Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch, Asesor WSA Piotr Pyszny, Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2022 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 21 września 2021 r. nr PSIII.8640.205.2021 w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z 21 września 2021r. nr PSIII.8640.205.2021 Wojewoda Śląski utrzymał w mocy decyzję z 26 lipca 2021r. nr [...] Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w Z. (dalej: organ) o utracie przez Pana M. W. z dniem 24 czerwca 2021r. statusu osoby bezrobotnej na okres 120 dni.

Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:

W dniu 21 października 2020r. Pan M. W. (dalej: Skarżący) zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w Z. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku.

Skarżący jest osobą o wykształceniu średnim zawodowym, o profilu zarządzanie informacją. Ukończył kurs przygotowania do wykonywania pracy sprzedawcy. Nie sprecyzował oczekiwań co do przyszłej pracy.

W dniu 24 czerwca 2021r. otrzymał skierowanie do pracy w firmie B. Sp. z o.o. na stanowisku pracownik linii produkcyjnej. Miejscem wykonywania pracy miała być [...], ul. [...] pow. [...].

Zaproponowana Skarżącemu praca na stanowisku pracownika linii produkcyjnej spełniała wszystkie warunki wynikające z art. 2 ust. 1 pkt 16 w/cyt. ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy jakie powinna spełniać oferta pracy w świetle ww. przepisu. Pracodawca zapewniał zatrudnienie na umowę o pracę na okres próbny. Praca miała być wykonywana w systemie dwuzmianowym w godzinach od 6.00 do 16.00. Pracodawca zaoferował wynagrodzenie w wysokości 3000 zł brutto miesięcznie, a zatem w wysokości wyższej od minimalnego miesięcznego wynagrodzenia za pracę, które w Polsce od 1 stycznia 2021r. wynosi 2800 zł brutto miesięcznie. Pracownik miał wykonywać pracę przy zautomatyzowanych urządzeniach produkujących materiały budowlane-produkty z betonu. Do obowiązków pracownika należała: kontrola i sterowanie urządzeniami produkcyjnymi linii, prace pomocnicze przy linii produkcyjnej oraz kontrola jakości i selekcja wyrobów gotowych. Pracodawca nie wymagał określonego wykształcenia zawodowego. Jako mile widziane pracodawca wskazał jedynie uprawnienia do kierowania wózkiem widłowym. W związku z tym, że spełnienie posiadania tych uprawnień nie było obligatoryjne przedstawiona oferta pracy była dostosowana do Skarżącego. Ponadto z miejsca zamieszkania miał on ok. 12 minut pieszo (około 850 m) do przystanku autobusowego linii nr [...] przy ul. [...]. Po 6 minutach jazdy powinien wysiąść na przystanku autobusowym [...] i dalej do miejsca pracy miał pieszo około 12 minut (około 850m). Analogicznie przedstawiała się czasowo droga powrotna. Jak wynika z przeprowadzonej analizy, czas podróży z miejsca zamieszkania Skarżącego do miejsca pracy i powrót do miejsca zamieszkania nie przekraczał w żadnym z analizowanych przypadków 3 godzin w obie strony.

W tym samym dniu tj. 24 czerwca 2021r. Skarżący złożył pismo, w którym odmówił przyjęcia propozycji pracy. Uzasadnił to brakiem możliwości fizycznych, które uniemożliwiają mu ciężką pracę fizyczną przy produkcji elementów betonowych.

Wobec powyższego 28 czerwca 2021 r. organ wszczął z urzędu postępowanie w sprawie utraty przez Skarżącego statusu osoby bezrobotnej z dniem 24 czerwca 2021 r. z powodu odmowy przyjęcia bez uzasadnionej przyczyny propozycji odpowiedniej pracy.

Pismem z 22 lipca 2021 r. Skarżący złożył wyjaśnienia. Podtrzymał swoje stanowisko że nie ma wystarczającej siły fizycznej by przenosić elementy betonowe, beton jest ciężki. To nie jest praca odpowiednia dla niego. Gdyby czas pracy był dłuższy niż 8 godzin na dzień, to też nie byłaby to praca odpowiednia dla niego. Zaznaczył, że nie jest w posiadaniu dokumentów potwierdzających posiadane przeciwskazania.

