Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Dariusz Dudra po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 lutego 2019 r. sygn. akt III SA/Po 807/18 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi M. L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia oddalającego skargę na przewlekłość postępowania egzekucyjnego i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 13 lutego 2019 r., sygn. akt III SA/Po 807/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił M. L. (dalej: skarżący) wstrzymania wykonania postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] października 2018r. w przedmiocie uchylenia postanowienia dotyczącego oddalenia skargi na czynności egzekucyjne i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w skardze na powyższe postanowienie strona wniosła o "wstrzymanie postępowania egzekucyjnego". Następnie w piśmie z dnia [...] stycznia 2019 r. skarżący wskazał, że wnosi o wstrzymanie wykonania postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] października 2018 r. oraz aktów i czynności podjętych w ramach przedmiotowej sprawy egzekucyjnej.

WSA odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia wskazał, że zaskarżony akt nie jest aktem administracyjnym podlegającym wykonaniu, czyli określającym stronie konkretne obowiązki. Zważył, że skarżący jako strona postępowania egzekucyjnego może podejmować odpowiednie środki prawne dotyczące poszczególnych aktów czy czynności, ale w oparciu o odrębne przepisy prawa regulujące postępowanie egzekucyjne w administracji.

Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie domagając się jego zmiany poprzez uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia ewentualnie uchylenia w całości oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Przesłanki, jakimi powinien kierować się sąd przy rozstrzyganiu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, zostały w sposób wyczerpujący określone w art. 61 § 3 p.p.s.a., a mianowicie: po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu w całości, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przy czym instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności dotyczy tylko takich z nich, które nadają się do wykonania.

Trafnie Sąd I instancji uznał, że brak cechy wykonalności zaskarżonego postanowienia przesądza o niemożliwości pozytywnego rozpoznania wniosku skarżącego o wstrzymanie jego wykonania. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy właściwego zachowania lub nakazy określonego zachowania, na podstawie, których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i na mocy, których zostają na niego nałożone określone obowiązki oraz aktów, na podstawie, których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (zob. postanowienie NSA z dnia 10 maja 2012 r., sygn. akt II FZ 358/12). Co do zasady przymiotu wykonalności nie będą, więc miały decyzje odmawiające stwierdzenia lub przyznania określonych praw lub obowiązków. Akty administracyjne odmawiające przyznania uprawnień, jak na przykład umorzenie odsetek lub rozłożenie na raty zaległości podatkowych, te, bowiem niczego nie zmieniają w zakresie praw lub obowiązków strony. Postanowienie, którego dotyczy wniosek o wstrzymanie wykonania, zostało wydana w przedmiocie uchylenia postanowienia dotyczącego oddalenia skargi na czynności egzekucyjne i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżone postanowienie nie nakłada na skarżącego żadnych obowiązków podlegających wykonaniu w sposób dobrowolny, czy też przymusowy. Akt ten ze względu na jego naturę nie nadaje się do wykonania ani nie wymaga takiego wykonania. Nie każdy, bowiem akt lub czynność może podlegać wstrzymaniu wykonania. Wniosek o wstrzymanie wykonalności może, bowiem dotyczyć jedynie takich aktów lub czynności, które nadają się do wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy przy tym rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub przymusowy zaistnienia takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2006, s. 186, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 882/05, niepubl.). Wykonalność dotyczy, zatem aktów zobowiązujących, które ustalają dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie, których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą, którego zostają na niego nałożone określone obowiązki oraz aktów, na podstawie, których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (T. Woś [w:] T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 295 i n.). Cechy tej nie mają z kolei akty odmowne, jak również te z konstytutywnych aktów uprawniających, które nie wymagają żadnych działań ze strony uprawnionych podmiotów dla spowodowania określonego w nim stanu faktycznego lub prawnego (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2006, s. 186 i n.). Stwierdzić zatem należy, że nie istnieje możliwość wstrzymania wykonania takiego postanowienia.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że sąd administracyjny działając na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., nie ma prawnej możliwości udzielania ochrony tymczasowej stronie, która wnosi o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, bądź o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w myśl przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 z późn. zm.). Należy zauważyć, że sądy administracyjne są właściwe w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonych do nich orzeczeń organów administracji, natomiast wniosek o wstrzymanie egzekucji nie ma podstawy prawnej w przepisach normujących postępowanie przed tymi sądami. Sąd administracyjny nie jest ani organem egzekucyjnym, ani organem nadzoru i przez to nie jest właściwy do wydania orzeczeń merytorycznych, które mogą zapadać tylko w toku postępowania administracyjnego, w tym wypadku postępowania egzekucyjnego w administracji. Sądy administracyjne nie mają, bowiem kompetencji do zastępowania administracji publicznej, a jedynie sprawują kontrolę jej działalności stosownie do art. 3 p.p.s.a.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a postanowił jak w sentencji.