Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 25 marca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski (sprawozdawca) Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 marca 2025 roku sprawy ze skargi P. O. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia 4 października 2024r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej oddala skargę

Zaskarżoną decyzją z dnia 4 października 2024 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji (ARiMR) w [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Oddziału Powiatowego ARiMR w [...], którą częściowo uwzględniono wniosek P. O. (skarżącego) i pomoc finansową w związku ze sprzedażą zboża.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynikało co następuje:

Dnia 3 czerwca 2024 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, który w okresie od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 31 maja 2024 r. dokonał sprzedaży pszenicy, żyta, jęczmienia, pszenżyta lub mieszanek zbożowych. Do wniosku załączono: kopię faktur z dnia 26 marca 2024 r. z dnia 28 marca 2024 r. dokumentujących sprzedaż łącznie 43,88 t. pszenicy na rzecz M. S. oraz faktury z dnia 29 maja 2024 r. dokumentującej sprzedaż pszenicy na rzecz innego podmiotu.

Dnia 19 lipca 2024 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] wydał decyzję o przyznaniu pomocy w części, odmawiając zaś przyznania pomocy w związku ze sprzedażą na rzecz M. S.. Organ powołując się na § 13zzo ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. poz. 187, z późn. zm.; dalej: rozporządzenie) wyjaśnił, że M. S. nie prowadziła produkcji zwierzęcej, która uzasadnia zakup ponad 40 ton pszenicy. Ustalono mianowicie, że M. S. zarejestrowała siedzibę stada w dniu 04-07-2023 r. i od tego dnia do dnia wydania decyzji 19-07-2024 r. posiada wyłącznie dwie sztuki świń. Nie można więc przychylić się do wniosku producenta i uznać za spełniające wymogi rozporządzenia faktury na sprzedaż pszenicy dla M. S., ponieważ zakup jednej sztuki świń nie jest równoznaczny z prowadzeniem działalności w zakresie produkcji zwierzęcej.

Po rozpoznaniu sprawy wskutek odwołania skarżącego, zaskarżoną decyzją Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy rozstrzygnięcie kierownika biura powiatowego. Wyjaśnił, że jednym z warunków przyznania wsparcia jest sprzedaż przez rolnika w okresie od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 31 maja 2024 r. pszenicy, żyta, jęczmienia, pszenżyta lub mieszanek zbożowych podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] podzielił stanowisko organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego, zakup dwóch świń i posiadanie ich od 26 kwietnia 2024 r. do dnia 4 maja 2024 r. nie jest jednoznaczne z prowadzeniem produkcji zwierzęcej. Zdaniem organu wątpliwe było również, że do wykarmienia dwóch świń potrzeba ponad 40 t pszenicy. Samo posiadanie 2 sztuk świń nie świadczy o tym, że M. S. była podmiotem prowadzącym produkcję zwierzęcą. Organ uznał, iż zakup 2 sztuk zwierząt w ściśle określonym służył wyłącznie uzyskaniu finansowania przez skarżącego. Natomiast zgodnie z brzmieniem §13zzo rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r., ustawodawca zdecydował się przyznać pomoc finansową producentom rolnym, którzy dokonali w okresie od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 31 maja 2024 r. sprzedaży pszenicy, żyta, jęczmienia, pszenżyta lub mieszanek zbożowych podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą i w 2023 r. złożyli wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich, o których mowa w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. Wyjaśniono, że przedstawione przez skarżącego faktury nie zawierały wszystkich elementów wymaganych dla faktur RR.

Ponadto, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] wyjaśnił, iż w postępowaniu przed organami ARiMR zasadniczo nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nakładających obowiązek podejmowania przez organy z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy. Kierunek inicjatywy dowodowej został w tym przypadku odwrócony i w tego typu postępowaniach ciężar dowodzenia spoczywa na stronie. W związku z powyższym to P. O. był zobowiązany do wykazania spełnienia wszystkich przesłanek, od których prawodawca uzależnił przyznanie przedmiotowej pomocy finansowej (art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR). Zdaniem organu odwoławczego skarżący nie uczynił zadość nałożonemu na niego obowiązkowi. Wskazał przy tym, że przyjęte przez ustawodawcę rozwiązanie legislacyjne odnoszące się do 2024 r. (umożliwiające pomoc finansową rolnikowi z uwagi na agresję Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy) ma charakter nadzwyczajny (m.in. dla sektora zbóż) i dlatego przepisy je regulujące należy odczytywać w zgodzie z takimi szczególnymi rozwiązaniami i ich celami.