Decyzją z 26 lipca 2022 r. organ orzekł o utracie przez Skarżącego statusu osoby bezrobotnej z dniem 24 czerwca 2021 r. oraz nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Po złożeniu odwołania decyzją nr PSIII.8640.205.2021 z dnia 21.09.2021r. Wojewoda Śląski utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W jej uzasadnieniu organ II instancji podkreślił, że wymogi określone w zgłoszonej ofercie pracy spełniają kryteria odpowiedniej pracy i są zgodne z uregulowaniami prawnymi zawartymi w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, a także w Kodeksie pracy. Proponowane stanowisko pracownika linii produkcyjnej spełnia powyższe wymogi. Z uwagi na specyfikę pracy w budownictwie wymogi dotyczące charakteru samej pracy na linii produkcyjnej nie mogą stanowić podstawy odmowy przyjęcia oferty pracy.

Odnosząc się do warunków pracy zauważył, że przepisy BHP i Kodeksu pracy w sposób jednoznaczny określają dopuszczalne obciążenia na stanowisku pracownika fizycznego. Zasady dotyczące wagi przedmiotów i pakunków dźwiganych przez pracowników ustalają przepisy dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych. Nie bez znaczenia jest to, że Skarżący otrzymał ofertę pracy na umowę o pracę na okres próbny i zostałby obowiązkowo skierowany przez pracodawcę na wstępne badania lekarskie. Biorąc pod uwagę fakt, że Skarżący odrzucił ofertę pracy nie poddając się wstępnym badaniom lekarskim określającym zdolność kandydata do podjęcia pracy na określonym w ofercie stanowisku pracy należy uznać, że odrzucił propozycję pracy bez uzasadnienia, a jedynie na podstawie subiektywnej oceny stanu zdrowia. W świetle obowiązujących przepisów organ I instancji zasadnie pozbawił Skarżącego statusu osoby bezrobotnej z dniem odmowy, tj. 24 czerwca 2021r. Skarżący odmawiając przyjęcia oferty pracy na ww. stanowisku uniemożliwił skierowanie go przez pracodawcę na badania wstępne, przeprowadzane przez specjalistę medycyny, który określa czy kandydat do pracy jest zdolny lub nie do wykonywania pracy na wskazanym stanowisku. Wobec powyższego nie może powoływać się na zarzut, iż stan jego zdrowia nie pozwala na ciężką pracę.

W skardze złożonej do tutejszego Sądu Skarżący nie zgodził się z wydaną decyzją. W jego ocenie dźwiganie betonowych elementów bez odpowiedniego przygotowania fizycznego byłoby narażeniem go na niebezpieczeństwo utraty zdrowia. Proponowana praca należy do kategorii ciężkich prac fizycznych, do których nie ma przygotowania fizycznego. Dlatego odmowa jej przyjęcia jest w jego ocenie uzasadniona.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Śląski stwierdził, że zaproponowana Skarżącemu praca na stanowisku pracownika linii produkcyjnej spełniała wszystkie warunki wynikające z art. 2 ust. 1 pkt 16 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy jakie powinna spełniać oferta pracy w świetle ww. przepisu. Niezasadny jest zarzut, że Skarżący nie ma wystarczającej kondycji fizycznej do wykonywania ciężkiej pracy która narażałaby go na utratę zdrowia, ponieważ wymogi określone w zgłoszonej ofercie pracy spełniają kryteria odpowiedniej pracy. Z uwagi na specyfikę pracy w budownictwie wymogi dotyczące charakteru samej pracy na linii produkcyjnej nie mogą stanowić podstawy do odrzucenia oferty pracy. Skarżący w dniu rejestracji złożył oświadczenie o zdolności i gotowości do pracy. Status bezrobotnego wiąże się z pozostawaniem bezrobotnego w dyspozycji urzędu pracy i wykazywaniem gotowości do podjęcia pracy lub też podwyższenia lub zmiany swoich kwalifikacji. Potwierdzanie, że dana osoba te warunki spełnia nie może ograniczać się tylko do zgłaszania się w Urzędzie w wyznaczanych terminach w celu podpisania stosownego oświadczenia, ale polega przede wszystkim na reagowaniu na wszelkie przedkładane przez Urząd oferty pracy czy szkolenia.

