania i objęcia nim także zabudowań znajdujących się na Ich działce, przy jednoczesnym dążeniu do nałożenia wszelkich kosztów wykonania ekspertyz i opinii przez właścicielkę działki nr [...]. Tymczasem z przywołanych w podstawach kasacyjnych zarzutów, w tym art. 62 ust. 3 pr.bud. oraz znajdującego zastosowanie w niniejszej sprawie art. 81c ust. 2 pr.bud., a także z zaistniałego w sprawie stanu faktycznego nie wynika, jakoby współwłaścicielka sąsiedniej nieruchomości miała zostać obciążona obowiązkiem poniesienia kosztów wykonania ekspertyzy budynku znajdującego się na sąsiedniej działce. Przedmiotem rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu z dnia [...] października 2020 r. jest nałożenie obowiązku przedłożenia takiej ekspertyzy na właściciela budynku znajdującego się na działce nr [...], w odniesieniu do tego budynku. Sąd I instancji trafnie przyjął, że interesem prawnym w sprawie legitymuje się podmiot, na którego obowiązek został nałożony, a nie osoby trzecie, które chciałyby poszerzenia zakresu w obrębie którego obowiązek ten powinien zostać nałożony. Poza tym trzeba w tym miejscu dodać, że postanowienie o którym stanowi art. 81c ust. 2 pr.bud. ma charakter dowodowy i może stanowić podstawę do podjęcia dalszych czynności przez organy nadzoru budowlanego, w tym także odnoszących się do całej konstrukcji budynku znajdującego się na działkach nr [...] i [...], przy zapewnieniu czynnego udziału w postępowaniu wszystkim podmiotom mającym w tym interes prawy.

Z powyższych względów na uwagę nie zasługiwały zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego. Sąd I instancji ustalając brak interesu prawnego po stronie skarżących kasacyjnie nie miał możliwości zainicjowania merytorycznej kontroli postanowienia z dnia [...] października 2020 r., odrzucając skargę w oparciu o art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 181 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Należy w tym miejscu wskazać, że z mocy art. 182 § 1 p.p.s.a. wyraźnie wynika możliwość rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym od postanowienia wydanego przez sąd I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny skorzystał z tego prawa mając na uwadze jasność stanowiska wyrażonego w skardze kasacyjnej oraz względy efektywności i szybkości postępowania sądowego.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne do Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.