Skarżący nie zgodził się z zaskarżoną decyzją i pismem z dnia 21 listopada 2024 r. wniósł od niej skargę, zarzucając organowi odwoławczemu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - dalej k.p.a. - poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności zaniechanie przesłuchania w charakterze świadka M. S. (nabywcy pszenicy i adresata faktur), nie przeprowadzenie oględzin w miejscu prowadzenia działalności przez M. S.;

b) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego nieprawidłowej dowolnej ocenie przejawiającej się w pominięciu nadania odpowiedniego znaczenia faktowi, że M. S. (nabywca) widnieje w dokumentacji ARiMR jako podmiot prowadzący działalność (nr podmiotu działalności [...]; podmiot ma zarejestrowaną działalność - rodzaj działalności chów i hodowla świń, kierunek produkcji mięsny), a skarżący był zapewniany przez przedstawicieli organów, że M. S. prowadzi produkcję zwierzęcą i działał w zaufaniu do przekazanych informacji oraz bezpodstawnym przyjęciu, że w dniu 05.07.2023 r. została kupiona jedna świnia, która w dniu 07.10.2023 r. została sprzedana, gdy tymczasem M. S. nie sprzedała żadnej świni, a w dniu 07.10.2023 r. zakupiła kolejną świnię, co jednoznacznie wynika z danych zgromadzonych w rejestrach ARiMR, a zatem dokonanie prze organ ustaleń sprzecznych z rzeczywistym stanem rzeczy i wydanie błędnych decyzji przez organy dwóch instancji i nieudzielenie skarżącemu pomocy pomimo tego, że inne podmioty z sąsiednich gmin i powiatów będące w analogicznej sytuacji przedmiotową pomoc uzyskały;

c) dokonanie przez organ błędnych ustaleń faktycznych poprzez błędne przyjęcie, że M. S. nie prowadzi produkcji zwierzęcej, gdy tymczasem w świetle zgromadzonych i przedłożonych dowodów należy dojść do wniosku, że przedmiotowa działalność była przez M. S. prowadzona, a zatem skarżący winien uzyskać żądaną pomoc finansową w związku ze sprzedażą pszenicy na rzecz tego podmiotu.

Podnosząc tej treści zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji w zakresie w jakim odmawia mu przyznania pomocy.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu swej decyzji. Wyjaśnił jednak, że z danych Agencji wynikało, że M. S., posługująca się nr identyfikacyjnym [...], zarejestrowała siedzibę stada w dniu 4 lipca 2023 r. Następnie w dniu 5 lipca 2023 r. zakupiona została 1 świnia, ponadto faktycznie w dniu 7 października 2023 r. dokonano przemieszczenia do gospodarstwa Pani M. S. kolejnej sztuki. W dniu 26 kwietnia 2024 r. Pani M. S. ponownie kupiła 2 sztuki, aby dokonać ich sprzedaży już w dniu 4 maja 2024 r. Organ wyjaśnił też, iż w dniu 29 września 2024 r. 1 sztuka padła, a do dnia sporządzenia odpowiedzi na skargę, nie zarejestrowano żadnego dodatkowego przybycia zwierzęcia do stada.

Wobec braku sprzeciwu skarżącego, Sąd uwzględnił wniosek organu i rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.).

Wojewódzki Sad Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zaskarżona decyzja nie naruszała prawa.

Zgodnie z § 13zzo ust. 1 rozporządzenia, w 2024 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu:

1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

2) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia 2022/2472;

3) któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy;

4) który w okresie od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 31 maja 2024 r. dokonał sprzedaży pszenicy, żyta, jęczmienia, pszenżyta lub mieszanek zbożowych podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą;

5) który w 2023 r. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich, o których mowa w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027.

W rozpoznawanej sprawie organy ARiMR prawidłowo ustaliły, że w przypadku dwóch transakcji sprzedaży zboża udokumentowanych fakturami VAT z dnia 26 i 28 marca 2024 r. nie zostały spełnione warunki wynikające z § 13zzo ust. 1 pkt 4 rozporządzenia, ponieważ nabywca zboża – M. S. nie prowadziła działalności w zakresie obrotu zbożami, skupu ani przetwórstwa zbóż, ani też nie nabyła zboża od skarżącego w związku z prowadzoną produkcją zwierzęcą.