Wobec tego organ II instancji stwierdził, że przedstawiona Skarżącemu oferta pracy była dla niego odpowiednia, a wskazanych przez niego okoliczności nie można uznać za uzasadnioną przyczynę odmowy przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy. Nie wystąpiły bowiem żadne obiektywne przeszkody uniemożliwiające Skarżącemu podjęcie zaproponowanej pracy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych decyzji, nie rozstrzyga więc sprawy merytorycznie.

Przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności wydanych w sprawie decyzji wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie z uwagi na naruszenie przepisów prawa procesowego, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy i materialnego, które miało również wpływ na jej wynik.

Przedmiotem kontroli Sądu według kryterium legalności i w granicach rozpoznawanej sprawy była zarówno decyzja Wojewody Śląskiego z dnia 21 września 2021r., który działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.; dalej k.p.a.) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w Z. z 26 lipca 2021r. o utracie przez Skarżącego z dniem 24 czerwca 2021r. statusu osoby bezrobotnej na okres 120 dni.

Zdaniem organów orzekających w sprawie Skarżący odmówił bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji pracy na stanowisku pracownik linii produkcyjnej, co uzasadnia zastosowanie art. 33 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 690; dalej: ustawa)

Zgodnie z art. 2 Konstytucji RP Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Natomiast art. 67 ust. 2 Konstytucji stanowi, że obywatel pozostający bez pracy nie z własnej woli i nie mający innych środków utrzymania ma prawo do zabezpieczenia społecznego, którego zakres i formy określa ustawa. Przepis ten nie rodzi wprawdzie jakichkolwiek roszczeń po stronie potencjalnych uprawnionych, lecz niewątpliwie stanowi wyraz wysokiej rangi, jaką prawodawca konstytucyjny nadał ochronie prawa do zabezpieczenia społecznego osób bezrobotnych.

Na wstępie wskazać należy, że za osobę bezrobotną, zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy uznaje się osobę niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub danej służbie albo innej pracy zarobkowej (...).

Warto zauważyć, że ustawodawca nie zamieścił w ustawie o zatrudnieniu legalnej definicji "gotowości do podjęcia zatrudnienia". Próbę zdefiniowania tego pojęcia podjął NSA uznając, że oznacza ono, że osoba ma zamiar, chęć i możliwość wykonywania pracy i jednocześnie nie występują żadne przeszkody po stronie tej osoby, aby świadczyć pracę (por. wyrok NSA z 18 listopada 2010 r. sygn. akt I OSK 1008/10. wyrok NSA z 13 stycznia 2012 r. sygn. akt I OSK 1231/11). Stąd też na "gotowość do podjęcia zatrudnienia" składają się dwa elementy:1) subiektywny - chęć danej osoby do podjęcia zatrudnienia; 2) obiektywny - brak przeszkód występujących po stronie osoby, która chce się zarejestrować jako bezrobotna. Z kolei w wyroku NSA z dnia 28 czerwca 2011 r. o sygn. akt I OSK 338/11 wyraził pogląd, że warunek gotowości do podjęcia pracy musi być spełniony zarówno w dniu rejestracji w charakterze bezrobotnego, jak i przez cały czas korzystania z omawianego statusu.

Z kolei w myśl art. 2 ust. 1 pkt 16 ustawy przez pojęcie odpowiedniej pracy należy rozumieć zatrudnienie lub inną pracę zarobkową, które podlegają ubezpieczeniom społecznym i do wykonywania których bezrobotny ma wystarczające kwalifikacje lub doświadczenie zawodowe lub może je wykonywać po uprzednim szkoleniu albo przygotowaniu zawodowym dorosłych, a stan zdrowia pozwala mu na ich wykonywanie oraz łączny czas dojazdu do miejsca pracy i z powrotem środkami transportu zbiorowego nie przekracza 3 godzin, za wykonywanie których osiąga miesięczne wynagrodzenie brutto, w wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy.

W art. 33 ust. 4 pkt 3 ustawy, nałożony został na starosty obowiązek pozbawienia statusu bezrobotnego bezrobotnego, który odmówił bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy określonej w ustawie lub poddania się badaniom lekarskim lub psychologicznym, mającym na celu ustalenie zdolności do pracy lub udziału w innej formie pomocy określonej w ustawie; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia odmowy na okres:

a)120 dni w przypadku pierwszej odmowy,

b)180 dni w przypadku drugiej odmowy,

c) 270 dni w przypadku trzeciej i każdej kolejnej odmowy.

Po zaproponowaniu osobie bezrobotnej zatrudnienia zarówno po jego stronie, jak i po stronie potencjalnego pracodawcy, pojawiają się określone obowiązki i uprawnienia. Osoba taka bowiem, będąc oczywiście zainteresowaną pozyskaniem zatrudnienia, winna przyjąć zaoferowaną pracę. Przedstawiona oferta musi jednakże spełniać określone przesłanki, a mianowicie powinna być dostosowana do stanu zdrowia osoby bezrobotnej, jego możliwości komunikacyjnych, spełniać minimalne warunki płacowe oraz podlegać ubezpieczeniu społecznemu. Ponadto bezrobotny winien mieć wystarczające kwalifikacje lub doświadczenie zawodowe do jej wykonywania, bądź móc ją wykonywać po uprzednim szkoleniu albo przygotowaniu zawodowym dorosłych (por. wyrok NSA z 7 września 2017 r., sygn. akt I OSK 2877/16).

Z przepisu art. 33 ust. 4 pkt. 4 ustawy wynika, że nie każdy podany przez bezrobotnego powód odmowy przyjęcia oferty pracy może być uznany za uzasadnioną przyczynę. Pod pojęciem uzasadnionej przyczyny odmowy przyjęcia zaproponowanej pracy/stażu rozumie się okoliczność natury obiektywnej, niezależną od woli bezrobotnego, a więc przeszkodę, na którą bezrobotny nie miał wpływu. Do takich należy zaliczyć szczególną sytuację osobistą lub rodzinną bezrobotnego, która uniemożliwia podjęcie konkretnego zatrudnienia, bądź wystąpienie okoliczności, które obiektywnie uniemożliwiają wykonywanie konkretnej pracy w proponowanych przez pracodawcę warunkach w związku z przeciwwskazaniami do jej wykonywania (zob. wyrok NSA z 7 września 2017 r., sygn. akt I OSK 2877/16, wyrok NSA z 28 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 3094/15; wyrok NSA z 27 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 1523/19). Za "uzasadnioną przyczynę" należy rozumieć także takie sytuacje, które tylko czasowo uniemożliwiają podjęcie zaoferowanej pracy (wyrok WSA w Gliwicach z 29 listopada 2016 r., sygn. akt IV SA/Gl 368/16).

Zaznaczyć trzeba, że ocenę czy podany przez osobę bezrobotną powód odmowy przyjęcia oferty pracy podlega uznaniu organu. Powinien on jednak dokonać ustaleń w tym zakresie z uwzględnieniem okoliczności faktycznych sprawy.

Wymaga także podkreślenia, że użyte w art. 33 ust. 4 pkt 3 ustawy określenie "pozbawia" oznacza, że w przypadku stwierdzenia przez starostę zaistnienia wymienionych w nim przesłanek, zobowiązany jest on wydać decyzję o pozbawieniu statusu bezrobotnego (tak m.in. wyrok WSA w Krakowie z 28 października 2015 r., sygn. akt III SA/Kr 420/15, wyrok WSA w Warszawie z 17 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 1905/09). Jest to bowiem decyzja związana, a przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący (wyrok WSA w Gliwicach z 19 stycznia 2018 r., IV SA/Gl 831/17).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, że okolicznością niesporną jest, że Skarżący otrzymał ofertę pracy na stanowisku pracownika linii produkcyjnej, której przyjęcia odmówił. Niesporne jest również, że w dacie rejestrowania się w Powiatowym Urzędzie Pracy oraz dacie otrzymania skierowania, Skarżący deklarował gotowość do podjęcia pracy. Nadto na żadnym etapie postępowania nie kwestionował swojej gotowości do podjęcia pracy.

W rozpatrywanej sprawie zasadnicze znaczenie ma to, czy podany przez Skarżącego powód odmowy przyjęcia propozycji pracy, skutkujący utratą statusu osoby bezrobotnej, należy uznać uzasadniony.