Z ustaleń organów ARiMR opartych o dane dotyczące produkcji rolnej przez nabywczynię zboża od skarżącego wynikało, że zarejestrowała ona siedzibę stada, lecz posiadała jedynie dwie świnie – jedną w okresie od 5 lipca 2023 r. do 7 października 2023 r., a drugą w okresie od 26 kwietnia 2024 r. do 4 maja 2024 r. Z danych Agencji nie wynikało, by prowadziła hodowlę innych zwierząt. Ustalenie to skarżący zakwestionował, zaś organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę potwierdził, że faktycznie skarżąca posiadała łącznie 4 zwierzęta, ponieważ 7 października nie sprzedała zwierzęcia, lecz powiększyła inwentarz o kolejną świnię, zaś 26 kwietnia 2024 r. nabyła, a 4 maja 2024 r. sprzedała dwie, a nie jedną sztukę, jak ustalono w decyzjach. Oznacza to, że zaskarżona decyzja – jak trafnie zarzucał skarżący – zawierała częściowo błędne ustalenie faktyczne, czyli naruszała art. 80 k.p.a. Nie można jednak uznać, by uchybienie to mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Jak bowiem trafnie zwrócił uwagę organ odwoławczy przepis stanowiący podstawę do przyznania wsparcia, czyli § 13zzo ust. 1 pkt 4 rozporządzenia, przewiduje jako materialną przesłankę pomocy sprzedaż zboża m. in. podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą. By dana transakcja spełniała opisany tu warunek, musi być dokonana pomiędzy rolnikiem (spełniającym – tu niekwestionowane – przesłanki wynikające z § 13zzo ust. 1 pkt 1-3 i pkt 5 rozporządzenia) jako sprzedawcą a podmiotem prowadzącym produkcję zwierzęcą i jednocześnie dokonującym transakcji w związku z tą produkcją – jako nabywcą. Przepis zatem przewiduje przesłankę faktyczną jaką jest związek nabycia zbóż z produkcją zwierzęcą. Nie jest tu wystarczające – jak tego oczekiwał skarżący – samo prowadzenie produkcji rolniczej przez nabywcę, czy też rejestracja gospodarstwa. Istotny jest aspekt faktyczny.

W rozpoznawanej sprawie organy Agencji zasadnie uznały, że sprzedaż udokumentowana dwoma zakwestionowanymi fakturami nie spełniała warunku jakim jest związek z prowadzeniem produkcji zwierzęcej przez nabywcę. Trafnie bowiem zestawiono liczbę zwierząt w gospodarstwie nabywcy z ilością nabytego od skarżącego zboża. W dacie sprzedaży zboża, czyli 26 i 28 marca 2024 r., M. S. posiadała – tu już uwzględniając dane przedstawiane przez skarżącego i potwierdzone przez organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę – zaledwie 2 świnie, zaś skarżący sprzedał jej łącznie 43,68 t zboża. W późniejszym okresie i to zaledwie przez 8 dni posiadała dodatkowe 2 sztuki. Nie można więc uznać, by rozmiar stada M. S. pozwalał na uznanie, że nabycie zboża od skarżącego miało związek z produkcją zwierzęcą. Dlatego Sąd uznał, że w zaskarżonej decyzji prawidłowo uznano, iż w przypadku transakcji udokumentowanych fakturami z dnia 23 marca 2024 r. i 28 marca 2024 r. nie został spełniony warunek wynikający z § 13zzo ust. 1 pkt 4 rozporządzenia.

Nie można podzielić również zarzutu skarżącego o zaniechaniu przeprowadzenia szerszego postępowania dowodowego obejmującego przesłuchanie M. S.. W ocenie Sądu organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji trafnie wyjaśnił, dlaczego nie miał obowiązku prowadzenia z urzędu postępowania dowodowego. Zgodnie bowiem z przepisem art. 10a ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 81. Tym samym w tym postępowaniu na organach nie ciążą obowiązki wynikające z ww. zasad ogólnych postępowania administracyjnego.

Przepis art. 10a ust. 1a ustawy o Agencji stanowi z kolei, że w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 10a ust. 1b ustawy o Agencji).

Ustanowiona w art. 10a ust. 1b ustawy reguła dowodzenia oznacza, że w niniejszym postępowaniu, to na wnioskodawcy ciążył obowiązek udowodnienia faktów uzasadniających kierowane względem organów ARiMR żądanie przyznania pomocy finansowej. Wskazane regulacje nakładają na organy administracyjne wyłącznie obowiązek rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, wprowadzając tym samym odstępstwo od określonej w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. zasady podejmowania z urzędu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Porównanie regulacji dotyczących postępowania w sprawie przyznania pomocy z zasadami ogólnymi wymienionymi w k.p.a. wskazuje, że ustawodawca w omawianej kategorii spraw uczynił pewien wyjątek od zasady inkwizycyjności wyrażonej w art. 7 k.p.a. Zgodnie z tą zasadą, organy administracji publicznej w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Natomiast w przypadku analizowanej pomocy, obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Dotyczy to przede wszystkim dowodów wskazanych we wniosku oraz w innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Organy administracji publicznej nie mają zatem obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Z opisanych tu przyczyn Sąd oddalił skargę (art. 151 p.p.s.a.).