W ocenie Sądu orzekającego stanowisko organów obu instancji, że Skarżący odmówił bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia odpowiedniej pracy jest właściwe.

Skarżący, poza subiektywną oceną możliwości wykonywania zaproponowanej pracy nie przedstawił żadnych dowodów, które by ją uzasadniały. Nie poddał się wstępnym badaniom lekarskim, na podstawie których ustalona by została jego zdolność jako kandydata do podjęcia pracy na określonym w ofercie stanowisku pracy. Wręcz przeciwnie – na co słusznie zwróciły uwagę organy - Skarżący odmawiając przyjęcia oferty pracy na stanowisku uniemożliwił skierowanie go przez pracodawcę na badania wstępne, przeprowadzane przez specjalistę medycyny mające określić jego zdolność do pracy. Wato przy tym zaznaczyć, że nie znając faktycznego zakresu obowiązków powierzonych do wykonywania w ramach stosunku pracy, opierając się tylko na przedmiocie działalności ewentualnego pracodawcy i nazwie stanowiska pracy Skarżący z góry założył, że prawidłowe wykonywanie pracy będzie niemożliwie, względnie zbyt obciążające dla niego pod względem fizycznym.

Zastrzeżenia Skarżącego nie mogą być przyjęte także przy uwzględnieniu istnienia elementu "propozycji odpowiedniej pracy", który również uwzględniony został w art. 33 ust. 4 pkt 3 ustawy. Skarżący ma wykształcenie średnie zawodowe. Pracodawca nie wymagał określonego wykształcenia zawodowego, jako mile wskazał jedynie uprawnienia do kierowania wózkiem widłowym. Uznać więc należy, że zaoferowana Skarżącemu praca była zgodna z jego kwalifikacjami i doświadczeniem zawodowym.

Nie bez znaczenia jest także to, że oferowana praca miała być świadczona w odpowiedniej odległości od miejsca zamieszkania. Organ przeprowadził w tej kwestii wyczerpujące i wiarygodne ustalenia. Skarżący z miejsca zamieszkania miał około 12 minut pieszo (około 850 m) do przystanku autobusowego linii nr [...] przy ul. [...]. Po 6 minutach jazdy powinien wysiąść na przystanku autobusowym [...] i dalej do miejsca pracy miał pieszo około 12 minut (około 850m). Analogicznie przedstawiała się czasowo droga powrotna. Oznacza to, że czas podróży z miejsca zamieszkania do miejsca pracy i powrót do miejsca zamieszkania nie przekraczał 3 godzin w obie strony.

W ocenie Sądu przedstawiona Skarżącemu oferta zatrudnienia była ofertą odpowiednią. Deklarowany przez Skarżącego powód odmowy jej przyjęcia jest nieuzasadniony.

Sąd podziela przy tym pogląd, że status osoby bezrobotnego nie jest nakładanym z urzędu obowiązkiem, jest zaś dobrowolnym uprawnieniem osoby się o niego ubiegającej. Z chwilą przyznania statusu osoby bezrobotnej na osobie, której taki status przyznano, spoczywają pewne zobowiązania, wynikające ze złożonej deklaracji gotowości do podjęcia zatrudnienia bądź innej formy pomocy (por. wyrok NSA z 29 września 2020 r., sygn. akt I OSK 1035/20). Po za tym należy mieć na względzie także i to, osoba bezrobotna podlega między innymi finansowanemu ze środków publicznych ubezpieczeniu zdrowotnemu. Status bezrobotnego daje zatem określone uprawnienia, które łączą się z określonymi obowiązkami osoby zarejestrowanej. Jednym z najistotniejszych obowiązków jest podjęcie oferowanej pracy, jeżeli jest ona odpowiednia w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 16 ustawy. Skoro zatem Skarżący pozostawał bez pracy, to jego obowiązkiem było podjęcie każdego zatrudnienia, do którego posiadał wystarczające kwalifikacje. Jego krytyczna ocena charakteru oferowanej pracy nie uchylała tego obowiązku.

Z powodów wyżej wyjaśnionych Sąd stwierdził, że słusznie organy oceniły, że w sprawie nie zachodzi uzasadniona przyczyna przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy. Powyższe stwierdzenie obligowało organ do pozbawienia skarżącej statusu bezrobotnego. Zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., oddalił skargę.

.